Làm chủ nhiều cách tham gia thị trường dầu thô: Từ ETF đến cổ phiếu dầu khí

Dầu thô là một trong những hàng hóa có khối lượng giao dịch lớn nhất toàn cầu, chiếm vị trí trung tâm trên thị trường hàng hóa quốc tế. Nhiều nhà đầu tư mong muốn tham gia đầu tư dầu thô qua các kênh đa dạng, hiện tại các phương thức chính gồm hợp đồng tương lai, quỹ đầu tư, ETF, cổ phiếu dầu khí và quyền chọn. Trong đó, ETF dầu thô được ưa chuộng nhờ tính tiện lợi trong vận hành, nhưng nhà đầu tư cũng cần hiểu rõ ưu nhược điểm của từng phương thức để cân nhắc phù hợp. Bài viết sẽ đi sâu vào hệ sinh thái đầy đủ của đầu tư dầu thô, bao gồm đặc tính các công cụ đầu tư khác nhau, so sánh sản phẩm và chiến lược quản lý rủi ro.

So sánh các kênh đa dạng để đầu tư dầu thô

Ngoài việc trực tiếp sở hữu dầu thô vật chất, nhà đầu tư còn có nhiều lựa chọn khác. Mỗi phương thức đều có các ngưỡng cửa, rủi ro và đặc tính lợi nhuận riêng biệt.

Giao dịch hợp đồng tương lai: Lựa chọn truyền thống có tính thanh khoản cao

Hợp đồng tương lai dầu thô được xem là một trong những phương thức giao dịch hàng hóa có khối lượng lớn nhất thị trường ngoài giao dịch spot. Điều này do phần lớn nhà đầu tư cá nhân không thể lưu trữ và vận chuyển dầu thô một cách phù hợp.

Hiện tại, các hợp đồng phổ biến nhất gồm dầu WTI (West Texas Intermediate) và Brent, ngoài ra còn có dầu cao lưu huỳnh và hợp đồng dầu Dubai Acid trên Sở Giao dịch Singapore. Hợp đồng tương lai dầu thô có tính thanh khoản cực cao, nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, khiến dự đoán giá dầu trở nên khó khăn.

Lưu ý rằng, giao dịch hợp đồng tương lai yêu cầu số tiền lớn, ngưỡng đầu tư tương đối cao, không phù hợp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ hoặc trung bình.

Cổ phiếu dầu khí: Tham gia trực tiếp cần nghiên cứu sâu

Thông qua mua cổ phiếu dầu khí, nhà đầu tư có thể tham gia trực tiếp vào sự phát triển của ngành năng lượng. Phương thức này đòi hỏi nhà đầu tư không chỉ chú ý đến xu hướng giá dầu toàn cầu mà còn phải nghiên cứu kỹ năng lực sản xuất của từng doanh nghiệp, cấu trúc năng lượng vĩ mô, lợi thế cạnh tranh và hiệu quả tài chính.

Các doanh nghiệp dầu khí lớn toàn cầu gồm:

• China Petrochemical (Sinopec) – Tập đoàn lọc dầu lớn nhất thế giới
• ExxonMobil (Mỹ)
• Royal Dutch Shell (Anh Hà Lan) – Quản lý hơn 40,000 trạm xăng trên toàn cầu
• BP (Anh) – Tiên phong trong phát triển dầu mỏ Trung Đông
• TotalEnergies (Pháp) – Sở hữu 900 công ty con, bao phủ toàn bộ lĩnh vực sản xuất năng lượng

Thông qua việc chọn lọc cổ phiếu của các doanh nghiệp hàng đầu này, nhà đầu tư có thể phân tán rủi ro biến động giá của một mặt hàng đơn lẻ.

Giao dịch quyền chọn: Công cụ linh hoạt mang tính bảo hiểm

Quyền chọn hoạt động tương tự hợp đồng tương lai, nhưng cung cấp khả năng linh hoạt cao hơn. Khi giá hợp đồng tương lai không đi theo dự đoán, nhà đầu tư có thể không thực hiện hợp đồng, chỉ mất phí quyền chọn. Điều này tương tự như mua bảo hiểm cho vị thế hợp đồng tương lai.

