Ngưỡng thuế Zakat đối với vàng: Hướng dẫn thực tế toàn diện về tính toán và nộp thuế

Hiểu các quy định về Zakat kim loại quý là điều bắt buộc về mặt pháp lý đối với mỗi người Hồi giáo sở hữu tài sản vàng, đặc biệt khi ngày càng phụ thuộc vào kim loại này như một nơi trú ẩn an toàn để đầu tư. Zakat trong lĩnh vực này bao gồm tất cả các hình thức vàng, dù là dạng thỏi, trang sức để dành, hay thậm chí các công cụ đầu tư hiện đại.

Khung pháp lý về Zakat kim loại quý

Zakat được xem là một trong năm trụ cột của đạo Hồi và là nghĩa vụ bắt buộc của người Hồi giáo. Allah nói: ﴿أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ﴾, điều này khẳng định vị trí quan trọng của nó.

Zakat trong vàng là một trong những loại Zakat quan trọng nhất của cải, vì nó liên quan đến một trong những hình thức giàu có cổ xưa nhất qua lịch sử. Vàng không chỉ là trang sức quý giá, mà còn được coi là của cải riêng dùng trong giao dịch thương mại và tiết kiệm, do đó pháp luật bắt buộc phải nộp Zakat khi đạt ngưỡng và tròn một năm âm lịch.

Nhà tiên tri Muhammad (s.a.w) nhấn mạnh tầm quan trọng của nghĩa vụ này qua lời nói: “Không ai sở hữu vàng hay bạc mà không thực hiện quyền của chúng, trừ khi ngày tận thế sẽ có những tấm sắt lửa sấm sét đốt cháy họ” (theo Muslim), điều này thể hiện tầm quan trọng về mặt tôn giáo và đạo đức của nghĩa vụ này.

Xác định ngưỡng Zakat trong vàng

Ngưỡng Zakat pháp lý là mức tối thiểu của quyền sở hữu bắt buộc phải nộp Zakat. Trong lời dạy của nhà tiên tri Muhammad: “Không có Zakat đối với vàng trừ khi bạn có mười chục đồng vàng, nếu có mười chục đồng vàng và đã qua một năm thì trong đó có nửa đồng” (theo Abu Dawood và Al-Bayhaqi).

Các học giả ước tính giá trị của mười chục đồng vàng tương đương 85 gram vàng nguyên chất 24 karat, đây là tiêu chuẩn chính dựa trên đó tất cả các tính toán được xây dựng.

Bảng minh họa ngưỡng Zakat theo các loại vàng khác nhau

Sự khác biệt về trọng lượng là do tỷ lệ tinh khiết khác nhau; vàng 24 karat tinh khiết 100%, còn 21 karat chứa 87.5% vàng nguyên chất, 18 karat chứa 75%.

Phương pháp tính Zakat phải nộp

Công thức chính

Zakat vàng = 2.5% × Giá trị thị trường của vàng nguyên chất

Công thức đơn giản: Khi trọng lượng vàng sở hữu đạt ngưỡng và đã qua một năm âm lịch, thì nộp 2.5% tổng giá trị thị trường vào thời điểm đến hạn.

Ví dụ minh họa thực tế

Ví dụ 1 - vàng 24 karat:

Một người sở hữu 100 gram vàng 24 karat, giá mỗi gram vàng nguyên chất trên thị trường là 400 riyal Saudi.

• Trọng lượng vàng nguyên chất: 100 × 1 = 100 gram
• Tổng giá trị: 100 × 400 = 40,000 riyal
• Số Zakat phải nộp: 40,000 × 2.5% = 1,000 riyal

Ví dụ 2 - vàng 21 karat:

Người sở hữu 100 gram vàng 21 karat, cùng mức giá thị trường (400 riyal/gram):

• Trọng lượng vàng nguyên chất: 100 × 0.875 = 87.5 gram
• Tổng giá trị: 87.5 × 400 = 35,000 riyal
• Số Zakat phải nộp: 35,000 × 2.5% = 875 riyal

Ví dụ 3 - vàng 18 karat:

Người sở hữu 100 gram vàng 18 karat:

• Trọng lượng vàng nguyên chất: 100 × 0.75 = 75 gram
• Tổng giá trị: 75 × 400 = 30,000 riyal
• Số Zakat phải nộp: 30,000 × 2.5% = 750 riyal

⚠️ Lưu ý quan trọng: Trong ví dụ cuối cùng, vàng chưa đạt ngưỡng 85 gram vàng nguyên chất (, do đó không cần nộp Zakat dù trọng lượng tổng thể lớn hơn.

