Các dự án Crypto Layer 1 cần chú ý hướng tới năm 2025

Các loại tiền điện tử Layer 1 tạo nền tảng cho hạ tầng blockchain. Các mạng nền tảng này xử lý việc thanh toán giao dịch và bảo mật trực tiếp trên chuỗi chính của chúng, khác với các giải pháp Layer 2 xây dựng dựa trên các blockchain hiện có. Khi chúng ta tiến sâu vào năm 2025, việc hiểu rõ các dự án crypto Layer 1 đáng chú ý để theo dõi trở nên vô cùng quan trọng đối với bất kỳ ai theo dõi lĩnh vực này.

Hiểu về Blockchain Layer 1

Về cơ bản, các mạng crypto Layer 1 hoạt động độc lập với cơ chế đồng thuận và khung bảo mật riêng. Chúng xử lý các giao dịch một cách bản địa mà không cần trung gian, đó là lý do tại sao chúng vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái blockchain mặc dù có sự xuất hiện của các giải pháp mở rộng quy mô.

Điểm khác biệt của Layer 1:

Chủ quyền và Bảo mật: Các mạng Layer 1 kiểm soát số phận của chính mình. Chúng không phụ thuộc vào chuỗi khác để hoàn tất thanh toán—chúng tự cung cấp. Sự độc lập này mang lại các đảm bảo về bảo mật mạnh mẽ hơn và phân quyền thực sự.

Kinh tế Token bản địa: Mỗi Layer 1 có token gốc xử lý phí giao dịch, xác thực mạng và quản trị. Các token này phản ánh trực tiếp sức khỏe và mức độ chấp nhận của mạng.

Linh hoạt cho nhà phát triển: Các chuỗi Layer 1 cung cấp nền tảng để xây dựng hợp đồng thông minh, dApps và toàn bộ hệ sinh thái. Các nhà phát triển có toàn quyền kiểm soát hành vi của ứng dụng của họ.

Hiệu ứng mạng: Các chuỗi Layer 1 phổ biến tích lũy giá trị khi nhiều người dùng tham gia hơn. Bitcoin và Ethereum là ví dụ điển hình—bảo mật và thanh khoản của chúng tăng theo quy mô.

Trong khi các giải pháp Layer 2 giải quyết các vấn đề tắc nghẽn và tốc độ, chúng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào các chuỗi Layer 1 để hoàn tất thanh toán cuối cùng và đảm bảo an ninh. Sự phụ thuộc lẫn nhau này khiến Layer 1 vẫn không thể thay thế.

Các dự án Layer 1 Crypto hàng đầu cần theo dõi năm 2025

Bitcoin (BTC) — Chuẩn Layer 1 ban đầu

Giá hiện tại của BTC: $88.83K | Vốn hóa thị trường: $1.77T | Hiệu suất 1N: -10.72%

Bitcoin tiên phong trong khái niệm Layer 1, mặc dù vào năm 2009 chưa dùng thuật ngữ đó. Nó vẫn là crypto Layer 1 an toàn nhất và được công nhận rộng rãi nhất với một khoảng cách rất lớn. Sáng tạo của Satoshi Nakamoto chứng minh rằng đồng thuận phi tập trung là khả thi, mở ra mọi thứ sau này.

Điểm mạnh của Bitcoin nằm ở tính bất biến và hiệu ứng mạng. Với giới hạn cứng là hơn 21 triệu coin, Bitcoin hoạt động như một dạng khan hiếm kỹ thuật số. Sự kiện giảm một nửa của mạng vào năm 2024 tiếp tục thúc đẩy các câu chuyện về khan hiếm.

Phát triển hệ sinh thái gần đây đáng chú ý. Bitcoin Ordinals mở khóa khả năng NFT trực tiếp trên chuỗi. Các giải pháp Layer 2 như Stacks mang chức năng hợp đồng thông minh mà không làm giảm bảo mật của Bitcoin. Các sidechain và giao thức phái sinh (Atomicals, ARC20) khám phá các biểu diễn token mới sử dụng satoshi. Những phát triển này gợi ý về sự tiến hóa của Bitcoin vượt ra ngoài các giao dịch đơn thuần.