Ví dụ: Giả sử giá dầu hiện tại là 30 USD/thùng, bạn dự đoán dầu sẽ tăng lên trên 40 USD/thùng trong tháng Sáu, phí quyền chọn là 0.1 USD, chỉ cần bỏ ra 100 USD để mua một hợp đồng quyền chọn. Nếu giá dầu tháng Sáu đạt 45 USD/thùng, thực thi hợp đồng sẽ lãi 4900 USD. Ngược lại, nếu xu hướng giá đi ngược, bạn có thể bỏ qua việc thực hiện, chỉ mất phí 100 USD.

Hợp đồng chênh lệch (CFD): Kết hợp đòn bẩy và linh hoạt

Hợp đồng chênh lệch là lựa chọn phổ biến của nhiều nhà đầu tư, đặc biệt phù hợp với quy mô vốn nhỏ. Thông qua cơ chế ký quỹ và đòn bẩy, nhà giao dịch có thể mở vị thế lớn với số vốn nhỏ hơn nhiều so với giá trị hợp đồng, mà không cần mua dầu vật chất.

Ví dụ, nếu nền tảng cung cấp tỷ lệ ký quỹ 5%, muốn mở vị thế dầu trị giá 1000 USD, bạn chỉ cần bỏ ra 50 USD làm ký quỹ ban đầu. Giao dịch CFD thường không tính phí giao dịch, thay vào đó kiếm lợi từ chênh lệch giá, và không bị giới hạn về số lot tiêu chuẩn như hợp đồng tương lai.

Tuy nhiên, CFD là sản phẩm có đòn bẩy cao, rủi ro có thể tăng mạnh. Nhà đầu tư cần thiết lập rõ ràng điểm chốt lời, cắt lỗ, nếu không có thể gặp rủi ro thua lỗ nhanh chóng.

ETF dầu thô: Sự trỗi dậy của công cụ đầu tư trung gian

ETF dầu thô là gì?

ETF dầu thô là quỹ giao dịch trên sàn, ra đời từ năm 2005, cùng với sự phục hồi của kinh tế toàn cầu. Không giống như mua dầu vật chất trực tiếp, ETF dầu thô thông qua đầu tư hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi và các sản phẩm phái sinh tài chính khác để gián tiếp theo dõi giá hợp đồng tương lai dầu hoặc chỉ số dầu cụ thể, từ đó phản ánh xu hướng giá dầu.

Giao dịch ETF dầu thô diễn ra trên sàn, cách mua bán giống như cổ phiếu thông thường, rất tiện lợi. Các ETF phái sinh như ETF đảo chiều và ETF đòn bẩy cho phép nhà đầu tư tăng gấp 2-3 lần vị thế mua hoặc bán (phổ biến nhất là đòn bẩy 2 lần). Mỹ là thị trường lớn nhất về ETF đảo chiều và đòn bẩy, trong đó ETF đảo chiều phản ánh ngược với chỉ số cơ sở, cung cấp nhiều chiến lược đa dạng hơn cho nhà đầu tư.

Sản phẩm ETF dầu thô tiêu biểu tại Đài Loan

Yuanta S&P Oil & Gas ETF (00642U)

• Nhà phát hành: Yuanta Securities Investment Trust
• Theo dõi chỉ số: S&P GSCI Crude Oil Enhanced Excess Return
• Phí quản lý: 1.00% | Phí lưu ký: 0.15%
• Giá mới nhất: 14.87 TWD

ETF dầu thô Yuanta là sản phẩm niêm yết duy nhất tại Đài Loan liên quan trực tiếp đến dầu thô, theo dõi giá hợp đồng tương lai dầu để nhà đầu tư tham gia biến động giá dầu. Chỉ số theo dõi có độ tương quan cao tới 0.923 với giá dầu thực tế, là một trong những sản phẩm có độ liên quan cao nhất thị trường.

