Tại sao các quốc gia BRICS đang nổi lên như những cường quốc kinh tế mặc dù G7 vẫn chiếm ưu thế về GDP hiện tại

Thị trường kinh tế toàn cầu đang trải qua một sự chuyển dịch tinh tế nhưng đáng kể. Trong khi G7 duy trì vị thế là khối kinh tế lớn nhất thế giới với tổng GDP 51,45 nghìn tỷ USD, thì các quốc gia BRICS đang ngày càng tăng tốc với nhịp độ chưa từng có. Theo IMF, GDP toàn cầu khoảng $115 nghìn tỷ USD, và hai khối này chiếm khoảng $80 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 70% hoạt động kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, câu chuyện thực sự không nằm ở các con số hiện tại, mà ở các quỹ đạo tăng trưởng và các tác động dài hạn.

Khoảng cách tăng trưởng: Nơi cạnh tranh thực sự diễn ra

Sự khác biệt nổi bật nhất giữa các quốc gia G7 và BRICS không phải là quy mô nền kinh tế của họ ngày nay—mà là tốc độ họ mở rộng. Các nền kinh tế của BRICS+ đang tiến bộ với tốc độ tăng trưởng GDP thực trung bình là 4,2%, gấp hơn hai lần mức chậm chạp của G7 là 1,7%. Khoảng cách này tích tụ theo thời gian, gợi ý về một sự sắp xếp lại căn bản quyền lực kinh tế toàn cầu.

Khoảng cách về tốc độ tăng trưởng phản ánh các khác biệt cấu trúc sâu hơn. Các quốc gia G7—gồm Hoa Kỳ, Canada, Đức, Pháp, Ý, Vương quốc Anh, và Nhật Bản—là các nền kinh tế trưởng thành, phát triển, đang đối mặt với các thách thức về dân số và bão hòa thị trường. Nhật Bản minh họa rõ thách thức này với tăng trưởng dân số âm, trong khi dân số già ở châu Âu và Bắc Mỹ hạn chế các tăng trưởng năng suất. Trong khi đó, các quốc gia BRICS phần lớn là các nền kinh tế mới nổi vẫn đang trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, các giai đoạn phát triển vốn có tự nhiên sinh ra mức tăng trưởng cao hơn.

Phân tích hai khối kinh tế

G7: Các ông lớn kinh tế, đà tăng trưởng chậm lại

Với tổng GDP là 51,45 nghìn tỷ USD, G7 chiếm khoảng một nửa tổng sản lượng kinh tế toàn cầu. Hoa Kỳ chiếm ưu thế trong khối này với GDP là 30,34 nghìn tỷ USD—gần như bằng toàn bộ tổng GDP của BRICS+. Nền kinh tế Mỹ hưởng lợi từ vị trí dẫn đầu về công nghệ, hệ thống tài chính sâu rộng, và đặc quyền sở hữu đồng tiền dự trữ của thế giới, giúp duy trì mức tăng trưởng vừa phải là 2,2%.

Ngoài Hoa Kỳ, Đức ($4,92 nghìn tỷ USD), Nhật Bản ($4,39 nghìn tỷ USD), và Vương quốc Anh ($3,73 nghìn tỷ USD) là các nền kinh tế hàng đầu, mặc dù đều bị hạn chế bởi tốc độ tăng trưởng dưới 2%. Pháp ($3,28 nghìn tỷ USD), Ý ($2,46 nghìn tỷ USD), và Canada ($2,33 nghìn tỷ USD) hoàn thiện nhóm này với mức mở rộng tương tự khiêm tốn, dao động từ 0,8% đến 2,4%.

BRICS+: Tăng trưởng nhanh và phạm vi địa lý rộng

Khối BRICS+ thể hiện một hồ sơ khác biệt rõ rệt, với tổng GDP là 31,72 nghìn tỷ USD và tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 4%. Tập hợp kinh tế này đã trở nên đa dạng hơn nhiều trong những năm gần đây, mở rộng ra ngoài nhóm ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

Trung Quốc vẫn là “đại gia” không thể tranh cãi trong BRICS+, đóng góp khoảng 19,53 nghìn tỷ USD vào GDP—chiếm khoảng 65% tổng sản lượng của khối. Mặc dù tốc độ tăng trưởng đã giảm so với các mức hai chữ số trong quá khứ, Trung Quốc dự kiến sẽ mở rộng ở mức 4,5% vào năm 2025, nhờ vào các khoản đầu tư vào công nghệ, năng lực sản xuất, mạng lưới xuất khẩu toàn cầu, và các sáng kiến hạ tầng đầy tham vọng như Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Ấn Độ nổi lên như động lực tăng trưởng thứ hai, với GDP là 4,27 nghìn tỷ USD và dự kiến tăng trưởng 6,5%, cao nhất trong các nền kinh tế lớn. Brazil ($2,31 nghìn tỷ USD, tăng trưởng 2,2%) và Nga ($2,20 nghìn tỷ USD, tăng trưởng 1,3%) đóng góp đáng kể, trong khi các thành viên mới mở rộng ảnh hưởng của khối. Indonesia ($1,49 nghìn tỷ USD, 5,1%), Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ($568,57 tỷ USD, 5,1%), Ai Cập ($345,87 tỷ USD, 4,1%), và Ethiopia ($120,91 tỷ USD, 6,5%) đại diện cho sự mở rộng của BRICS+ vào Đông Nam Á, Trung Đông và châu Phi.

