Cách các L1 và L2 có thể phát triển một hệ sinh thái Ethereum vững mạnh nhất

Ngôi sao Bắc Đẩu của Đội ngũ Platform là định hướng để Ethereum mở rộng như một hệ thống thống nhất, đồng thời thúc đẩy sự tự tin trong việc áp dụng cho tất cả người dùng. Bài viết này nhằm chia sẻ góc nhìn của chúng tôi về mối quan hệ giữa L1 và L2, vai trò của từng lớp, cũng như cách chúng tôi (với tư cách là một hệ sinh thái) tận dụng thế mạnh của L1 và L2 để xây dựng nền tảng hấp dẫn nhất cho mọi người dùng. Một số điều đã rõ ràng hiện tại, và một số điều sẽ cần được kiểm nghiệm qua thử nghiệm và lặp lại cùng cộng đồng và người dùng 🙏.

Về mối quan hệ L1 + L2

TL;DR:

• Mục tiêu: mọi người dùng (cá nhân và tổ chức) đều cần có lộ trình rõ ràng để tận dụng, mở rộng và hưởng lợi từ các thuộc tính cốt lõi mà Ethereum cung cấp.

  • Lộ trình tối ưu để đạt được điều này là tận dụng khả năng riêng biệt của từng lớp, củng cố các thuộc tính cốt lõi của Ethereum và khai mở giá trị thực cho người dùng cuối thông qua các thuộc tính đó.

• Vai trò của từng lớp đã phát triển cùng với sự lớn mạnh của hệ sinh thái:

  • Trước đây: mục tiêu chính của L2 là mở rộng Ethereum, đồng thời tạo không gian cho sự khác biệt và tuỳ chỉnh. Đòn bẩy lớn nhất nằm ở khía cạnh mở rộng.

  • Hiện nay: mục tiêu chính của L2 là cung cấp các tính năng khác biệt, dịch vụ, tuỳ chỉnh, chiến lược tiếp cận thị trường và vùng kiểm soát, đồng thời vẫn cung cấp khả năng mở rộng bổ sung. Đòn bẩy lớn nhất ngày nay là sự khác biệt, kiểm soát và đổi mới.

  • Vai trò của L1: đóng vai trò là trung tâm toàn cầu thực sự không cần cấp phép và có khả năng chống chịu tối đa cho các hoạt động thanh toán, trạng thái chung, thanh khoản và DeFi.

    • Một L1 mạnh mẽ, mở rộng mà không làm giảm các thuộc tính CROPS (kháng kiểm duyệt, mã nguồn mở, quyền riêng tư và bảo mật) sẽ tạo nền tảng tốt hơn cho L2

  • Vai trò của L2: cung cấp các tính năng mới giá trị, tuỳ chỉnh và kiểm soát để phát triển nền kinh tế onchain riêng, đồng thời mở rộng các thuộc tính cốt lõi của Ethereum đến nhiều người dùng hơn.

    • Một mạng lưới L2 mạnh mẽ sẽ củng cố hệ sinh thái và trọng tâm của Ethereum

• L2 đa dạng về mối quan hệ với L1 tuỳ theo nhu cầu

  • Quan hệ với L1: Những L2 muốn tích hợp chặt chẽ với L1 nên hướng tới khả năng tổng hợp đồng bộ, khả năng tương tác hoàn toàn, thanh khoản chung, Stage 2 và các cơ chế như native rollups.

  • Phạm vi: Nhiều L2 với đa dạng mô hình kinh doanh và/hoặc chuyên môn kỹ thuật sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Tất cả đều cung cấp những điều mà L1 không có.

• EF sẽ tiếp tục đầu tư vào các công nghệ giúp L2 mở rộng liền mạch các thuộc tính cốt lõi của L1 và truy cập thanh khoản/vốn an toàn qua L1 và các L2 khác. L2 cần duy trì tính minh bạch và xác minh được các thuộc tính bảo mật của mình. Nói cách khác, cả hai bên đều có vai trò quan trọng, và tinh thần cần phù hợp với thực chất.

