Hiểu về cung cầu: Những điều nhà đầu tư cần biết để giao dịch tốt hơn

Giá cổ phiếu không tăng hoặc giảm một cách ngẫu nhiên. Nó được thúc đẩy bởi lực mua và lực bán đối đầu nhau. Đó chính là điều mà các nhà đầu tư gọi là “cung cầu”. Nếu quý vị vẫn còn bối rối về ý nghĩa của khái niệm này và cách áp dụng trong đầu tư, bài viết này sẽ giúp quý vị hình dung rõ ràng hơn.

Những điều cần biết trước: Cung và cầu là gì

Nói đơn giản cầu (Demand) là nhu cầu mua, cung (Supply) là nhu cầu bán. Khi có nhiều người mua hơn, giá sẽ tăng; khi có nhiều người bán hơn, giá sẽ giảm. Giữa hai lực này có điểm cân bằng gọi là “cân bằng” (Equilibrium). Quy luật này áp dụng cho cổ phiếu, hàng hóa tiêu dùng và mọi thứ được mua bán trên thị trường.

Quý vị có thể thấy các tin tức như “Hôm nay cầu cao đẩy giá lên” hoặc “Cung vượt quá mức, giá trượt khỏi phạm vi” phản ánh sự mất cân bằng này.

Đường cầu, đường cung và điểm cân bằng

Nếu vẽ biểu đồ, đường cầu sẽ dốc xuống (Giá cao → ít mua, Giá thấp → nhiều mua), còn đường cung sẽ dốc lên (Giá cao → nhiều bán, Giá thấp → ít bán).

Điểm giao nhau của hai đường chính là điểm cân bằng - mức giá và khối lượng giao dịch mà thị trường chấp nhận. Thường thì tại đây sẽ có xu hướng dừng lại, vì:

• Nếu giá cao hơn điểm cân bằng: Người bán muốn bán nhiều hơn, người mua giảm mua → hàng tồn kho tăng → giá giảm trở lại trong phạm vi
• Nếu giá thấp hơn điểm cân bằng: Người mua muốn mua nhiều hơn, người bán giảm bán → hàng thiếu hụt → giá tăng trở lại trong phạm vi

Các yếu tố thúc đẩy cầu

Nhà đầu tư cần hiểu rằng việc mua cổ phiếu không chỉ đơn thuần dựa vào giá cả. Có nhiều yếu tố quan trọng:

Về kinh tế vĩ mô: Khi lãi suất thấp, nhà đầu tư không có lợi nhuận từ gửi tiền, do đó chuyển sang giao dịch cổ phiếu. Cầu trên thị trường chứng khoán vì thế tăng lên.

Thanh khoản hệ thống: Khi thị trường có nhiều tiền lưu thông, mọi người sẵn sàng mạo hiểm đầu tư vào các tài sản rủi ro.

Niềm tin thị trường: Tin tốt hoặc tin xấu, dự đoán lợi nhuận giảm hoặc các rủi ro kinh tế, tất cả đều ảnh hưởng khiến người ta muốn mua hoặc muốn rút lui khỏi thị trường.

Mùa vụ và sự kiện: Đôi khi cầu có tính mùa vụ hoặc tăng lên khi có các dữ liệu kinh tế quan trọng thay đổi.

Các yếu tố thúc đẩy cung

Trước tiên là quyết định của các công ty:

Tăng vốn hoặc mua lại cổ phiếu: Công ty tăng vốn → phát hành thêm cổ phiếu → cung tăng. Ngược lại, mua lại cổ phiếu → cổ phiếu trên thị trường giảm → cung giảm.

Phát hành IPO (Initial Public Offering): Công ty mới niêm yết trên sàn → cổ phiếu mới gia nhập thị trường → cung tăng.

Chi phí sản xuất: Nếu chi phí tăng, doanh nghiệp sẽ không muốn bán nhiều hơn trừ khi giá đủ để có lợi nhuận.

Chính sách và quy định: Các điều kiện như “Thời kỳ im lặng” sau IPO không cho cổ đông lớn bán ra thêm, giúp giảm “áp lực” cung trong ngắn hạn.

Áp dụng cung cầu trong phân tích cơ bản

Trong phân tích cơ bản (Fundamental Analysis), nhà đầu tư cho rằng:

Giá cổ phiếu phản ánh nhu cầu của thị trường đối với doanh nghiệp đó, không phải chỉ dựa vào chính cổ phiếu. Hãy hình dung: nếu công ty công bố lợi nhuận cao hơn dự kiến, nhà đầu tư thấy doanh nghiệp vững mạnh → muốn mua thêm (cầu tăng) → giá tăng.

Ngược lại, nếu có tin xấu về công ty → nhà đầu tư muốn bán (cung tăng) → giá giảm.

Áp dụng cung cầu trong phân tích kỹ thuật

Đây là nơi nhiều nhà giao dịch sử dụng cung cầu để ra quyết định hàng ngày.