Cathay FTSE Brent Oil 2X (00715L)

• Nhà phát hành: Cathay Asset Management
• Theo dõi chỉ số: Chỉ số ER nhân gấp 2 của S&P Goldman Sachs Brent Oil Daily Return
• Phí quản lý: 1% | Phí lưu ký: 0.15%
• Giá mới nhất: 11.79 TWD

ETF đòn bẩy Brent Oil 2X của Cathay là ETF theo dõi hiệu suất gấp 2 lần của hợp đồng tương lai Brent Oil, dựa trên hợp đồng tương lai Brent Oil của Sàn Giao dịch Liên minh Quốc tế, là công cụ hiệu quả để đầu tư và phòng hộ rủi ro dầu Brent tại Đài Loan.

Các ETF liên quan đến dầu thô trên thị trường Mỹ

Quỹ năng lượng tiêu chuẩn SPDR (XLE)

• Nhà phát hành: State Street Global Advisors
• Theo dõi chỉ số: Các công ty năng lượng lớn toàn cầu
• Phí quản lý: 0.13% | Lợi tức cổ tức hàng năm: 15.57%
• Quản lý tài sản: 8.3313 tỷ USD | Giá mới nhất: 34.62 USD

XLE gồm các cổ phiếu dầu khí Mỹ, thành phần lớn nhất là Chevron, ExxonMobil và ConocoPhillips, đều là các doanh nghiệp năng lượng hàng đầu toàn cầu. Quỹ này có quy mô lớn nhất và tính thanh khoản cao nhất.

iShares Global Energy ETF (IXC)

• Nhà phát hành: iShares
• Theo dõi chỉ số: Các công ty năng lượng lớn toàn cầu
• Phí quản lý: 0.46% | Lợi tức cổ tức hàng năm: 11.88%
• Quản lý tài sản: 690.8 triệu USD | Giá mới nhất: 18.41 USD

IXC theo dõi các cổ phiếu dầu khí lớn toàn cầu, gồm ExxonMobil, Chevron, Total và các tập đoàn năng lượng tổng hợp khác, cung cấp khả năng tiếp cận toàn cầu vào lĩnh vực năng lượng.

ETF ngành năng lượng và hạ tầng năng lượng toàn cầu (MLPX)

• Nhà phát hành: Global X
• Theo dõi chỉ số: Các công ty đường ống dẫn dầu khí (MLP)
• Phí quản lý: 0.45% | Lợi tức cổ tức hàng năm: 10.1%
• Quản lý tài sản: 506 triệu USD | Giá mới nhất: 7.59 USD

MLPX tập trung vào các doanh nghiệp trung gian dầu khí và khí đốt tự nhiên, thành phần lớn nhất gồm TC Energy, Enbridge và Williams Companies, cung cấp cơ chế lợi nhuận đặc thù trong ngành.

Ưu điểm cốt lõi của đầu tư ETF dầu thô

Nhiều tổ chức đầu tư lớn đã đưa ETF dầu thô vào danh mục tài sản, chủ yếu vì:

Tính vận hành đơn giản nổi bật — ETF dầu thô giao dịch trên sàn chứng khoán, mua bán như cổ phiếu, không cần mở tài khoản hợp đồng tương lai, thủ tục rất đơn giản.

Hiệu quả phân tán rủi ro rõ rệt — So với cổ phiếu dầu khí riêng lẻ có độ biến động cao, đầu tư dạng ETF giúp phân tán rủi ro tốt hơn. ETF có tính thanh khoản cao hơn cổ phiếu riêng, có thể giao dịch nhiều lần trong ngày để bắt kịp cơ hội ngắn hạn.

Không gian tối ưu về thuế — Lợi nhuận vốn từ ETF dầu thô chỉ phát sinh khi bán ra, giúp tối ưu về thuế so với các quỹ khác.