Ethereum (ETH) — Trung tâm hợp đồng thông minh

Giá ETH hiện tại: $2.98K | Vốn hóa thị trường: $359.23B | Hiệu suất 1N: -14.89%

Ethereum chiếm ưu thế trong lĩnh vực Layer 1 theo quy mô hệ sinh thái. Hơn 3.000 dApps hoạt động trên nền tảng này—nhiều hơn bất kỳ Layer 1 nào khác. Sự tập trung của nhà phát triển tạo ra hiệu ứng mạng khó bị phá vỡ bởi các đối thủ.

Việc Ethereum chuyển sang mô hình proof-of-stake là bước nâng cấp quan trọng nhất. Tiêu thụ năng lượng giảm mạnh. Mạng hiện xử lý các logic phức tạp qua hợp đồng thông minh trong khi vẫn duy trì tính phân quyền.

Thị trường Layer 2 xung quanh Ethereum bùng nổ. Các giải pháp như Arbitrum và Optimism xử lý lượng lớn giao dịch trong khi vẫn settle về Ethereum để đảm bảo tính cuối cùng. Những hợp tác này củng cố vị thế của Ethereum như nền tảng Layer 1.

Trong tương lai, các phát triển của Ethereum 2.0 tiếp tục ưu tiên mở rộng quy mô và hiệu quả. Nghiên cứu sharding và cải tiến lớp thực thi sẽ quyết định Ethereum xử lý tốt đến đâu khi mở rộng quy mô ra thị trường chính.

Solana (SOL) — Tốc độ gặp giá cả phải chăng

Giá SOL hiện tại: $61B (TVL) | Vốn hóa thị trường: $61B | Hiệu suất 1N: 464%

Sáng kiến Proof of History của Solana mang lại điều Ethereum gặp khó khăn—tốc độ thực sự khi mở rộng quy mô. Giao dịch xác nhận trong vài giây với phí gần như không đáng kể. Đây không chỉ là lợi thế lý thuyết; đó là hành vi mạng thực tế hàng ngày.

Hệ sinh thái Solana bùng nổ trong năm 2023-2024. Airdrops BONK và cơn sốt memecoin thu hút hàng triệu người dùng. Ngoài đầu cơ, hạ tầng DeFi nghiêm túc đã phát triển—Marinade Finance, Jito, Jupiter aggregator—chứng minh Solana không chỉ là hype.

Tích hợp di động qua điện thoại Saga và các hợp tác với Google Cloud mở rộng các trường hợp sử dụng ngoài tài chính. Hoạt động của nhà phát triển vẫn mạnh mẽ với các cải tiến liên tục cho hạ tầng validator.

BNB Chain (BNB) — Chuỗi sàn giao dịch

Giá BNB hiện tại: $842.70 | Vốn hóa thị trường: $116.07B | Hiệu suất 1N: +19.91%

BNB Chain đã chuyển đổi ưu thế của Binance trong lĩnh vực sàn giao dịch thành sự hiện diện trong blockchain. Nó không phát minh ra cơ chế đồng thuận mới—thay vào đó, ưu tiên tương thích Ethereum và tốc độ. Cách tiếp cận thực dụng này đã thành công.

Hơn 1.300 dApps hoạt động trên BNB Chain mặc dù còn trẻ hơn Ethereum. Việc đổi thương hiệu từ Binance Smart Chain vào năm 2023 thể hiện sự trưởng thành. Các lộ trình tích hợp Layer 2 và sharding hứa hẹn mở rộng quy mô hơn nữa.

Sức mạnh liên tục của BNB phản ánh sự gắn kết hệ sinh thái của Binance. Các cầu nối chuỗi chéo cải thiện khả năng tương tác, trong khi tập trung vào DeFi và NFT giữ cho hoạt động phát triển sôi động.