Vai trò của L1 và L2 là gì, và họ có thể hợp tác như thế nào?

Trong 5 năm qua, một hệ sinh thái các chuỗi đã phát triển xung quanh Ethereum L1. Có nhiều thuộc tính mà các chuỗi này có thể lựa chọn mở rộng từ Ethereum: một số thừa hưởng toàn bộ tính phi tập trung (ví dụ Stage 2 rollups), một số thừa hưởng một phần thuộc tính bảo mật (ví dụ validiums, prividiums), và một số chỉ xây dựng dựa trên chuẩn EVM chung (không phải L2). Nhiều chuỗi vẫn đang phát triển, thường bắt đầu là chuỗi độc lập và dần tích hợp sâu hơn với Ethereum L1.

Đã đến lúc EF và cộng đồng Ethereum mở rộng cập nhật mô hình về cách Ethereum L1 và mạng lưới L2 nên liên kết với nhau. Lần gần nhất điều này diễn ra là khoảng 5 năm trước, khi lộ trình tập trung vào rollup được đề xuất lần đầu như một hướng đi để mở rộng Ethereum.

Từ đó đến nay, nhiều điều đã thay đổi. Các công nghệ cho phép L2 chia sẻ bảo mật/thanh khoản của Ethereum và tương tác với nó đã trưởng thành và phát triển. Lợi thế cạnh tranh của L2 và giá trị mang lại cho người dùng đã rõ ràng hơn. Bản thân L2 cũng đã lớn mạnh, trở thành các hệ sinh thái và cộng đồng riêng biệt. Lộ trình mở rộng L1 cũng đã tiến hoá và trở nên tập trung hơn. Là một hệ sinh thái, chúng ta cần ghi nhận những gì đã thay đổi và học hỏi từ thành công cũng như thất bại của mình.

Trong nhiều tháng qua, một tầm nhìn rõ ràng hơn cho tương lai mối quan hệ giữa Ethereum L1 và L2 đã hình thành:

• Một hệ sinh thái Ethereum phát triển mạnh phải dựa trên nền tảng L1 vững chắc.

• Ethereum L1 sẽ mở rộng theo cấp số nhân, đồng thời giữ vững bảo mật tối đa và phi tập trung, tiếp tục là trái tim của nền kinh tế onchain và trung tâm DeFi.

• Sẽ có một hệ sinh thái ngày càng phát triển gồm các chuỗi L2 độc lập và tương tác, cung cấp nhiều tuỳ chỉnh, kiểm soát và tính năng mà L1 không thể. Các L2 này xây dựng nền tảng trong hệ sinh thái Ethereum vì đó là lựa chọn tốt nhất cho người dùng, cộng đồng hoặc doanh nghiệp của họ.

• Các chuỗi L2 vừa cạnh tranh vừa hợp tác (điều này tốt và lành mạnh) để cung cấp đa dạng không gian khối chuyên biệt, dịch vụ và tài sản.

Mục tiêu của tài liệu này là giải thích chi tiết hơn về tầm nhìn L1 <> L2, đồng thời vạch ra lộ trình xây dựng mối quan hệ tương hỗ giữa Ethereum L1 và bất kỳ chuỗi nào muốn đặt nền móng và trở thành một phần của hệ sinh thái.

Vai trò của L1 và L2 là gì, và họ có thể hợp tác như thế nào?

Ethereum L1 là blockchain lập trình hàng đầu thế giới. Không chuỗi nào hiện nay có thể sánh về mức độ áp dụng, sự chú ý của nhà phát triển, tính phi tập trung, khả năng chống chịu và độ bền vững. Ethereum L1 là trung tâm của hệ sinh thái DeFi với thanh khoản sâu nhất.

