Nếu muốn rút tiền khỏi thị trường chứng khoán, cần hiểu rõ "cầu và cung" một cách sâu sắc

Nhà đầu tư mới thường hỏi rằng tại sao cổ phiếu này hôm nay tăng mạnh nhưng ngày mai lại giảm? Câu trả lời đơn giản là cung và cầu thay đổi. Đây là nguyên lý cơ bản mà ai cũng cần biết trước khi ngồi nhìn biểu đồ stock.

Quy tắc đầu tiên: Cung là gì và cầu là gì

Nói thẳng ra cầu là số lượng người mua và cung là số lượng người bán.

Khi cầu lớn hơn cung, giá sẽ tăng. Ngược lại, nếu cung lớn hơn cầu, giá sẽ giảm. Đây là trò chơi đơn giản nhưng khiến nhiều người thua lỗ hàng triệu đồng mỗi ngày.

Đường Demand Curve là gì?

Đường này thể hiện mối quan hệ giữa giá và lượng cầu của người mua. Khi giá thấp → người ta muốn mua nhiều hơn. Khi giá cao → người ta muốn mua ít hơn. (Đây là Hiệu ứng Thu nhập)

Ngoài ra còn có Hiệu ứng Thay thế - khi giá cổ phiếu này tăng cao đến mức đắt đỏ, người mua có thể chuyển sang mua cổ phiếu khác rẻ hơn.

Các yếu tố làm thay đổi cầu:

• Tin tốt/tin xấu về công ty
• Kết quả kinh doanh khác kỳ vọng
• Thay đổi lãi suất (Nếu lãi thấp → nhiều tiền đầu tư hơn)
• Niềm tin của thị trường chung
• Tin tức chính trị và kinh tế vĩ mô

Đường Supply Curve: Người bán nghĩ gì?

Ngược lại - đường này thể hiện rằng giá càng cao, người bán càng muốn bán. Giá thấp hơn, người bán ít muốn bán cổ phiếu ra.

Các yếu tố làm thay đổi cung:

• Công ty quyết định mua lại cổ phiếu (Buyback) → giảm cung
• Công ty IPO mới → tăng cung
• Nhóm cổ đông lớn muốn bán
• Thay đổi chi phí sản xuất
• Chính sách thuế và quy định

Cân bằng (Equilibrium) - Giá sẽ dừng ở điểm nào?

Đây là điểm giao nhau của cung và cầu - giá “công bằng” theo thị trường.

Nếu giá cao hơn cân bằng:

• Người bán thấy giá cao → muốn bán nhiều hơn
• Người mua thấy giá đắt → muốn mua ít hơn
• Kết quả = hàng tồn kho dư thừa ✓ Giá điều chỉnh giảm

Nếu giá thấp hơn cân bằng:

• Người mua thấy giá rẻ → muốn mua nhiều hơn
• Người bán thấy giá thấp → muốn bán ít hơn
• Kết quả = hàng thiếu hụt ✓ Giá tăng lên

Hệ thống thị trường luôn “ngả về” cân bằng mọi lúc.

Các biến số quan trọng trong việc xác định cung cầu là gì?

Cầu trong thị trường tài chính: Ai là người mua cổ phiếu?

1. Tin tức vĩ mô - Lạm phát, lãi suất, GDP của quốc gia → ảnh hưởng trực tiếp đến cầu cổ phiếu
2. Thanh khoản tiền tệ - Khi ngân hàng trung ương bơm nhiều thanh khoản hơn → nhà đầu tư có nhiều tiền để đầu tư hơn
3. Niềm tin - Nếu CEO công ty phát biểu tích cực hoặc giá Bitcoin cao → niềm tin cao → mua thêm cổ phiếu
4. Kết quả kinh doanh - Nếu công ty lợi nhuận tốt → nhà đầu tư sẵn sàng mua ở giá cao

Cung trong thị trường tài chính: Ai là người bán cổ phiếu?

1. Chính sách công ty - Mua lại cổ phiếu vs phát hành thêm → ảnh hưởng đến cung
2. IPO mới - Khi công ty mới niêm yết → cung tăng
3. Chi phí sản xuất - Nếu chi phí cao → công ty muốn tăng giá cổ phiếu → người ta ít muốn mua hơn
4. Quy định pháp luật - Thời kỳ im lặng sau IPO hạn chế bán → cung giảm
5. Tỷ giá hối đoái - Nếu đồng nội tệ yếu → chi phí nhập khẩu cao → tin xấu cho cổ phiếu

Những yếu tố này hoạt động như thế nào?

