Triển vọng đầu tư lĩnh vực năng lượng năm 2023 và hướng dẫn khai thác cổ phiếu dầu khí

Dầu thô được mệnh danh là vàng đen, chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế hiện đại. Từ vận tải, sản xuất hóa chất đến cung cấp điện năng, nhu cầu năng lượng xuyên suốt các ngành nghề. Do dầu thuộc tài nguyên không tái tạo, biến động giá của nó chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cung cầu, biên độ dao động thường rất lớn. Năm 2023, tình hình quốc tế phức tạp và biến động, dự báo phục hồi kinh tế, leo thang xung đột địa chính trị, căng thẳng nguồn cung dầu thô, cùng nhiều yếu tố khác đan xen, ảnh hưởng sâu sắc đến cơ hội đầu tư vào cổ phiếu dầu khí.

Sự đảo chiều trong hiệu suất thị trường của ngành năng lượng

Nhìn lại năm 2022, khi phần lớn các ngành của thị trường Mỹ gặp khó khăn, cổ phiếu năng lượng lại nổi bật. Toàn ngành tăng gần 65%, trong khi cổ phiếu truyền thông giảm trung bình 40%, ngành công nghệ giảm trung bình 30%, chỉ số S&P 500 tiêu biểu giảm 19%. Sự khác biệt này phản ánh nhu cầu năng lượng tăng trở lại sau đại dịch, cùng với khủng hoảng nguồn cung do xung đột Nga-Ukraine gây ra.

Tuy nhiên, bước sang năm 2023, xu hướng thị trường có sự điều chỉnh. Giá dầu giảm mạnh, một mặt do kỳ vọng suy thoái kinh tế tái diễn, lo ngại về nhu cầu tăng trở lại, mặt khác do tin đồn tăng sản lượng của các quốc gia khai thác dầu gây áp lực giảm giá. Dù dự trữ dầu giảm vượt dự kiến, nhu cầu xăng dầu thấp khiến giá dầu chịu áp lực, nhưng tình hình căng thẳng ở Trung Đông đã tạo điều kiện cho cổ phiếu năng lượng bật tăng trở lại. Xung đột Israel-Palestine có thể đẩy giá dầu ngắn hạn tăng, từ đó có lợi cho toàn ngành năng lượng.

Ba lợi thế cốt lõi khi đầu tư vào cổ phiếu dầu khí

Cơ hội từ chu kỳ kinh tế

Ngành năng lượng gắn liền với chu kỳ kinh tế. Trong thời kỳ suy thoái, nhu cầu năng lượng giảm, giá dầu theo đó đi xuống; khi kinh tế khởi sắc, nhu cầu tăng, giá dầu cũng tăng theo. Năm 2023, toàn cầu dần thoát khỏi bóng đen đại dịch, Trung Quốc mở cửa thị trường, du lịch và thương mại sôi động trở lại, tất cả đều thúc đẩy nhu cầu dầu thô, nâng cao sức hấp dẫn của cổ phiếu dầu khí.

Căng thẳng nguồn cung đẩy lợi nhuận lên cao

Xung đột Nga-Ukraine gây ra khủng hoảng năng lượng, nguồn cung dầu thô bị hạn chế rõ rệt. Đầu năm 2022, giá dầu quanh mức 70 USD/thùng, sau khi Nga xâm lược Ukraine, giá tăng vọt lên 120 USD/thùng. Đến năm 2023, tình hình căng thẳng này chưa được giải quyết, mặc dù các công ty đẩy mạnh đầu tư, nhưng các công suất mới cần nhiều năm để phát triển. Trong ngắn hạn, khả năng mở rộng công suất còn hạn chế, dự kiến sẽ giúp các nhà lọc dầu tăng lợi nhuận, thúc đẩy doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng.

Lợi tức cổ tức cao hơn nhiều ngành khác

Các doanh nghiệp dầu khí thường trả cổ tức cao hơn các ngành khác. Khi giá dầu tăng và chi phí ổn định, lợi nhuận trên mỗi thùng dầu mở rộng, các công ty thường trả cổ tức cao hơn hoặc mua lại cổ phiếu. Theo thống kê của Morningstar, ngành năng lượng có tốc độ tăng cổ tức nhanh nhất, đạt gần 50% trong những năm gần đây. Ví dụ, ConocoPhillips hưởng lợi từ đà tăng giá dầu năm 2022, đã trả cổ tức 10 tỷ USD cho cổ đông, trong đó cổ tức liên tục tăng.

