Bạch kim phá vỡ kỷ lục lịch sử, nhà đầu tư nên nắm bắt cơ hội trong đợt sóng này như thế nào?

Trong thị trường kim loại quý, bạch kim đã gây sóng gió và dự kiến sẽ thể hiện ấn tượng vào năm 2025. Từ xu hướng ổn định đầu năm đến đỉnh cao lịch sử 2381.25 USD vào cuối năm, mức tăng này khiến nhiều người quan sát vừa phấn khích vừa lo lắng — liệu nên tham gia khi xu hướng còn mạnh hay chờ đợi cơ hội? Liệu đây chỉ là cơn sốt đầu cơ ngắn hạn hay là xu hướng thực sự do nhu cầu trung và dài hạn thúc đẩy?

Các cách tiếp cận cần biết trước khi đầu tư vào bạch kim

Trước khi quyết định tham gia, nhà đầu tư cần hiểu rõ các phương thức giao dịch cụ thể có thể lựa chọn. Tùy theo khả năng chịu rủi ro và quy mô vốn, có nhiều phương án linh hoạt để tham gia thị trường bạch kim.

Mua trực tiếp bạch kim vật chất là cách truyền thống nhất. Điều này có nghĩa là bạn sở hữu kim loại thật sự, nhưng đi kèm là các chi phí như thuế bán hàng, phí bảo hiểm, phí lưu kho, v.v. So với vàng, quá trình luyện kim của bạch kim phức tạp và tốn kém hơn, do đó nhà đầu tư thường phải trả thêm phần phí này.

Nếu không muốn xử lý các rắc rối của vật chất, quỹ ETF bạch kim cung cấp một lựa chọn tiện lợi. Bằng cách mua các quỹ theo dõi giá bạch kim, bạn có thể tiếp xúc với giá mà không cần lo lắng về lưu kho hay bảo hiểm. Phương thức này phù hợp hơn với các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Hợp đồng tương lai phù hợp với các nhà giao dịch nhạy cảm hơn với biến động giá. Thông qua các hợp đồng tiêu chuẩn của sàn giao dịch, nhà đầu tư có thể mua bán bạch kim ở mức giá cố định trong tương lai, tạo cơ hội phòng ngừa rủi ro và giao dịch chênh lệch giá. Khi Sở Giao dịch Hàng hóa Quảng Châu chính thức ra mắt hợp đồng tương lai bạch kim và palađi vào cuối năm, mức độ tham gia của thị trường châu Á đã tăng rõ rệt.

Hợp đồng chênh lệch (CFD) gần đây trở thành công cụ giao dịch linh hoạt nhất. Công cụ tài chính phái sinh này cho phép nhà đầu tư dùng ký quỹ nhỏ để mở vị thế lớn, có thể mua hoặc bán khống. Chỉ cần tài khoản có đủ ký quỹ, bạn có thể nhanh chóng mở và đóng vị thế. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đòn bẩy cũng làm tăng cả lợi nhuận và rủi ro, quản lý rủi ro là yếu tố then chốt.

Tại sao bạch kim dự kiến tăng giá chung trong năm 2025?

Hiểu rõ nguyên nhân sâu xa của đà tăng giá là rất quan trọng để đánh giá tính bền vững của thị trường.

Thiếu hụt cấu trúc về nguồn cung là yếu tố cốt lõi hỗ trợ. Nam Phi, quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới (chiếm hơn 70% sản lượng), đang đối mặt với khủng hoảng điện, mỏ cũ kỹ và khí hậu cực đoan, dự kiến sản lượng giảm khoảng 6.4% vào năm 2025. Điều này khiến thị trường toàn cầu liên tiếp rơi vào thiếu hụt cấu trúc trong 3 năm liên tiếp, dự báo thiếu hụt năm nay khoảng 500.000 đến 700.000 ounce. Kho dự trữ tồn kho đã giảm xuống mức thấp lịch sử, chỉ đủ để đáp ứng 5 tháng tiêu thụ, và thị trường vật chất cùng hợp đồng tương lai đã phản ánh rõ ràng lo ngại về nguồn cung thực sự.

Nhu cầu mới từ cuộc cách mạng năng lượng xanh đang hình thành. Khi hạ tầng hydro xanh bước vào giai đoạn phát triển nhanh từ năm 2026, bạch kim, với vai trò chất xúc tác trong các điện phân PEM (Proton Exchange Membrane), được đánh giá lại về chiến lược. Các điều chỉnh chính sách của EU về cấm động cơ đốt trong cũng thúc đẩy nhu cầu xe hybrid, qua đó củng cố sự phụ thuộc của ngành công nghiệp ô tô vào các bộ xúc tác bạch kim.

