Ba cách để xem giá trị của một cổ phiếu: chọn cái nào phù hợp với chiến lược của bạn

Khi chúng ta hoạt động trên thị trường chứng khoán, chúng ta luôn đối mặt với một câu hỏi thường xuyên: Giá trị thực sự của một cổ phiếu là bao nhiêu? Câu trả lời không phải lúc nào cũng rõ ràng. Có ba góc nhìn hoàn toàn khác nhau để định giá một tài sản, và mỗi góc nhìn kể một câu chuyện khác nhau về cùng một công ty. Trong phân tích này, chúng ta đi sâu vào cách hoạt động của chúng, khi nào áp dụng chúng và tại sao việc chọn một phương pháp hơn phương pháp khác có thể quyết định trong các quyết định đầu tư của bạn.

Ba chỉ số, ba thực tại

Giá trị danh nghĩa: điểm khởi đầu bị lãng quên

Mọi thứ bắt đầu từ giá trị danh nghĩa. Nó được tính đơn giản: lấy vốn điều lệ của một công ty chia cho tổng số cổ phiếu phát hành. Dù có vẻ đơn giản, nhưng nó đại diện cho mức giá lý thuyết ban đầu mà mỗi cổ phiếu sinh ra.

Hãy tưởng tượng một công ty niêm yết với vốn điều lệ 6.500.000 € và phát hành 500.000 cổ phiếu. Giá trị danh nghĩa sẽ là 13 € mỗi cổ phiếu. Đơn giản, nhưng đây là vấn đề: khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch, giá trị danh nghĩa gần như mất đi tầm quan trọng ngay lập tức. Nó chỉ còn mang tính tham khảo lịch sử hơn là công cụ phân tích hàng ngày. Tầm quan trọng thực sự của nó nổi bật trong các công cụ trái phiếu như trái phiếu chuyển đổi, nơi giá trị danh nghĩa cố định được dùng để đổi lấy cổ phiếu trong tương lai.

Giá trị sổ sách: những gì kế toán nói

Đây là phần thú vị cho những ai thực hành đầu tư giá trị, phong cách đầu tư phổ biến do Warren Buffett khởi xướng với phương châm “mua những công ty tốt với giá tốt”. Giá trị ròng kế toán được tính bằng cách trừ đi các khoản nợ từ tổng tài sản, rồi chia kết quả cho số cổ phiếu phát hành.

Lấy ví dụ: một công ty có tài sản 7.500.000 €, nợ phải trả 2.410.000 € và phát hành 580.000 cổ phiếu. Giá trị ròng kế toán sẽ là (7.500.000 - 2.410.000) ÷ 580.000 = 8,775 € mỗi cổ phiếu. Con số này cho biết lý thuyết công ty đáng giá bao nhiêu dựa trên sổ sách kế toán của nó. Rất hữu ích để xác định các công ty có thể bị đánh giá thấp hoặc quá cao trên thị trường.

Tuy nhiên, có những hạn chế quan trọng. Giá trị sổ sách phù hợp với các công ty truyền thống có tài sản hữu hình rõ ràng, nhưng lại gây ra những sai lệch lớn khi định giá các công ty công nghệ hoặc các công ty nhỏ có giá trị vô hình lớn. Thêm vào đó, kế toán sáng tạo—những thực hành hợp pháp nhưng gây tranh cãi trong trình bày tài chính—có thể làm sai lệch các con số này.

Giá trị thị trường: những gì thị trường quyết định hôm nay

Cuối cùng là giá trị thị trường, mức giá bạn thấy trên màn hình mỗi lần mở nền tảng giao dịch. Nó được tính bằng cách chia vốn hóa thị trường của công ty cho số cổ phiếu phát hành. Nếu một công ty có vốn hóa 6.940 triệu euro và phát hành 3.020.000 cổ phiếu, thì giá trị thị trường là 2,298 € mỗi cổ phiếu.

Đây là con số thực sự quan trọng khi bạn mua hoặc bán. Nó phản ánh sự đồng thuận tức thì giữa người mua và người bán, không chỉ dựa trên các yếu tố cơ bản của công ty mà còn dựa trên kỳ vọng tương lai, tâm lý thị trường và các yếu tố vĩ mô.