###Biểu đồ nến thể hiện lực mua và lực bán

Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa) = cầu mạnh → lực mua thắng Nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa) = cung mạnh → lực bán thắng Nến Doji (mở và đóng gần như bằng nhau) = cầu và cung đối đầu nhau, không rõ xu hướng

###Các mức hỗ trợ và kháng cự thể hiện cung cầu

Hỗ trợ (Support) = giá giảm đến đây, có người mua sẵn sàng mua để đẩy giá đi lên → cầu chờ mua → giá không giảm tiếp nữa

Kháng cự (Resistance) = giá tăng đến đây, có người bán sẵn sàng bán ra → cung chờ sẵn → giá không tăng tiếp nữa

Khu vực cung cầu (Demand Supply Zone): kỹ thuật được nhiều trader ưa chuộng

Kỹ thuật này tìm kiếm các điểm mất cân bằng cung hoặc cầu tại các vùng nhất định, gồm 3 bước chính:

1. Phục hồi / Giảm mạnh (Rally/Drop) - lực mua hoặc bán đối đầu dữ dội, giá di chuyển nhanh, thân nến lớn

2. Nghỉ ngơi (Base) - giá bắt đầu chững lại, phe đối lập tham gia tạo ra sự đụng độ mới, giá dao động trong phạm vi

3. Phá vỡ (Breakout) - khi có yếu tố mới, cung hoặc cầu quyết định, giá phá khỏi phạm vi, tiếp tục xu hướng hoặc đảo chiều

( Các dạng mô hình 4 kiểu mà trader cần biết

DBR )Demand Zone Drop Base Rally(

• Giá giảm mạnh )Drop### do cung lớn
• Sau đó dừng lại (Base) do lực bán giảm, lực mua vào tăng
• Giá hồi phục (Rally) khi có tin tốt

RBD (Supply Zone Rally Base Drop)

• Giá tăng mạnh (Rally) do cầu lớn
• Sau đó dừng lại (Base) do lực mua giảm, lực bán tăng
• Giá giảm (Drop) khi có tin xấu

RBR (Demand Zone Rally Base Rally) - xu hướng tăng liên tục

• Giá tăng mạnh → nghỉ ngơi → tăng mạnh lần nữa
• Thường dùng breakout để vào lệnh, đặt Stop Loss

DBD (Supply Zone Drop Base Drop) - xu hướng giảm liên tục

• Giá giảm mạnh → nghỉ ngơi → giảm tiếp
• Vào lệnh khi phá vỡ dưới, đặt Stop Loss để hạn chế rủi ro

Ví dụ giao dịch: áp dụng quy luật cân bằng trong thực tế

Giả sử quý vị nhận thấy cổ phiếu tăng từ 100 lên 110 trong tuần qua, rồi bắt đầu đụng nhau trong phạm vi 108-110.

Kỹ thuật giao dịch theo mô hình DBR tăng: nếu giá giảm xuống 105 (Drop) rồi dao động 105-107 (Base), và có tin tốt → chờ phá 107 (Breakout Rally) rồi mua vào.

Đặt Stop Loss tại 104 để hạn chế thua lỗ.

Mục tiêu lợi nhuận có thể đặt tại 115 (Kháng cự cũ) hoặc cao hơn.

Tại sao khái niệm này quan trọng đối với nhà đầu tư

1. Phân tích cấu trúc thị trường - hiểu rằng giá không di chuyển ngẫu nhiên, có quy luật riêng
2. Dự đoán hướng đi của giá - nếu cầu mạnh, giá có xu hướng tăng; nếu cung mạnh, giá giảm
3. Thời điểm vào ra - biết khi nào nên mua, khi nào nên tránh
4. Giảm thiểu rủi ro - có thể đặt Stop Loss hợp lý

Tóm lại: Áp dụng kiến thức này vào thực tiễn

Cung cầu nghe có vẻ trừu tượng, nhưng thực chất là các lực có thật, tác động liên tục đến giá mỗi giây phút. Những nhà đầu tư hiểu quy luật này sẽ dễ dàng nhận biết “dấu hiệu” của thị trường hơn.

Điều quan trọng nhất là không chỉ ghi nhớ quy luật cung cầu hay học các mẫu hình một cách máy móc, mà cần:

• Thường xuyên theo dõi giá thực tế và liên hệ với tin tức
• Luyện vẽ các mức hỗ trợ, kháng cự, và xem lại các lần giá đảo chiều
• Thử đặt các xu hướng, mô hình Demand Supply Zone trên biểu đồ của riêng mình
• Ghi chép các lần giao dịch và tự hỏi “cầu mạnh hay cung mạnh” trong từng trường hợp

Khi luyện tập đủ, quý vị sẽ thấy thị trường chứng khoán (hoặc tất cả các thị trường giao dịch) trở thành một trò chơi “đối đầu” giữa người mua và người bán có quy luật rõ ràng, và sẽ tìm thấy điều mình tìm kiếm: các điểm vào ra rõ ràng để vào lệnh, thoát lệnh, và kiếm lời từ thị trường.