Avalanche (AVAX) — Khả năng mở rộng Subnet

AVAX hiện tại: $12.47 | Vốn hóa thị trường: $5.36B | Hiệu suất 1Y: -69.03%

Avalanche đạt tính cuối cùng dưới 2 giây nhờ cơ chế đồng thuận kết hợp các phương pháp Classical và Nakamoto. Kiến trúc subnet của mạng cho phép các nhà phát triển tạo ra các chuỗi chuyên biệt kế thừa bảo mật của Avalanche.

Token ghi chú tạo ra sự gia tăng hoạt động mạng trong năm 2023. Mặc dù gây tranh cãi, nhưng chúng thúc đẩy phí tự nhiên. Tốc độ giao dịch đỉnh đạt 2,3 triệu giao dịch mỗi ngày—chứng minh khả năng throughput của Avalanche.

Quan hệ đối tác với Onyx của J.P. Morgan cho thấy sự quan tâm của các tổ chức. Mặc dù giá gần đây chịu áp lực, nền tảng kỹ thuật của mạng vẫn vững chắc.

Internet Computer (ICP) — Tính toán phi tập trung

ICP hiện tại: $3.03 | Vốn hóa thị trường: $1.66B | Hiệu suất 1Y: -72.86%

Internet Computer cố gắng làm điều gì đó táo bạo hơn các dự án Layer 1 thông thường—lưu trữ toàn bộ ứng dụng trên chuỗi. Tầm nhìn là thay thế hạ tầng đám mây tập trung bằng các giải pháp phi tập trung.

Thành tựu kỹ thuật gồm tích hợp WebSocket cho các ứng dụng tương tác, mở rộng bộ nhớ ổn định cho hệ thống phức tạp, và tích hợp trực tiếp Bitcoin. Những điều này cho phép các ứng dụng mới thực sự không thể làm được trên các blockchain truyền thống.

Quản trị DAO qua Hệ thống Nervous System thể hiện sự đổi mới trong quản trị. Hệ sinh thái thu hút các dự án cộng đồng trong mạng xã hội và giao dịch mặc dù giá gặp khó khăn.

Polkadot (DOT) — Tập trung vào khả năng tương tác

Giá DOT hiện tại: $9.6B (Vốn hóa thị trường) | Hiệu suất 1Y: -0.39%

Polkadot tập trung vào kết nối các blockchain một cách an toàn. Kiến trúc relay chain đảm bảo tất cả các parachain kết nối thừa hưởng bảo mật, giải quyết vấn đề phân mảnh trong crypto Layer 1.

Parathreads cung cấp khả năng kết nối chuỗi rẻ hơn so với parachains riêng lẻ. Các cải tiến về Lịch trình thế hệ mới nâng cao khả năng mở rộng. Lộ trình Polkadot 2.0 hứa hẹn nâng cấp quản trị và khả năng tương tác.

Tham gia staking tăng 49% qua các Pools đề cử, thể hiện sự tham gia của cộng đồng. Việc tích hợp các stablecoin lớn như USDC mở rộng tiện ích.

Cosmos (ATOM) — Lớp mô-đun

Giá ATOM: $2.03 | Vốn hóa thị trường: $985.30M | Hiệu suất 1Y: -70.78%

Cosmos có cách tiếp cận khác về khả năng tương tác Layer 1. Thay vì một relay chain bảo vệ tất cả, Cosmos cho phép các blockchain giữ tính chủ quyền hoàn toàn trong khi giao tiếp qua IBC (Inter-Blockchain Communication).

Bảo vệ liên chuỗi (Interchain Security) mang lại sự bảo vệ cho các chuỗi nhỏ hơn của Cosmos. Tài khoản liên chuỗi (Interchain Accounts) cho phép hợp đồng thông minh xuyên chuỗi. Hỗ trợ staking linh hoạt mở rộng cơ hội lợi nhuận. Hub có 500.000 giao dịch hàng ngày và khối lượng giao dịch 20 triệu ATOM phản ánh sự chấp nhận ngày càng tăng.