Hiệu ứng tăng giá do định giá tương đối cũng không thể bỏ qua. Trong nửa đầu năm 2025, giá vàng và bạc đã tăng mạnh, trong khi bạch kim, bị thị trường bỏ quên lâu dài, còn có mức định giá thấp hơn rõ rệt. Điều này thu hút dòng vốn trú ẩn tìm kiếm cơ hội bắt kịp đà tăng, đẩy giá bạch kim về gần mức trung bình của các kim loại quý.

Chuyển biến chính sách vĩ mô cũng tạo nền tảng cho đợt tăng này. Chu kỳ hạ lãi suất toàn cầu làm giảm chi phí cơ hội giữ bạch kim. Đồng thời, rủi ro địa chính trị gia tăng khiến các quốc gia xem xét lại chuỗi cung ứng an toàn hơn. Mỹ và các nước khác đã đưa bạch kim vào danh sách khoáng sản chiến lược, tăng cường vị thế của nó như một tài sản trú ẩn và dự trữ chiến lược.

Điều tra thương mại theo Điều 232 của Mỹ cũng khiến lượng tồn kho bạch kim bị khóa tại các sàn giao dịch, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt trên thị trường vật chất.

Bạch kim, palađi, vàng, các lý luận đầu tư hoàn toàn khác nhau

Nhiều nhà đầu tư dễ nhầm lẫn giữa ba kim loại quý này, nhưng thực tế, chúng có các logic thị trường rất khác biệt.

Vàng có đặc tính chính là trú ẩn. Khi bất ổn kinh tế tăng cao, kỳ vọng lạm phát tăng hoặc rủi ro địa chính trị bùng phát, vàng thường là nơi trú ẩn ưu tiên của dòng tiền. Nó có mối quan hệ nghịch đảo với chỉ số USD và lãi suất thực, có khả năng chống đỡ rủi ro mạnh mẽ. Các hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương liên tục duy trì nhu cầu hỗ trợ.

Palađi thì hoàn toàn ngược lại, là một mặt hàng công nghiệp phụ thuộc lớn vào việc nâng cấp tiêu chuẩn khí thải ô tô và phổ biến xe hybrid. Khi ngành ô tô thịnh vượng, nhu cầu palađi tăng; khi chuỗi cung ứng gián đoạn hoặc sản lượng ô tô giảm, giá palađi thường giảm mạnh nhất. Hơn 80% sản lượng palađi đến từ Nga và Nam Phi, nguồn cung tập trung cao và tồn kho liên tục giảm, tính đầu cơ rất lớn.

Bạch kim nằm ở giữa, vừa có tính công nghiệp vừa có tính trang sức. Nó phụ thuộc nhiều vào thị trường xe diesel, xúc tác hóa học và ngành điện tử, đồng thời cũng mang theo nhu cầu trú ẩn. Khác với vàng chỉ đơn thuần dựa vào tâm lý, giá bạch kim phản ánh rõ hơn về cung cầu thực tế. Điều này giải thích vì sao nhà đầu tư bạch kim ít hơn nhưng phân tích kỹ thuật lại mạnh hơn — họ nghiên cứu dữ liệu cứng chứ không chỉ dựa vào tâm lý thị trường.

Nhìn lại hành trình giá bạch kim 50 năm qua

Hiểu quá khứ giúp dự đoán tương lai. Quá trình giá bạch kim đầy những biến động kịch tính.

Từ cuối thập niên 70, nhu cầu xúc tác khí thải ô tô bùng nổ, kéo theo tăng giá bạch kim. Trong thập niên 80, bất ổn chính trị ở Nam Phi làm gián đoạn nguồn cung, thị trường trải qua các biến động lớn đầu tiên. Thập niên 90, kinh tế toàn cầu mở rộng, giá bạch kim tăng đều.

Từ 2000 đến 2008 là chu kỳ tăng rõ rệt, trước khủng hoảng tài chính 2008, giá đã đạt đỉnh trên 2000 USD/oz. Sau đó, suy thoái toàn cầu khiến giá giảm mạnh, rồi dần hồi phục.

Từ 2011 đến 2015, do chậm lại kinh tế toàn cầu và giảm nhu cầu Trung Quốc, bạch kim rơi vào giai đoạn giảm dài hạn.