Ví dụ: Kinh tế tốt (Yếu tố cầu) + Công ty mua lại cổ phiếu (Yếu tố cung giảm) = Giá cổ phiếu tăng vọt do cả hai cùng hướng

Cầu, cung và các con số trong thị trường thực tế

Phân tích cơ bản (Fundamental)

Cổ phiếu là “hàng hóa” tự nhiên, do đó quy luật cung cầu áp dụng.

Khi tin tức nói rằng “Công ty ABC dự kiến tăng trưởng 50% trong năm tới”:

• Người mua muốn vào → cầu tăng
• Người bán thấy cổ phiếu đắt → cung giảm
• Kết quả = giá tăng

Ngược lại, nếu tin rằng “Công ty ABC dự kiến lỗ”:

• Người mua chần chừ → cầu giảm
• Người bán vội vàng bán → cung tăng
• Kết quả = giá giảm

Phân tích kỹ thuật (Technical)

Dù sao đi nữa, các đường biểu đồ vẽ ra khác xa việc đếm tiền của cung cầu.

1) Mẫu hình nến (Candlestick Pattern)

• Nến xanh (Giá đóng cửa > mở cửa) = Cầu thắng → giá lên
• Nến đỏ (Giá đóng cửa < mở cửa) = Cung thắng → giá xuống
• Doji (Mở ≈ đóng) = Hai phe cân bằng → giá có thể đi ngang

2) Phân tích xu hướng (Trend Analysis)

• Nếu cổ phiếu liên tục lập đỉnh mới = cầu vẫn mạnh → rủi ro giảm
• Nếu cổ phiếu liên tục lập đáy mới = cung vẫn mạnh → rủi ro tăng
• Nếu giá dao động trong biên độ = hai phe cân bằng → chờ tín hiệu mới

3) Hỗ trợ & Kháng cự (Support & Resistance)

• Kháng cự = cung chờ → người bán muốn bán tại đây
• Hỗ trợ = cầu chờ → người mua muốn mua tại đây

Áp dụng Zone Cung Cầu để giao dịch thực tế

Đây là cách các trader chuyên nghiệp sử dụng - tìm vùng cung cầu mất cân bằng rồi chờ thời điểm thích hợp.

Phương pháp 1: Demand Zone Drop Base Rally (DBR)

Nội dung:

• Bước 1: Giá giảm mạnh → thể hiện cung vượt cầu
• Bước 2: Giá dừng lại trong vùng dao động → hai phe đấu nhau
• Bước 3: Tin tốt đến → cầu thắng → giá bật lên

Cách giao dịch: Mua khi giá thoát khỏi vùng dao động, đặt stop-loss thấp hơn vùng đó.

Phương pháp 2: Supply Zone Rally Base Drop (RBD)

Nội dung:

• Bước 1: Giá tăng mạnh → cầu vượt cung
• Bước 2: Giá dừng lại trong vùng dao động → nhà đầu tư bán ra
• Bước 3: Tin xấu đến → cung thắng → giá giảm

Cách giao dịch: Bán khi giá thoát khỏi vùng dao động phía dưới, đặt stop-loss cao hơn.

Phương pháp 3: Rally Base Rally (RBR) - theo xu hướng tăng

Nội dung:

• Giá tăng → dừng lại trong vùng dao động → tiếp tục tăng
• Ý nghĩa = cầu vẫn mạnh, chưa bị cung thắng

Cách giao dịch: Mua khi giá vượt qua kháng cự phía trên vùng dao động.

Phương pháp 4: Drop Base Drop (DBD) - theo xu hướng giảm

Nội dung:

• Giá giảm → dừng lại trong vùng dao động → tiếp tục giảm
• Ý nghĩa = cung vẫn mạnh, chưa bị cầu thắng

Cách giao dịch: Bán khi giá phá vùng hỗ trợ phía dưới vùng dao động.

Tóm lại

Cung và cầu không phức tạp, chỉ là so sánh “số lượng người mua” và “số lượng người bán”. Nhưng chính sự đơn giản này khiến nhà đầu tư mới dễ bị thua lỗ vì không nhận ra.

Mọi trader đều cần học:

• Yếu tố nào thúc đẩy cầu
• Yếu tố nào thúc đẩy cung
• Điểm nào là cân bằng
• Khi nào sự mất cân bằng sẽ “bùng nổ”

Lý thuyết này đơn giản nhưng cần thực hành - hãy thử xem giá Bitcoin, Vàng hoặc Chỉ số VN-Index để thấy rõ cung cầu thực tế, từ đó biết “giá đi đâu” hơn là “giá theo ý thích”.