Hiểu về cung và cầu: Chìa khóa cho giao dịch hiệu quả

Trong thế giới đầu tư và giao dịch, sự biến động của giá tài sản có vẻ phức tạp và khó dự đoán. Tuy nhiên, nếu chúng ta hiểu được cơ chế cơ bản thúc đẩy thị trường, đó là cung và cầu thì mọi thứ sẽ trở nên rõ ràng hơn. Khái niệm kinh tế học cổ điển này không chỉ giúp nhà đầu tư hiểu được hành vi thị trường mà còn có thể áp dụng để bắt nhịp giao dịch một cách hiệu quả.

Cung và cầu: Định nghĩa cơ bản

Cầu là nhu cầu mua hàng hóa hoặc dịch vụ ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị cầu này ra, sẽ tạo thành đường cầu cho chúng ta biết rằng ở mỗi mức giá, người mua muốn mua bao nhiêu lượng hàng hóa.

Cung ngược lại là nhu cầu bán hàng hóa ở các mức giá khác nhau. Đường cung thể hiện rằng người bán sẵn lòng cung cấp bao nhiêu lượng hàng hóa ở mỗi mức giá.

Mối quan hệ giữa hai đường này không cân bằng: khi giá tăng cao, cầu thường giảm, trong khi cung có xu hướng tăng lên. Sự căng thẳng này chính là yếu tố tạo ra sự biến động trên thị trường.

Các yếu tố thúc đẩy cầu trong thị trường tài chính

Trong thị trường tài chính, cầu không chỉ xuất phát từ cảm xúc mà còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô:

• Tình hình kinh tế tổng thể: Khi kinh tế phát triển tốt, nhà đầu tư sẽ khao khát lợi nhuận, làm tăng cầu đối với các tài sản rủi ro. Ngược lại, khi kinh tế chững lại, nhà đầu tư chuyển sang các tài sản an toàn hơn.

• Thanh khoản và lãi suất: Lãi suất thấp làm cho vay mượn trở nên rẻ hơn, nhà đầu tư sẵn lòng mạo hiểm mua cổ phiếu hơn. Trong khi đó, lãi suất cao khiến mọi người thích giữ tiền an toàn hơn.

• Niềm tin thị trường: Thông tin, dự báo lợi nhuận, tình hình chính trị đều ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến quyết định mua hoặc bán.

Các yếu tố thúc đẩy cung trong thị trường tài chính

Phía cung liên quan đến các yếu tố tổ chức và quy định:

• Quyết định của doanh nghiệp: Việc tăng vốn sẽ làm tăng cung, trong khi mua lại cổ phiếu sẽ giảm cung.

• Việc niêm yết mới: IPO của các công ty mới, dù lớn hay nhỏ, đều làm tăng lượng chứng khoán cung cấp trên thị trường.

• Quy định pháp luật: Các quy định về việc bán cổ phiếu sau IPO hoặc các quy định khác ảnh hưởng đến lượng cung có sẵn trên thị trường.

Cân bằng thị trường: Điểm chạm để xác định giá

Khi đường cầu và đường cung cắt nhau, đó chính là điểm cân bằng nơi giá và lượng hàng hóa giao dịch ổn định. Tuy nhiên, khi có tác động từ bên ngoài, cân bằng này có thể bị phá vỡ:

• Nếu giá cao hơn mức cân bằng, cung vượt cầu, hàng hóa dư thừa, giá sẽ bị đẩy xuống cho đến khi trở lại cân bằng.

• Nếu giá thấp hơn mức cân bằng, cầu vượt cung, hàng hóa khan hiếm, giá sẽ bị đẩy lên cho đến khi đạt trạng thái cân bằng.

Áp dụng trong thị trường chứng khoán: Phân tích sơ bộ

Cổ phiếu cũng là hàng hóa, do đó cũng tuân theo quy luật cung cầu. Nhu cầu mua (cầu) phụ thuộc vào dự báo về kết quả hoạt động của công ty, tăng trưởng kinh doanh và giá trị tương lai.

Khi thông tin làm nhà đầu tư dự đoán công ty sẽ phát triển, người mua sẵn sàng trả giá cao hơn và mua nhiều hơn. Trong khi đó, người bán sẽ chần chừ bán ra, dẫn đến giá cổ phiếu tăng. Ngược lại, khi có tin xấu, người tiêu dùng sẽ chần chừ và người bán sẽ giảm giá, khiến giá cổ phiếu giảm.