Nhận định xu hướng ngắn hạn chịu áp lực, trung dài hạn tích cực

Từ đầu năm đến giữa tháng 3, cổ phiếu năng lượng giảm hơn 8%. Các ngân hàng trung ương vẫn đang chống lạm phát, điều này sẽ hạn chế nhu cầu năng lượng của tiêu dùng; mùa đông năm nay ở châu Âu ấm hơn các năm trước cũng làm giảm tiêu thụ năng lượng.

Tuy nhiên, xét theo góc nhìn trung dài hạn, do hạn chế công suất, khó mở rộng nguồn cung mới trong ngắn hạn, cộng thêm xung đột địa chính trị ngày càng leo thang, khả năng giá dầu tăng trở lại là không nhỏ. Tuy nhiên, dự báo của Phố Wall cho thấy, năm 2023, hiệu suất thị trường cổ phiếu năng lượng có thể khó bắt kịp năm 2022.

Việc tìm kiếm các cơ hội phân khúc trở nên quan trọng. Trong bối cảnh biến động giá dầu, các doanh nghiệp vận chuyển qua đường ống trung gian có vẻ ổn định hơn — họ không bị ảnh hưởng bởi biên độ giá dầu, dòng tiền thu về ổn định hơn. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, các doanh nghiệp thăm dò khai thác phía trên sẽ có cơ hội bứt phá. Đồng thời, tình trạng thiếu khí tự nhiên hóa lỏng ở châu Âu rất nghiêm trọng, các doanh nghiệp xuất khẩu năng lượng sang châu Âu có tiềm năng tăng trưởng lớn hơn.

Năm cổ phiếu dầu khí có giá trị đầu tư nổi bật

ExxonMobil (XOM.US)

Là một trong những doanh nghiệp năng lượng có doanh thu lớn nhất toàn cầu, ExxonMobil dẫn đầu ngành năng lượng hiện nay. Công ty hoạt động trong toàn chuỗi từ thăm dò, khai thác, chế biến, thương mại, vận chuyển và bán dầu khí. Trong ngắn hạn và trung hạn, ban lãnh đạo rất tự tin. Tháng 12 năm ngoái, công ty công bố mục tiêu dài hạn mới, dự kiến dòng tiền hoạt động và lợi nhuận sẽ gấp đôi so với năm 2019 vào năm 2027. Điều này thể hiện sự lạc quan về tăng trưởng tương lai.

Ngoài ra, công ty nâng mục tiêu mua lại cổ phiếu, kế hoạch mua lại từ 30 tỷ USD lên 50 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2024. Với vốn hóa thị trường hiện tại khoảng 420 tỷ USD, tỷ lệ hoàn vốn 12% trong 3 năm là khá hấp dẫn. Kết hợp với tỷ lệ cổ tức 3,6%, ExxonMobil là một cổ phiếu dài hạn đáng để đầu tư.

Chevron (CVX.US)

Là doanh nghiệp năng lượng lớn thứ hai tại Mỹ và thứ ba toàn cầu, Chevron hoạt động trong lĩnh vực khai thác dầu khí, cung cấp nhiên liệu hàng không, sở hữu hơn 7000 trạm xăng. Quy mô lớn, đa dạng hóa hoạt động giúp họ ứng phó tốt với biến động lớn của ngành năng lượng.

Công ty dùng dòng tiền từ hoạt động dầu khí truyền thống để trả cổ tức cao hơn cho cổ đông, đồng thời công bố kế hoạch tăng cổ tức hàng năm liên tiếp lần thứ 36. Vào cuối tháng 2, tại hội nghị nhà đầu tư, Chevron còn nâng mục tiêu mua lại cổ phiếu hàng năm lên 17,5 tỷ USD. Những biện pháp này thể hiện sự tự tin vào tương lai, đối với nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định, các công ty trả cổ tức cao cộng với mua lại cổ phiếu sẽ hấp dẫn hơn trong thị trường biến động.

Enbridge (ENB.US)

Enbridge là công ty hạ tầng năng lượng đa dạng, chủ yếu vận hành hệ thống đường ống dẫn dầu lớn. Khoảng 30% dầu thô của Bắc Mỹ được vận chuyển qua hệ thống của họ, phần lớn doanh thu đến từ tinh chế, vận chuyển và lưu trữ khí tự nhiên.

Điểm mạnh chính là mô hình kinh doanh ổn định — khách hàng trả phí cố định để sử dụng hệ thống đường ống, do đó công ty không bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu. Dù giá dầu có biến động mạnh trong năm 2023, dòng tiền của Enbridge vẫn duy trì ổn định cao. Trong bối cảnh ngành còn nhiều bất định, tính ổn định này khiến họ trở thành lựa chọn phòng thủ tốt, đồng thời, tỷ lệ cổ tức 7,13% đứng trong top ngành.