Ethereum L1 hiện đã có lộ trình rõ ràng để mở rộng mà vẫn giữ được tính phi tập trung và độ bền vững. Công nghệ ZK đã phát triển nhanh hơn dự kiến, nhờ sự đóng góp của nhiều đội ngũ trong hệ sinh thái Ethereum. Trong vài năm tới, chúng ta sẽ có thể mở rộng Ethereum L1 theo cấp số nhân mà vẫn giữ đúng tầm nhìn về một chuỗi không thỏa hiệp các giá trị cốt lõi.

Đồng thời, bất kỳ chuỗi đơn lẻ nào cũng không thể đáp ứng mọi nhu cầu đa dạng của nền kinh tế onchain toàn cầu. Ngay cả trong tương lai khi Ethereum vẫn là blockchain hàng đầu và mở rộng 1000 lần, sẽ vẫn có nhiều chuỗi khác nhau vì họ cung cấp sự chuyên biệt và tuỳ chỉnh mà L1 không thể:

• Chuyên biệt cho ứng dụng hoặc trường hợp sử dụng cụ thể

• Tính năng ngoài EVM

• Đảm bảo quyền riêng tư bổ sung

• Cơ chế định giá hoặc logic đưa giao dịch vào khối

• Độ trễ cực thấp hoặc thuộc tính sắp xếp khác

• Khả năng mở rộng cực lớn mà L1 không đáp ứng được

• Kinh tế chuyên biệt, chiến lược tiếp cận thị trường và tăng trưởng

• Thiết kế mô-đun đáp ứng tuân thủ hoặc nhu cầu doanh nghiệp

• Cải tiến hoặc đổi mới khác có thể thử nghiệm và triển khai nhanh hơn trên L2

• Chiến lược quản trị cho phép bên liên quan kiểm soát chi tiết môi trường thực thi linh hoạt của mình trên Ethereum

Điều này tạo ra cơ hội để Ethereum L1 và các L2 xây dựng mối quan hệ tương hỗ, mỗi bên tập trung vào vai trò bổ trợ cho nhau.

Tại sao các chuỗi khác nên trở thành L2 trên Ethereum?

• Bảo mật cao, rủi ro đối tác thấp và phi tập trung tối đa với chi phí giảm đáng kể: L2 đạt được bảo mật & phi tập trung tối đa với chi phí thấp hơn nhiều so với alt-L1. Xây dựng và khuyến khích bộ xác thực phi tập trung toàn cầu tốn kém, mất thời gian và khó khăn. L2 có thể chuyển giao trách nhiệm đó cho Ethereum L1, cho phép họ "trả phí theo sử dụng" thay vì chịu chi phí cố định lớn để xây dựng mạng xác thực L1 riêng.

• Người dùng và nhà phát triển: L2 có quyền truy cập nhiều người dùng và nhà phát triển hơn nhờ khả năng tương tác an toàn với blockchain L1 lớn nhất và mạng lưới L2 lớn nhất (tương tác và trải nghiệm crosschain sẽ được thúc đẩy nhờ công nghệ ZK, real-time proving, finality L1 nhanh hơn & thanh toán L2, và hạ tầng agentic trưởng thành).

• Khả năng tương tác: L2, nếu thiết kế tốt, có thể truy cập an toàn tài sản L1 và thanh khoản DeFi, tài khoản người dùng trên L1, và các dịch vụ sống trên L1, ví dụ oracles, ENS.

• Tiếp cận thị trường: Lợi ích thương hiệu và uy tín từ việc là một phần của hệ sinh thái Ethereum, vốn có danh tiếng mạnh mẽ, thành tích bảo mật và sự chấp nhận quy định tốt nhất trong số các L1.

Ethereum L1 hưởng lợi gì từ các mối quan hệ này? Từ kinh nghiệm và trao đổi với các bên liên quan trong hệ sinh thái, chúng tôi tin rằng việc đặt Ethereum L1 làm trung tâm của mạng lưới L2 đang phát triển sẽ củng cố vai trò độc đáo của Ethereum và ETH trong nền kinh tế onchain:

• Tạo nhu cầu cho ETH, cung cấp cầu nối an toàn tối đa giữa ETH và các tài sản khác

  • ETH vừa là kho lưu trữ giá trị, tiền tệ, vừa là ứng dụng xuyên suốt Ethereum.