Các loại vàng và quy định về Zakat của chúng

Các học giả có ý kiến khác nhau về quy định Zakat dựa trên mục đích sử dụng và ý định:

) 1. Vàng thương mại và đầu tư

Nếu vàng được mua bán để bán hoặc để dành nhằm phát triển tài chính, phải nộp Zakat theo sự đồng thuận của đa số học giả. Bao gồm các thỏi vàng, tiền vàng, quỹ ETF vàng ###ETFs( và các khoản đầu tư kỹ thuật số liên quan đến kim loại quý này.

Nhà học Imam Nawawi nói rằng trang sức không dùng và mua để dành sẽ phải nộp Zakat. Ibn Qudamah cũng cho biết rằng khi thay đổi ý định từ trang sức sang đầu tư, Zakat trở thành bắt buộc sau một năm kể từ thời điểm chuyển đổi ý định.

) 2. Vàng trang sức cá nhân

Có tranh luận giữa các học giả về trang sức dùng hàng ngày như nhẫn, vòng tay. Đa số các học giả ###Malik, Shafi’i, Ahmad( cho rằng vàng mua để làm trang sức cá nhân không phải Zakat, coi như quần áo và đồ dùng.

Tuy nhiên, Hồi giáo cho rằng Zakat vẫn phải nộp ngay cả với trang sức đã dùng, dựa trên một hadis trong Sunan Abi Dawood. Có ý kiến thứ ba của một số Malik, cho rằng Zakat chỉ phải nộp một lần duy nhất cho trang sức.

) 3. Vàng của nam giới

Pháp luật cấm đàn ông đeo vàng, như lời nhà tiên tri Muhammad (s.a.w): “Hai thứ này bị cấm đối với nam giới của tôi” ###theo Imam Ahmad(, đề cập đến vàng và lụa. Tuy nhiên, điều này không làm mất đi nghĩa vụ Zakat đối với những gì họ sở hữu, dù là trang sức hay dạng khác.

Các nhóm người được hưởng Zakat

Allah quy định rõ các nhóm được hưởng Zakat qua câu: ﴿إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ﴾ [التوبة: 60].

Người nghèo: Người không có đủ tài chính để đáp ứng các nhu cầu cơ bản như ăn uống, quần áo, nhà cửa.

Người nghèo khổ: Người có phần nào đó về nhu cầu nhưng thu nhập hoặc tài sản không đủ để trang trải.

Những người làm công tác Zakat: Nhân viên, người thu gom và phân phối Zakat, nhận phần thưởng cho công việc của họ.

Những người được cảm hóa: Những người được tặng để củng cố đức tin, tránh gây hại hoặc để lấy lòng trong đạo Hồi.

Trong nô lệ: Hỗ trợ những người đang trong tình cảnh nô lệ để giải thoát, trong thời đại hiện đại có thể là những người trong hoàn cảnh khó khăn.

Người mắc nợ: Những người mắc nợ trong các việc hợp pháp và không có khả năng trả.

Trong đường Allah: Hỗ trợ các hoạt động phục vụ đạo Hồi, bảo vệ cộng đồng, các hoạt động từ thiện hợp pháp.

Người đi đường: Người du lịch bị mất tiền trong một đất nước không phải quê hương, cần trở về.

Các nhóm không đủ điều kiện nhận Zakat

Gia đình nhà tiên tri Muhammad và dòng Hồi giáo Hồi giáo: Không được nhận Zakat theo lời nhà tiên tri: “Thứ này chỉ là rác rưởi của con người, và không được phép cho Muhammad hay dòng họ của ông” )theo Muslim(.

Người có khả năng lao động nhưng lười biếng: Người có khả năng kiếm tiền nhưng bỏ qua, còn người làm việc nhưng không đủ tiền thì vẫn được xem là xứng đáng.

Người giàu: Người đã đủ khả năng tài chính, theo lời nhà tiên tri: “Không được phép cho người giàu” )theo Abu Dawood(.

Người ngoại đạo: Đa số các học giả đều nhất trí không cho họ từ Zakat, mà chỉ từ các khoản từ thiện chung.

Những người mà người nộp Zakat phải chu cấp: Cha mẹ, vợ chồng, con cái, họ hàng có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo luật, dùng tiền riêng chứ không lấy từ Zakat.