Cách sử dụng chúng trong thực tế

So sánh để tìm cơ hội

Nhà đầu tư theo phong cách đầu tư giá trị đối mặt với một quyết định đơn giản nhưng mạnh mẽ: Cổ phiếu này rẻ hay đắt so với giá trị sổ sách của nó? Đây là lúc tỷ lệ Giá/Giá trị sổ sách (P/VC) trở nên hữu ích. Giả sử bạn cần chọn giữa hai công ty trong ngành năng lượng. Công ty đầu tiên có P/VC là 0,85 trong khi công ty thứ hai là 1,20. Ngay lập tức bạn biết rằng công ty đầu tiên rẻ hơn về mặt giá trị sổ sách—một tín hiệu tiềm năng của sự đánh giá thấp.

Tuy nhiên, cần cảnh báo rằng: tỷ lệ thấp không đảm bảo đó là một khoản đầu tư tốt. Nó cần được kết hợp với phân tích cơ bản vững chắc, đánh giá mô hình kinh doanh, chất lượng bảng cân đối kế toán và triển vọng ngành.

Giao dịch hàng ngày với giá trị thị trường

Trong giao dịch hàng ngày, giá trị thị trường là la bàn của bạn. Nếu bạn thấy META PLATFORMS giảm từ 115 $ xuống còn 113 $ và nghĩ rằng nó sẽ tiếp tục giảm, bạn có thể đặt lệnh mua giới hạn ở mức 109 $ để chỉ thực hiện khi giá đạt đến mức đó. Ở đây, không quan trọng giá trị danh nghĩa hay giá trị sổ sách—chỉ còn quan trọng là giá thực thời gian thực và kỳ vọng của bạn về các biến động trong tương lai.

Nhớ rằng giờ giao dịch khác nhau tùy theo thị trường. Các sàn châu Âu hoạt động từ 9:00 đến 17:30 (giờ Tây Ban Nha), trong khi New York mở cửa lúc 15:30 và đóng cửa lúc 22:00. Ngoài khung giờ này, bạn chỉ có thể để lại các lệnh đã đặt trước.

Những hạn chế bạn không thể bỏ qua

Giá trị danh nghĩa: Điểm yếu lớn nhất của nó là tính lỗi thời. Một khi cổ phiếu được phát hành, giá trị danh nghĩa chủ yếu mang tính lịch sử. Trong thị trường chứng khoán, nó ít có ứng dụng thực tế.

Giá trị sổ sách: Thường thất bại với các công ty công nghệ, startup và các công ty có tài sản vô hình đáng kể. Một startup trị giá hàng tỷ nhưng sổ sách chỉ ghi nhận tài sản nhỏ bé sẽ cho ra P/VC rất cao, điều này hoàn toàn bình thường. Thêm vào đó, các thao túng kế toán—dù hợp pháp nhưng gây tranh cãi—có thể làm sai lệch các con số này.

Giá trị thị trường: Rất dễ biến động và mang tính phi lý trong ngắn hạn. Một thông báo về chính sách lãi suất có thể làm giá cổ phiếu giảm mạnh hoặc tăng vọt mà không phản ánh đúng hoạt động thực tế của công ty. Sự hưng phấn ngành, thay đổi kỳ vọng vĩ mô hoặc cả xu hướng đầu cơ cũng có thể khiến giá trị thị trường lệch khỏi các yếu tố cơ bản.

Tóm tắt: khi nào tin tưởng vào từng chỉ số

Giá trị danh nghĩa chủ yếu là dữ liệu lịch sử, hữu ích trong các trường hợp đặc biệt như trái phiếu chuyển đổi. Giá trị sổ sách cung cấp một góc nhìn về việc thị trường đang trả giá cao hơn hay thấp hơn so với những gì sổ sách đề xuất—thông tin quý giá cho phân tích cơ bản, nhưng không đủ để quyết định một cách độc lập. Giá trị thị trường là tham chiếu hàng ngày của bạn, mức giá thực mà bạn mua bán, nhưng rõ ràng không nói lên liệu mức giá đó có hợp lý hay chỉ là đầu cơ.

Chìa khóa là không dựa vào một chỉ số duy nhất. Những nhà đầu tư giỏi nhất kết hợp ba góc nhìn này với phân tích kỹ thuật, phân tích cơ bản và bối cảnh. Giá trị danh nghĩa cho biết nguồn gốc, giá trị sổ sách cho thấy giá trị theo sổ sách, còn giá trị thị trường cho biết thị trường sẵn sàng trả bao nhiêu hôm nay. Sử dụng cả ba, hiểu rõ hạn chế của chúng, chính là điều phân biệt các nhà giao dịch kỷ luật với những người đưa ra quyết định theo cảm tính.