• Mở rộng hiệu ứng mạng xung quanh Ethereum (ví dụ EVM, đào tạo nhà phát triển, công cụ phát triển, onboarding người dùng và khả năng tương tác giữa các L2)

• Củng cố vị trí giá trị của Ethereum là trung tâm của hệ sinh thái đa chuỗi, và là lớp thanh toán, thanh khoản chính của nền kinh tế onchain

• Hỗ trợ phát triển kinh doanh, tăng trưởng và marketing rộng cho Ethereum

• L2 giúp đạt được tầm nhìn cốt lõi của hệ sinh thái Ethereum. Bằng cách hoạt động như động cơ phân phối (cung cấp mở rộng bổ sung) cho các thuộc tính cốt lõi của Ethereum (bảo mật, khả năng chống chịu và độ bền vững), L2 giúp tối đa số người có thể nhận giá trị bền vững từ Ethereum

Hệ sinh thái Ethereum không nên coi các lợi ích này là hiển nhiên. Một số vấn đề vẫn được tranh luận trong cộng đồng, hoặc là giả thuyết dài hạn cần kiểm nghiệm qua thực tiễn, đo lường và phân tích. Cuối cùng, mối quan hệ L1 <> L2 phải tương hỗ để thành công. Năm năm đầu của mối quan hệ này đã mang lại nhiều thành công và nền tảng quan trọng cho tương lai.

Điều này có ý nghĩa gì với L2 trong tương lai

Tầm nhìn mới này có ý nghĩa gì với L2, đội ngũ và cộng đồng của họ?

Đây là đề xuất của chúng tôi:

• L2 nên tập trung vào chiến lược bổ trợ cho L1 và tạo sự khác biệt cho nền tảng của mình. Nhiều L2 đã thành công với tầm nhìn này. Một số đã làm được nhờ tính năng mới sáng tạo, nhắm đến trường hợp sử dụng cụ thể (ví dụ app chains), cung cấp hình thức phân phối mới hoặc chiến lược tiếp cận thị trường độc đáo. Điều này giúp họ tạo ra cộng đồng riêng biệt và mở rộng các thuộc tính của Ethereum đến hàng triệu người dùng mới.

• L2 nên chủ động khác biệt bằng mọi cách họ có thể tưởng tượng. Chúng ta đã thấy sự khác biệt về khả năng mở rộng, độ tin cậy, quyền riêng tư, tuân thủ doanh nghiệp, ngành nghề, cộng đồng và nhiều đổi mới kỹ thuật. Các trường hợp sử dụng khác có thể hoạt động tốt với tư cách L2 gồm bảng thông báo công khai cho cryptographic e-voting, và certificate transparency.

• L2 có thể lựa chọn mở rộng toàn bộ hoặc một phần thuộc tính của Ethereum tuỳ vào mục tiêu. Tuy nhiên, họ cần đảm bảo thuộc tính bảo mật mà họ cung cấp hoặc không cung cấp đều dễ hiểu với người dùng.

  • L2 hướng đến tối thiểu hoá độ tin cậy cần đạt ít nhất Stage 1 và vượt qua bài kiểm tra "walkaway", nghĩa là người dùng có thể rút về L1 an toàn ngay cả khi có vận hành độc hại hoặc hội đồng bảo mật thất bại.

  • L2 chọn gần với L1 và thừa hưởng toàn bộ thuộc tính nên hướng tới:

    • Đạt Stage 2
    • Tổng hợp đồng bộ (dù chỉ đọc như L1SLOAD / L1STATICCALL, hay đọc-ghi), cả ở lớp giao thức và lớp ứng dụng (ví dụ dù hoạt động trên L2, tài khoản người dùng có cần ở L2 không? Dù giao dịch trên L1, tài sản có cần phát hành trên L2 không?)
    • Trở thành native rollup (giúp L2 loại bỏ hội đồng bảo mật)

• L2 nên tiếp tục phát triển các cơ chế tương tác và thanh khoản chung rộng hơn, củng cố toàn hệ thống. Chúng tôi khuyến khích các đội ngũ nghiên cứu Open Intents Framework và Fast Confirmation Rule, khám phá các thiết kế cung cấp truy cập vốn L1 mà không rời L2, và đóng góp cho các workstreams composability synchronous ongoing.

