Nhà đầu tư cần biết: EPS là gì và tại sao nó lại là chỉ số quan trọng trong việc chọn cổ phiếu

EPS dùng để làm gì: Trước khi hiểu sâu hơn

Nếu bạn vừa bắt đầu phân tích cổ phiếu, câu hỏi đầu tiên phải là “Tại sao phải EPS?”

Đó chính là lúc EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) vào cuộc. Nó cho bạn biết mỗi đồng tiền của bảng cân đối công nợ công ty, lợi nhuận được dịch thành lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu bằng bao nhiêu

Nhà đầu tư sử dụng EPS để:

• Đánh giá liệu cổ phiếu này đắt hay rẻ khi so sánh với các công ty khác trong cùng ngành
• Theo dõi sự phát triển của công ty năm này qua năm khác
• Tính toán tỷ số PE để biết cần bao nhiêu năm mới đến hòa vốn
• Quyết định đầu tư bằng cách kết hợp dữ liệu EPS với các chỉ số khác

Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) thực sự là gì

EPS viết tắt của Earnings Per Share hay nói cách khác là “lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu”

Đó là tỷ số tài chính cơ bảncho thấy lợi nhuận ròng (Net Profit) của công ty**chia cho số lượng cổ phiếu phát hành(Outstanding Shares)

Nói đơn giản: nếu công ty ABC kiếm được 1 triệu đồng lợi nhuận và phát hành 100.000 cổ phiếu, thì mỗi cổ phiếu sẽ nhận được phần lợi nhuận là 10 đồng. Đó chính là EPS của công ty ABC

Cách tính EPS một cách chính xác

Công thức cơ bản:

EPS = Lợi nhuận ròng / Số lượng cổ phiếu trung bình phát hành trong năm

Nhưng nếu bạn cần tìm số lượng cổ phiếu:

Số lượng cổ phiếu = Vốn hóa thị trường (Market Cap) / Giá cổ phiếu tại thời điểm đó

Ví dụ tính EPS

Giả sử:

• Công ty PTT có lợi nhuận ròng 91.174,86 triệu đồng trong năm 2565
• Có số lượng cổ phiếu phát hành 28.562,9963909774 triệu cổ phiếu

Khi tính toán: EPS = 91.174,86 ÷ 28.562,9963909774 = 3,19 đồng

Ý nghĩa: Mỗi cổ phiếu của PTT sẽ nhận được phần lợi nhuận khoảng 3,19 đồng

Xem giá trị EPS qua trang web SET

Nếu không muốn tính toán, có thể truy cập trang web Sàn giao dịch chứng khoán:

1. Truy cập trang web SET
2. Tìm kiếm ký hiệu cổ phiếu quan tâm
3. Cuộn xuống mục “Kết quả hoạt động chính” → Xem giá trị EPS

Tại sao EPS của một công ty có thể cao, công ty khác lại thấp

Ví dụ, giả sử công ty A và B đều kiếm được 1.000.000 đồng lợi nhuận:

• Công ty A: Phát hành 1.000 cổ phiếu → EPS = 1.000 đồng
• Công ty B: Phát hành 2.000 cổ phiếu → EPS = 500 đồng

Tại sao A cao hơn? Vì cổ phiếu ít, lợi nhuận nên chia đều ít hơn

Và còn trường hợp số cổ phiếu bằng nhau nhưng lợi nhuận khác nhau:

• Công ty C: Lợi nhuận 500.000 đồng, 500 cổ phiếu → EPS = 1.000 đồng
• Công ty D: Lợi nhuận 1.000.000 đồng, 1.000 cổ phiếu → EPS = 1.000 đồng

Cả hai EPS bằng nhau nhưng D kiếm được lợi nhuận nhiều hơn

EPS dùng để tính toán những gì nữa

1. Tỷ số PE (Price-to-Earnings Ratio)

Tỷ số PE = Giá cổ phiếu / EPS

Cho bạn biết bạn phải trả bao nhiêu lần lợi nhuận để mua một cổ phiếu

Ví dụ: Giá cổ phiếu 100 đồng, EPS = 10 đồng → Tỷ số PE = 10 lần (phải trả 10 năm lợi nhuận mới đến hòa vốn)

Tỷ số PE thấp ≠ luôn tốt, phải so sánh với tỷ số PE của các cổ phiếu trong cùng ngành

2. Tăng trưởng EPS (tốc độ tăng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu)

Tăng trưởng EPS = (EPS năm nay - EPS năm trước) / EPS năm trước × 100%

Cho biết lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu tăng hay giảm bao nhiêu khi so sánh năm với năm

Ví dụ: EPS năm 2022 = 12 đồng, EPS năm 2021 = 8 đồng → Tăng trưởng = (12-8)/8 × 100 = 50% ↑

Tăng trưởng EPS dương = công ty phát triển, tăng trưởng EPS âm = công ty suy giảm