Sách trắng Cosmos Hub 2.0 phác thảo chiến lược phát triển của mạng. Việc phân bổ vốn liên tục cho phát triển Interchain Stack cho thấy cam kết nghiêm túc của hệ sinh thái.

The Open Network (TON) — Chuỗi của Telegram

Vốn hóa TON: $21.9B | Hiệu suất 1Y: 169%

TON là crypto Layer 1 duy nhất được hậu thuẫn bởi nền tảng nhắn tin Telegram. Chuỗi hoạt động dựa trên sharding đa cấp để xử lý khối lượng giao dịch cao một cách hiệu quả.

Bước đột phá thực sự đến khi Telegram công bố chia sẻ 50% doanh thu quảng cáo qua TON vào năm 2024. Điều này tạo ra tiện ích thực sự—Toncoin từ token đầu cơ trở thành phương tiện thanh toán tiềm năng. Sau thông báo, Toncoin tăng 40%.

Khả năng IPO của Telegram có thể ảnh hưởng lớn đến quỹ đạo của TON. Nếu Telegram tích hợp các tính năng blockchain cùng hơn 700 triệu người dùng, nhu cầu Toncoin có thể tăng vọt.

Sei (SEI) — Chuyên gia DeFi

Giá SEI: $0.11 | Vốn hóa thị trường: $723.76M | Hiệu suất 1Y: -75.52%

Sei tạo ra một thị trường riêng tập trung vào hiệu quả DeFi. Máy ghép nối tích hợp và tối ưu hóa sổ lệnh giảm độ trễ so với các blockchain đa dụng. Điều này rất quan trọng đối với các ứng dụng giao dịch.

Quỹ Ecosystem trị giá $120 triệu đã hỗ trợ nhiều dự án Web3 đa dạng. Tập trung chiến lược vào thị trường châu Á tận dụng sự chấp nhận crypto khu vực. Mặc dù giá gần đây giảm, công nghệ của Sei giải quyết các điểm đau thực sự trong giao dịch phi tập trung.

Sui (SUI) — Đổi mới ngôn ngữ Move

Giá SUI: $1.41 | Vốn hóa thị trường: $5.27B | Hiệu suất 1Y: -68.72%

Ngôn ngữ lập trình Move của Sui ưu tiên bảo mật và linh hoạt cho nhà phát triển. Động cơ thực thi song song cung cấp throughput cao với chi phí thấp. Các nền tảng kỹ thuật này thu hút sự chú ý của các nhà phát triển nghiêm túc.

Giao dịch hàng ngày của mạng đạt 65,8 triệu chứng tỏ khả năng mở rộng. Sau khi ra mắt mainnet, TVL đạt đỉnh $188 triệu. ZkLogin cách mạng hóa việc truy cập dApp qua tài khoản mạng xã hội Web2, đơn giản hóa quá trình onboarding người dùng.

Aptos (APT) — Xử lý song song

Giá APT: $1.70 | Vốn hóa thị trường: $1.28B | Hiệu suất 1Y: -82.19%

Aptos áp dụng nguyên tắc thực thi song song vào xử lý hợp đồng thông minh, cải thiện đáng kể throughput. Ngôn ngữ Move nền tảng cho phép phát triển ứng dụng an toàn. Hơn $400 triệu quỹ đầu tư lớn thể hiện sự tin tưởng vào tầm nhìn.

Hệ sinh thái năm 2023 phát triển mạnh với các đối tác như Sushi cho DeFi, Coinbase Pay cho thanh toán, và hợp tác game với Microsoft và NEOWIZ. Chuẩn tài sản kỹ thuật số mới thể hiện sự tiến bộ vượt ra ngoài đầu cơ thuần túy.