• L2 nên tiếp tục vận hành minh bạch, công khai với hệ sinh thái về thuộc tính bảo mật riêng và quan hệ với L1 (được L2Beat hỗ trợ, đóng vai trò quan trọng trong việc làm cho hệ sinh thái L2 minh bạch và cải thiện theo thời gian).

EF đang làm gì để xây dựng thế giới đó:

Để đạt được tầm nhìn về mối quan hệ L1<>L2, EF nhận thấy mình có vai trò quan trọng. Đây là những gì chúng tôi đang làm:

• Làm việc để mở rộng cả L1 và blobs mà không hy sinh tính phi tập trung hoặc độ bền vững. Hiện nay blobs chỉ khoảng 30% đầy. Còn nhiều dư địa để phát triển, và chúng tôi tự tin có thể tăng trưởng blobs nhiều hơn nếu cần.

• Hỗ trợ các L2 đặc biệt có hoặc muốn củng cố các thuộc tính mạnh trong các lĩnh vực cốt lõi của EF như quyền riêng tư, bảo mật và độ tin cậy.

• Đội ngũ Platform, dẫn đầu bởi Josh Rudolf, cải thiện toàn bộ nền tảng Ethereum và làm cầu nối giữa các L2 và lộ trình giao thức cốt lõi.

• Cải thiện thanh khoản trên L1, giúp L2 dễ dàng truy cập thanh khoản đó (finality nhanh hơn, rút và gửi tiền nhanh hơn).

• Làm việc sát với các đội ngũ L2 để hiểu nhu cầu và phản ánh vào ưu tiên giao thức, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa L1 và L2. Để mối quan hệ này hiệu quả, chúng ta cần hiểu điều gì đang hoạt động và điều gì không, cùng hợp tác. Mục tiêu là luôn làm rõ và củng cố giá trị khi là một phần của hệ sinh thái Ethereum.

• Đầu tư R&D vào công nghệ cho phép "native rollups" -- các chuỗi L2 có thể xác minh hoàn toàn và không cần tin tưởng bởi L1, cho phép tổng hợp đồng bộ và tương tác an toàn.

• Làm việc sát với L2Beat và các bên giúp giám sát, xác minh thuộc tính bảo mật của L2. Chúng ta cần nghiêm túc và trung thực về thuộc tính của L2 và mức độ chia sẻ bảo mật với L1, để người dùng và nhà xây dựng có thể lựa chọn phù hợp.

• Giải quyết nhược điểm chính của hệ sinh thái đa chuỗi: phân mảnh. Chúng tôi sẽ hợp tác với hệ sinh thái (chuỗi, ví, nhà cung cấp hạ tầng) để xây dựng giải pháp tương tác tốt hơn, khắc phục phân mảnh UX và nền tảng phát triển. Và với tầm nhìn rõ ràng hơn về mối quan hệ L1<>L2, chúng tôi có thể bắt đầu giải quyết phân mảnh trong câu chuyện Ethereum.

Cùng nhau, chúng ta sẽ xây dựng nền kinh tế onchain toàn cầu không cần cấp phép và nền tảng tốt nhất cho mọi người dùng.

Lưu ý:

1. Bài viết này được đăng lại từ [North Star]. Mọi bản quyền thuộc về tác giả gốc [North Star]. Nếu có ý kiến về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý nhanh chóng.

2. Miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này là của riêng tác giả, không cấu thành lời khuyên đầu tư nào.

3. Bản dịch sang các ngôn ngữ khác do đội ngũ Gate Learn thực hiện. Trừ khi có thông báo, nghiêm cấm sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bài dịch.