Chi phí thấp hơn — ETF không liên quan đến chi phí lưu giữ, bảo hiểm hay dự trữ dầu vật chất, phí quản lý thường khoảng 0.3%-0.4%, giúp tiết kiệm 2-3% chi phí so với đầu tư hợp đồng tương lai hoặc cổ phiếu.

Giao dịch hai chiều linh hoạt — Nhà đầu tư có thể mua hoặc bán ETF, thiết lập lệnh giới hạn hoặc cắt lỗ để quản lý rủi ro, đa dạng chiến lược.

Rủi ro cháy tài khoản thấp hơn — ETF dầu thô giữ lại một phần ưu điểm của hợp đồng tương lai, đồng thời tránh được rủi ro cháy tài khoản do đòn bẩy cao, ngưỡng đầu tư phù hợp hơn.

Khi lựa chọn, nên ưu tiên các nhà phát hành lớn, có uy tín, hệ thống nghiên cứu tốt, nhạy bén trong nắm bắt giá dầu, đảm bảo an toàn vốn.

Những rủi ro tiềm ẩn khi đầu tư ETF dầu thô

Dù mang lại sự tiện lợi, ETF dầu thô vẫn tồn tại các rủi ro không thể bỏ qua:

Rủi ro biến động giá khó dự đoán — Các sự kiện chính trị quốc tế, xung đột địa lý, chính sách môi trường đều ảnh hưởng lớn đến giá dầu, khiến giá dầu biến động mạnh. Thời kỳ giá dầu âm năm 2020 là minh chứng rõ ràng.

Thị trường hợp đồng tương lai sôi động hơn — Theo khối lượng giao dịch, hợp đồng tương lai dầu thô vượt xa ETF, thu hút các tổ chức lớn và doanh nghiệp liên quan dầu khí. Thanh khoản ETF trong các tình huống cực đoan có thể bị hạn chế.

Yêu cầu kinh nghiệm đầu tư cao — Nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm, không hiểu rõ các khái niệm phái sinh, có thể đối mặt rủi ro cao hơn. Một số ETF theo dõi các công ty khai thác shale nhỏ, có khả năng cạnh tranh thấp, dễ phá sản khi giá dầu thấp. Cần xem xét kỹ mục tiêu theo dõi, tránh theo đám đông mù quáng.

Chi phí chuyển đổi hợp đồng cao — ETF theo dõi hợp đồng tương lai cần gia hạn hợp đồng định kỳ, chi phí này khá cao, không phù hợp giữ lâu dài, gây hao hụt vốn.

Các phương pháp thực hành chiến lược đầu tư dầu thô

Xây dựng danh mục đa dạng

Sử dụng ETF dầu thô như một công cụ giao dịch cổ phiếu, nhà đầu tư có thể xây dựng nhiều chiến lược. Ví dụ, để phòng ngừa rủi ro giảm giá trong danh mục, có thể bán ETF dầu thô; hoặc khi đang nắm giữ nhiều cổ phiếu dầu khí, có thể bán ETF năng lượng để đối trọng.

Ứng dụng nâng cao của ETF đảo chiều

Mua ETF dầu thô đảo chiều để theo dõi chỉ số ngược lại. Đối với nhà đầu tư muốn short dầu nhưng bị hạn chế về ký quỹ, ETF đảo chiều là lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, các công cụ này có rủi ro cực cao, dù có thể phòng hộ rủi ro giảm giá và sinh lợi khi dầu giảm, nhưng nếu dầu tăng trở lại, có thể mất sạch vốn. Trước khi đầu tư, cần đánh giá kỹ khả năng chịu đựng rủi ro của bản thân và thận trọng tham gia.

Tổng thể, ETF dầu thô như một cầu nối giữa thị trường dầu và nhà đầu tư phổ thông, kết hợp ưu điểm của hợp đồng tương lai và tính dễ thao tác của cổ phiếu, nhưng nhà đầu tư cần có kiến thức đủ để khai thác hiệu quả công cụ này trong phân bổ tài sản.