Năm 2019 là bước ngoặt. Tập đoàn điện lực Nam Phi gặp khủng hoảng nợ, không đủ điện, dẫn đến cắt điện luân phiên kéo dài hàng tháng, khiến các mỏ bạch kim gần như tê liệt. Đến đầu 2020, đại dịch COVID-19 bùng phát, cắt điện bắt buộc và sản lượng ô tô Trung Quốc giảm mạnh, nhu cầu và giá đồng loạt sụt giảm.

Giữa 2020 đến đầu 2021, khi kinh tế toàn cầu bắt đầu phục hồi, hoạt động công nghiệp tăng trở lại, sản xuất ô tô tăng, chính sách kích thích của chính phủ đẩy giá hàng hóa lên cao. Bạch kim có đợt phục hồi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, từ giữa 2021 đến giữa 2022, thiếu chip và gián đoạn logistics làm giảm đà sản xuất, nhu cầu công nghiệp giảm. Khi các mỏ ở Nga và Nam Phi phục hồi, thị trường tạm thời dư thừa, giá lại chịu áp lực.

Cuối 2022 đến giữa 2023, kỳ vọng phục hồi nhu cầu sau mở cửa Trung Quốc hỗ trợ giá. Nhưng từ 2023 đến giữa 2025, do nguồn cung Nam Phi liên tục thiếu hụt, chính sách thắt chặt của Fed gây lo ngại suy thoái, và tăng trưởng kinh tế Trung Quốc không như kỳ vọng, giá bạch kim dao động trong phạm vi hẹp.

Đến tháng 5 năm 2025, bước ngoặt xuất hiện. Thiếu hụt nguồn cung toàn cầu ngày càng trầm trọng, nhu cầu đầu tư tăng mạnh, các ứng dụng công nghiệp mới (đặc biệt là hydro xanh) tạo động lực mới cho giá. Từ tháng 5 đến cuối năm, giá vật chất bạch kim tăng hơn 130%, vượt qua 2200 USD và chạm đỉnh 2381.25 USD trước cuối năm.

Nhà đầu tư nên ra quyết định thế nào trong tình hình hiện tại?

Với nhà đầu tư muốn tham gia vào thời điểm này, có một số câu hỏi then chốt cần tự hỏi.

Thứ nhất, nhận thức rõ rằng giá bạch kim đã tích lũy mức tăng lớn trong ngắn hạn. Các tín hiệu quá mua đã xuất hiện, thị trường có khả năng sẽ bước vào giai đoạn điều chỉnh hoặc tích lũy đỉnh trong thời gian tới. Rủi ro mua đuổi giá lúc này là rất lớn.

Thứ hai, các yếu tố cơ bản dài hạn vẫn vững chắc. Thiếu hụt nguồn cung cấu trúc sẽ không thể giải quyết trong ngắn hạn, các nhu cầu công nghiệp mới (hydro xanh và pin nhiên liệu) đang hình thành và dự kiến sẽ tăng tốc vào 2026. Điều này tạo nền tảng hỗ trợ giá dài hạn.

Thứ ba, lựa chọn công cụ phù hợp với khả năng chịu rủi ro của bản thân là rất quan trọng. Vật chất phù hợp với nhà đầu tư dài hạn, ETF phù hợp với người muốn đơn giản hóa quản lý, hợp đồng tương lai và CFD mang lại cơ hội linh hoạt hơn nhưng đi kèm rủi ro cao hơn.

Dựa theo dự báo của Deutsche Bank, nhu cầu đầu tư bạch kim năm 2026 có thể trở lại 50.000 ounce, thiếu hụt sẽ chiếm khoảng 13% tổng cung. Điều này vẫn giữ nguyên khả năng đầu tư dài hạn có giá trị. Tuy nhiên, điều chỉnh kỹ thuật ngắn hạn là hợp lý, nhà đầu tư nên phân bổ dần trong các đợt điều chỉnh thay vì mua hết một lần.

Với các nhà lẻ thiếu khả năng phân tích sâu, việc hiểu các yếu tố thúc đẩy bạch kim — khủng hoảng nguồn cung, chuyển đổi năng lượng, chính trị địa phương, chính sách tiền tệ — còn quan trọng hơn việc chỉ theo đuổi giá. Đây là thị trường cần suy nghĩ cẩn trọng, không phải nơi đầu cơ theo cảm xúc.