3. Tỷ lệ chi trả cổ tức

Tỷ lệ chi trả cổ tức = (Cổ tức trên mỗi cổ phiếu / EPS) × 100%

Cho thấy công ty sử dụng bao nhiêu phần lợi nhuận để chi trả cổ tức cho cổ đông

Ví dụ: Cổ tức 10.000.000 đồng, lợi nhuận 50.000.000 đồng → Tỷ lệ chi trả = 20% (công ty chia 20% lợi nhuận cho cổ đông, giữ 80% để mở rộng kinh doanh)

EPS cơ bản so với EPS loãng so với EPS điều chỉnh: Khác nhau như thế nào

EPS cơ bản (nền tảng)

Con số EPS bình thường được tính từ: lợi nhuận ròng ÷ số lượng cổ phiếu phát hành

Sử dụng khi công ty không có quyền mua cổ phiếu (warrant, option) bổ sung

EPS loãng (thông qua sự loãng giãn)

Tính đến những cổ phiếu tiềm năng như warrant, stock option, convertible bond

Nếu lấy tất cả tùy chọn này sử dụng, số lượng cổ phiếu sẽ tăng → EPS giảm

EPS loãng ≤ EPS cơ bản luôn (thấp hơn là cảnh báo)

EPS điều chỉnh (điều chỉnh dữ liệu)

Điều chỉnh giá trị EPS bằng cách khoanh vùng những biến động tạm thời, chẳng hạn như:

• Lợi nhuận từ bán tài sản bổ sung
• Chi phí từ việc sa thải nhân viên
• Ảnh hưởng từ việc thay đổi chính sách thuế

Được sử dụng để “lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh bình thường” rõ ràng hơn

Hạn chế: Tại sao EPS không phải là chỉ số duy nhất

1. EPS có thể bị tác động (Manipulate)

Công ty có thể mua lại cổ phiếu (Stock Buyback) để giảm số lượng cổ phiếu → EPS tăng lên mà không tăng lợi nhuận thực sự

Ví dụ: Công ty ABC kiếm được 100 triệu lợi nhuận như bình thường nhưng mua lại một nửa cổ phiếu → EPS tăng gấp đôi. Tuy nhiên nó thực chất không phát triển

2. Không phản ánh rủi ro

EPS cao ≠ đầu tư an toàn

Nếu công ty có nợ cao, cash flow không tốt, việc đầu tư vẫn còn rủi ro

3. Dữ liệu trong quá khứ, không phải tương lai

EPS được công bố là của năm trước rồi. Điều kiện có thể thay đổi theo tình hình thị trường

4. Phải so sánh, không phải xem riêng lẻ

Công ty PTT có EPS 3,19 đồng có tốt không? Phải so sánh với EPS của các công ty dầu khí khác hoặc EPS của PTT năm trước

EPS tốt như thế nào

Không có “EPS tốt” phổ quát, cần xem xét bối cảnh:

• So với chính nó: EPS năm nay cao hơn năm trước? → Phát triển
• So với các công ty trong ngành: EPS của A cao hơn B không? → Ai có hiệu suất cao hơn
• So với tình hình kinh tế chính trị: Nếu toàn bộ ngành suy giảm, công ty bạn chỉ là cố gắng giữ lợi nhuận

EPS tốtlà EPS cóxu hướng tăng liên tục, dữ liệu cash flow tốt, kiểm soát nợ được

Cách sử dụng EPS để quyết định đầu tư

Bước 1: So sánh EPS

Nghiên cứu EPS của công ty quan tâm so với các công ty cạnh tranh trong ngành

Bước 2: Xem xu hướng

Xem lại EPS 3-5 năm trước để biết quỹ đạo như thế nào (tăng lên, giảm xuống hay nằm yên)

Bước 3: Tìm nguyên nhân thay đổi

Nếu EPS giảm, có từ:

• Lợi nhuận giảm (vấn đề hoạt động)?
• Hay cổ phiếu tăng (huy động vốn mới)?
• Hay chi phí đặc biệt một lần?

Bước 4: Kết hợp với các chỉ số khác

Sử dụng EPS cùng với tỷ số PE, Debt-to-Equity, Cash flow, ROA, ROE

Không nên quyết định chỉ dựa trên EPS một mình

Tóm tắt: EPS là công cụ, không phải câu trả lời

Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS)làchỉ số tài chính cơ bản giúp nhà đầu tư đánh giá công ty hoạt động tốt như thế nào trên mỗi cổ phiếu đã đầu tư

Nhưng chỉ riêng EPS không đủ, cần xem:

• Tỷ số PE để biết giá
• Tăng trưởng EPS để biết liệu phát triển thực sự hay chỉ vì mua lại cổ phiếu
• Cash flow để biết lợi nhuận có thực hay chỉ trên giấy
• Tỷ số nợ để biết công ty không rơi vào tình trạng quá tải nợ

Nhà đầu tư thông minh sử dụng EPS như điểm khởi đầu để phân tích nhưng không phải là điểm kết thúc. Quyết định đầu tư tốt phải xem toàn bộ bức tranh và kết hợp nhiều góc độ dữ liệu