Kaspa (KAS) — Đồng thuận DAG

KAS hiện tại: $0.05 | Vốn hóa thị trường: $1.22B | Hiệu suất 1Y: -61.96%

Kaspa triển khai GHOSTDAG, một đồng thuận dạng đồ thị không hướng, cho phép xác nhận giao dịch nhanh chóng. Chuyển sang phát triển Rust giúp nâng cao hiệu suất sử dụng phần cứng hiện đại. Ví di động hiệu suất cao giúp vượt qua các rào cản người dùng.

KAS thể hiện tăng trưởng đáng kể mặc dù đã điều chỉnh gần đây. Mạng tập trung vào PoW trong khi vẫn duy trì khả năng mở rộng khác biệt so với các dự án Layer 1 khác.

Kava (KAVA) — Kết hợp Cosmos + EVM

KAVA hiện tại: $0.08 | Vốn hóa thị trường: $82.94M | Hiệu suất 1Y: -84.06%

Kava kết nối hệ sinh thái Cosmos và Ethereum qua kiến trúc co-chain. Điều này cho phép nhà phát triển Ethereum tận dụng khả năng mở rộng của Cosmos. Stablecoin USDX gốc và Tether theo giá USD giảm phụ thuộc vào stablecoin tập trung.

Cập nhật Kava 14 mang đến khả năng mint USDt trên Cosmos. Quỹ chiến lược do cộng đồng sở hữu, giữ hơn 300 triệu đô la, thể hiện cam kết với phi tập trung. Việc giảm cung KAVA cố định giúp giảm lo ngại về lạm phát.

ZetaChain (ZETA) — Đầy tham vọng omnichain

ZETA hiện tại: $0.07 | Vốn hóa thị trường: $80.87M | Hiệu suất 1Y: -88.78%

ZetaChain cố gắng giải quyết phức tạp cross-chain qua hợp đồng thông minh omnichain. Nhà phát triển có thể viết một lần và triển khai trên bất kỳ blockchain nào, loại bỏ các vấn đề phân mảnh. Tầm nhìn này thể hiện sự đổi mới thực sự của crypto Layer 1.

Các số liệu ban đầu ấn tượng: 1 triệu người dùng testnet từ hơn 100 quốc gia, 6,3 triệu giao dịch cross-chain, hơn 200 dApps đã triển khai. Các hợp tác với Ankr Protocol, BYTE CITY, và Ultiverse mở rộng các trường hợp sử dụng sang game và giải trí.

Cảnh quan crypto Layer 1 năm 2025

Các blockchain Layer 1 đối mặt với các động thái thú vị khi bước vào năm 2025. Các giải pháp Layer 2 xử lý lượng giao dịch khổng lồ, nhưng các chuỗi Layer 1 vẫn không thể thiếu cho bảo mật và thanh toán. Điều này tạo ra sự phân chia công việc tự nhiên chứ không phải cạnh tranh.

Các cải tiến cho Layer 1—sharding, nâng cấp đồng thuận, hiệu quả validator—trực tiếp nâng cao hiệu suất Layer 2. Các giải pháp Layer 2 thành công sẽ định hướng ưu tiên phát triển của Layer 1. Chu trình phản hồi này đảm bảo cả hai lớp cùng tiến bộ.

15 dự án kể trên đại diện cho các sản phẩm Layer 1 phát triển chín muồi và tích cực nhất. Mỗi dự án hướng đến các trường hợp sử dụng khác nhau: Bitcoin cho tính bất biến, Ethereum cho dApps, Solana cho tốc độ, Polkadot cho khả năng tương tác. Sự đa dạng này củng cố toàn bộ hệ sinh thái.

Việc chấp nhận crypto Layer 1 vẫn tiếp tục tăng tốc. Các tổ chức lớn xem các mạng này như hạ tầng thiết yếu. Cộng đồng nhà phát triển ngày càng sâu rộng. Hiệu ứng mạng cộng hưởng. Mặc dù thị trường biến động, nền móng vẫn vững chắc.