Lợi thế dân số đáng kể

Một chỉ số thường bị bỏ qua nhưng lại cộng hưởng lợi thế của BRICS+ là: các quốc gia này chiếm khoảng 55% dân số thế giới. Lợi thế dân số này tạo ra tiềm năng lớn cho sự mở rộng kinh tế trong tương lai khi quá trình công nghiệp hóa và tiêu dùng tiến triển. Ngược lại, dân số già của G7 đặt ra các hạn chế cấu trúc đối với tăng trưởng lực lượng lao động và tiêu dùng.

So sánh dữ liệu: Các con số kể câu chuyện

Tổng quan GDP G7 (Dự báo 2025)

Tổng quan GDP BRICS+ (Dự báo 2025)

Câu hỏi hội tụ

Thực tế kinh tế ngày nay nghiêng về phía G7—tổng GDP của họ gần như vượt quá BRICS+ bởi $20 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, khi tính đến tăng trưởng tích lũy dài hạn, quỹ đạo trở nên hấp dẫn hơn. Với các chênh lệch tăng trưởng hiện tại, các quốc gia BRICS đang thu hẹp khoảng cách hàng năm, và nhiều nhà phân tích cho rằng BRICS+ có thể cuối cùng cạnh tranh hoặc vượt qua tổng sản lượng kinh tế của G7 trong vòng 20-30 năm tới.

Một số yếu tố thúc đẩy khả năng hội tụ này: các quốc gia BRICS+ kiểm soát nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, hưởng lợi từ dân số trẻ hơn gia nhập lực lượng lao động, và đang thu hút đầu tư nước ngoài đáng kể từ bên ngoài phạm vi phương Tây truyền thống. Trong khi đó, các quốc gia G7 đang đối mặt với các thách thức cấu trúc khó giải quyết nhanh—mức nợ, nghĩa vụ hưu trí, và tốc độ tăng trưởng lực lượng lao động chậm hơn.

Ảnh hưởng địa chính trị

Câu chuyện kinh tế còn vượt ra ngoài các con số GDP. Việc mở rộng của BRICS+ vào châu Phi, Đông Nam Á, và Trung Đông thể hiện một chiến lược có chủ đích nhằm xây dựng sự phụ thuộc kinh tế ngoài các khuôn khổ do phương Tây dẫn dắt. Các quốc gia mới gia nhập gần đây như Ai Cập, Ethiopia, Iran, và Các Tiểu vương quốc cho thấy BRICS+ đang định vị mình như một trung tâm ảnh hưởng kinh tế thay thế.

Dù tốc độ tăng trưởng chậm hơn, G7 vẫn giữ các lợi thế định tính: khả năng công nghệ tiên tiến, kiến thức thể chế sâu rộng, hạ tầng tài chính đã thiết lập, và hiệu ứng mạng lưới của các thị trường phát triển. Sự thống trị của đồng đô la Mỹ như đồng tiền dự trữ toàn cầu vẫn mang lại ảnh hưởng vượt trội.

Nhìn về phía trước

Tương lai có thể là sự tồn tại song song thay vì thay thế. G7 sẽ vẫn giữ vị thế kinh tế mạnh mẽ và công nghệ tiên tiến, nhưng tỷ lệ phần trăm của họ trong GDP toàn cầu chắc chắn sẽ giảm khi các quốc gia BRICS tiếp tục con đường phát triển của mình. Các quốc gia BRICS, dù tăng trưởng nhanh hơn, vẫn hoạt động trong một hệ sinh thái kinh tế ít phát triển hơn với các thách thức về thể chế và hạ tầng.

Điều rõ ràng: giai đoạn thống trị không thể tranh cãi của phương Tây đang suy giảm. BRICS+ không chỉ đang lớn mạnh—mà còn đang định hình lại các mô hình kinh tế toàn cầu, dòng chảy thương mại, và ưu tiên đầu tư. Đối với các doanh nghiệp, nhà đầu tư, và nhà hoạch định chính sách, sự chuyển dịch này đòi hỏi sự chú ý, đặc biệt khi các quốc gia BRICS củng cố ảnh hưởng của khối và xây dựng các mối quan hệ hợp tác kinh tế mới trên nhiều châu lục.