ConocoPhillips (COP.US)

ConocoPhillips là công ty thăm dò khai thác dầu khí độc lập lớn nhất toàn cầu, tập trung tìm kiếm và khai thác dầu khí. Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của họ là chi phí khai thác thấp — chi phí sản xuất dầu dưới 30 USD/thùng. Điều này giúp họ có lợi nhuận cao hơn khi giá dầu tăng, và duy trì hoạt động ổn định khi giá giảm.

Quan trọng hơn, ConocoPhillips hoạt động tích cực trong phát triển dự án mới. Chính quyền Biden đã phê duyệt dự án dầu Alaskan trị giá 7 tỷ USD của họ vào tháng 3 năm nay. Công ty còn phát triển công nghệ khai thác từ trữ lượng hiện có để tăng nguồn năng lượng. Các yếu tố này tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Cheniere Energy (LNG.US)

Cheniere Energy là doanh nghiệp dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực khí tự nhiên hóa lỏng, đứng thứ nhất tại Mỹ, thứ hai toàn cầu. Cuộc chiến Nga-Ukraine gây ra khủng hoảng năng lượng châu Âu, nhu cầu khí tự nhiên vượt quá cung cấp. Giá khí tại châu Âu cao hơn Mỹ, tạo cơ hội mở rộng thị trường châu Âu cho Cheniere.

Theo báo cáo tài chính quý 3 năm 2022, lượng khí LNG nhập khẩu của châu Âu tăng 65%, trong đó Cheniere chiếm một phần tư. Sản lượng LNG quý 3 tăng hơn 200% so với cùng kỳ. Trong ngắn hạn, nhu cầu khí tại châu Âu chưa thể giảm, điều này sẽ thúc đẩy tăng trưởng của Cheniere trong những năm tới dựa trên nhu cầu thị trường châu Âu.

Năm yếu tố ảnh hưởng đến xu hướng cổ phiếu dầu khí

Xu hướng kinh tế toàn cầu

Ngân hàng trung ương vẫn đang chống lạm phát, dự kiến năm 2023 sẽ tiếp tục tăng lãi suất. Điều này sẽ làm giảm kỳ vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu, thậm chí có thể dẫn đến suy thoái, gây tác động tiêu cực đến toàn ngành năng lượng.

Công suất phía cung

Cân bằng cung cầu ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất ngành năng lượng. Khủng hoảng nguồn cung do xung đột Nga-Ukraine từng đẩy giá cổ phiếu dầu tăng mạnh, nhưng đợt giảm giá gần đây phần lớn do tích trữ hàng tồn kho sau đợt tăng giá trước đó.

Chính sách quản lý nhà nước

Chính sách khí hậu toàn cầu ngày càng thắt chặt, các quốc gia ban hành quy định hạn chế khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Chính quyền Biden dự kiến đầu tư 400 tỷ USD trong 10 năm vào năng lượng sạch và đổi mới sáng tạo. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp dầu truyền thống trong quá trình chuyển đổi, khó khăn trong chuyển đổi sẽ rất lớn.

Công nghệ thay thế mới

Các công nghệ năng lượng xanh như năng lượng mặt trời, hydro đã trưởng thành trong vòng mười năm qua, được ứng dụng rộng rãi. Xe điện phổ biến nhanh chóng, nhu cầu nhiên liệu truyền thống như xăng, dầu diesel sẽ giảm dần. Về dài hạn, điều này sẽ làm giảm giá trị của toàn ngành năng lượng.

Khả năng sinh lời của doanh nghiệp

Các doanh nghiệp dầu khí đối mặt với áp lực kép — nhà đầu tư vừa yêu cầu tăng lợi nhuận (do cung vượt cầu), vừa yêu cầu cắt giảm chi phí (do xu hướng chuyển đổi năng lượng). Trong bối cảnh này, sản lượng của doanh nghiệp không tăng nhưng lợi nhuận lại tăng mạnh. Theo Reuters, lợi nhuận các công ty dầu năm 2022 tăng gấp đôi, nhưng dự báo năng lực khai thác dầu của Mỹ năm 2023 giảm 21%, tình hình mâu thuẫn này sẽ còn kéo dài.

Nhận định tổng thể về triển vọng đầu tư

Xét về dài hạn, cổ phiếu dầu khí vẫn có giá trị đầu tư đáng kể, vì nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn tiếp tục tăng — châu Âu cần khí LNG Mỹ, Trung Quốc là nước tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, ngành năng lượng có độ biến động lớn, suy thoái kinh tế sẽ làm giảm nhu cầu, xung đột địa chính trị lại đẩy giá dầu lên mức cao mới. Trong bối cảnh phức tạp này, nhà đầu tư cần chọn lọc cổ phiếu chính xác, tìm kiếm cơ hội rõ ràng trong các phân khúc nhỏ.