Các quy định và hạn chế trong việc nộp Zakat

Để đảm bảo tính hợp lệ của việc nộp Zakat, các quy tắc quan trọng sau được đặt ra:

• Không nộp cho người không theo đạo Hồi trừ các trường hợp đặc biệt
• Phải nộp ngay khi đến hạn, không trì hoãn
• Không tính Zakat vào các khoản nợ cũ, mà phải nộp từ tài sản mới
• Tuân thủ các khoản mục chi tiêu trong 8 lĩnh vực đã quy định trong Qur’an
• Không thể chuyển Zakat thành từ thiện tự nguyện, vì đây là hành lễ riêng biệt
• Không để lộ ý định để gây rối hoặc lừa đảo, Zakat phải dành riêng cho Allah
• Nộp đủ toàn bộ số đạt ngưỡng, không bỏ sót
• Không nộp từ tài sản bị cấm như vàng trộn lẫn lãi suất (riba)
• Không ưu tiên người không xứng đáng hơn người xứng đáng vì mục đích xã hội
• Không gian lận để giảm trọng lượng hoặc giá trị nhằm trốn tránh

Các hình thức đầu tư vàng hiện đại và quy định Zakat

Với sự phát triển của thị trường tài chính, các công cụ đầu tư mới liên quan đến vàng đã xuất hiện:

Quỹ ETF vàng: Được coi như sở hữu trực tiếp vàng, phải nộp Zakat 2.5% dựa trên giá trị thị trường khi qua một năm.

Cổ phiếu các công ty khai thác vàng: Tùy theo ý định; nếu là đầu tư ngắn hạn, tính Zakat trên toàn bộ giá trị thị trường; nếu là đầu tư dài hạn, chỉ tính phần lợi nhuận.

Tài khoản vàng kỹ thuật số: Được xử lý như thỏi vàng hoặc tiền vàng, phải nộp Zakat đầy đủ khi đạt ngưỡng.

Lợi ích của việc nộp Zakat

Nộp Zakat mang lại nhiều lợi ích lớn:

• Thanh lọc tài sản và tăng phước lành: Loại bỏ những điều không rõ ràng, tăng thêm phước trong của cải
• Phát triển tinh thần sẻ chia: Khuyến khích người Hồi giáo trở nên rộng lượng và chia sẻ
• Giảm bớt bất bình đẳng xã hội: Phân phối lại của cải, thúc đẩy công bằng
• Nhận phần thưởng lớn: Gần gũi với Allah, tăng phước lành và công đức

Zakat vàng không chỉ là nghĩa vụ tài chính, mà còn là phương tiện thúc đẩy đoàn kết cộng đồng và làm sạch tâm hồn trước khi làm sạch của cải.

Các câu hỏi thường gặp

H: Làm thế nào để tính chính xác Zakat trên vàng?

Đ: Trước tiên, xác định xem vàng đã đạt ngưỡng )85 gram vàng nguyên chất(, rồi đảm bảo đã qua một năm âm lịch, sau đó nhân trọng lượng tổng thể với tỷ lệ tinh khiết rồi nhân với giá thị trường, cuối cùng lấy 2.5% của kết quả.

H: Ngưỡng Zakat của vàng 21 karat là bao nhiêu?

Đ: Khoảng 97 gram vì độ tinh khiết là 87.5%.

H: Thời điểm nào cần nộp Zakat?

Đ: Khi đạt hai điều kiện: vàng đạt ngưỡng )85 gram vàng nguyên chất( và đã qua một năm âm lịch kể từ khi sở hữu.

H: Có cần nộp Zakat cho quỹ ETF vàng không?

Đ: Có, nếu quỹ này hỗ trợ vàng thật )ETFs(, nộp 2.5% dựa trên giá trị thị trường khi qua một năm.

H: Lợi nhuận từ đầu tư vàng được tính như thế nào?

Đ: Trong vàng thật và quỹ hỗ trợ, tính toàn bộ giá trị )nguyên + lợi nhuận( theo giá thị trường, nộp 2.5% khi đạt ngưỡng. Còn cổ phiếu khai thác vàng, chỉ tính lợi nhuận tiền mặt đã thu được.

Tóm lại

Ngưỡng Zakat trong vàng bắt đầu từ 85 gram vàng nguyên chất, và nộp 2.5% dựa trên giá trị thị trường khi đã qua một năm âm lịch. Nghĩa vụ Zakat bao gồm tất cả các hình thức vàng từ thỏi, trang sức để dành đến các công cụ đầu tư hiện đại. Mỗi loại có quy định riêng dựa trên mục đích và cách sử dụng, và Zakat được phân phối cho tám nhóm đã quy định trong đạo Hồi. Tuân thủ nghĩa vụ này góp phần thúc đẩy đoàn kết xã hội, làm sạch của cải khỏi những điều không rõ ràng, và tăng phước lành trong của cải.