Phân tích kỹ thuật: Nhìn nhận cung cầu rõ hơn

Nhà giao dịch sử dụng các công cụ kỹ thuật để thấy rõ hành vi cung cầu hơn:

Đọc biểu đồ nến (Candle Stick Analysis)

• Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa) cho thấy cầu mạnh, người mua thắng thế.

• Nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa) thể hiện cung mạnh, người bán chiếm ưu thế.

• Nến Doji (mở và đóng gần như bằng nhau) cho thấy sự đấu tranh giữa cầu và cung, thị trường chưa thể quyết định.

Xu hướng giá (Market Trend)

• Khi giá tạo đỉnh mới liên tiếp, cho thấy cầu vẫn còn mạnh, xu hướng tăng có thể tiếp tục.

• Khi giá tạo đáy mới liên tiếp, thể hiện cung vẫn còn chiếm ưu thế, xu hướng giảm chưa kết thúc.

Hỗ trợ và kháng cự (Support & Resistance)

• Hỗ trợ là điểm cầu được giữ vững, người mua chờ ở đây để vào lệnh, giá thường bật lên từ điểm này.

• Kháng cự là điểm cung đứng vững, người bán chờ ở đây để thoát lệnh, giá thường bị đẩy xuống từ điểm này.

Kỹ thuật Demand Supply Zone: Giao dịch theo mất cân bằng

Kỹ thuật này dựa trên việc tìm kiếm các điểm mất cân bằng của giá để xác định lại trạng thái cân bằng mới.

Mô hình đảo chiều

Demand Zone Drop Base Rally (DBR) - Xu hướng tăng trở lại:

Giá giảm mạnh (Drop) thể hiện cung dư thừa. Sau đó, khi giá đủ thấp, sẽ có người mua vào, khiến giá dao động trong vùng (Base). Khi có tin tốt, cầu mạnh hơn, giá vượt vùng trên và tăng nhanh (Rally).

Supply Zone Rally Base Drop (RBD) - Xu hướng giảm trở lại:

Giá tăng mạnh (Rally) thể hiện cầu mạnh. Khi giá quá cao, người bán sẽ đẩy giá xuống, khiến giá dao động trong vùng (Base). Khi có tin xấu, cung trở lại mạnh, giá phá vỡ vùng dưới và giảm mạnh (Drop).

Mô hình tiếp diễn

Demand Zone Rally Base Rally (RBR) - Tiếp tục xu hướng tăng:

Giá tăng (Rally), cầu mạnh, dao động trong vùng ngắn (Base). Khi có yếu tố hỗ trợ, giá tiếp tục tăng (Rally). Thị trường không đảo chiều mà tiếp tục theo hướng cũ.

Supply Zone Drop Base Drop (DBD) - Tiếp tục xu hướng giảm:

Giá giảm (Drop), cung mạnh, dao động trong vùng ngắn (Base). Khi có yếu tố tiêu cực, giá tiếp tục giảm (Drop). Xu hướng giảm chưa kết thúc.

Ví dụ giao dịch Demand Supply Zone

Ví dụ 1: Vào lệnh tại DBR

Cổ phiếu giảm mạnh sau nhiều ngày, giá bắt đầu dao động trong vùng đáy. Nhà giao dịch chờ đợi kết quả kinh doanh khả quan hoặc tin tích cực khác. Khi giá phá vùng trên, đó là tín hiệu mua, dừng lỗ đặt dưới vùng.

Ví dụ 2: Vào lệnh tại RBD

Cổ phiếu tăng mạnh do tin tốt. Khi giá đạt đỉnh cao, một số nhà đầu tư bắt đầu chốt lời, giá dao động trong vùng. Khi tin xấu xuất hiện và giá phá vùng dưới, đó là tín hiệu bán, dừng lỗ đặt trên vùng.

Tóm lại

Cung và cầu không chỉ là khái niệm của các nhà kinh tế học mà còn là ngôn ngữ của thị trường tài chính. Khi hiểu được cuộc đối thoại giữa người mua và người bán, nhà đầu tư có thể đọc giá như kể câu chuyện về nhu cầu và sự lo lắng thực sự diễn ra. Nghiên cứu các mô hình biến động giá, luyện tập nhận diện mất cân bằng, và áp dụng kỹ thuật Demand Supply Zone sẽ giúp nâng cao kỹ năng giao dịch thực sự.