Hiểu về cổ tức cổ phiếu: Cơ chế chia thưởng và phương pháp tính toán mà nhà đầu tư cần biết

Cách thức sinh lợi từ đầu tư cổ phiếu

Sau khi công ty niêm yết có lợi nhuận, thường sẽ trả cổ tức cho cổ đông, đó chính là phân phối lợi nhuận. Có hai phương thức chính để phân phối cổ tức: một là trả bằng tiền mặt trực tiếp, gọi là cổ tức tiền mặt; hai là phát hành cổ phiếu thưởng hoặc gửi cổ phiếu cho cổ đông. Lựa chọn phương thức nào phụ thuộc vào tình hình tài chính của công ty. Phân phối cổ tức tiền mặt yêu cầu công ty có dòng tiền đủ lớn, còn phân phối cổ tức bằng cổ phiếu thì điều kiện linh hoạt hơn, chỉ cần đáp ứng các điều kiện phân phối là có thể thực hiện.

Khách hàng có thể tham gia chia cổ tức hay không phụ thuộc vào ngày đăng ký cổ phần. Chỉ cần sở hữu cổ phiếu của công ty trước (bao gồm ngày đó), bạn sẽ được hưởng cổ tức của kỳ này. Ngày trích lập quyền và ngày xóa quyền là ngày giao dịch tiếp theo sau ngày đăng ký cổ đông, cổ phiếu mua vào ngày này sẽ không tham gia phân phối kỳ này.

1 đồng cổ tức bằng cổ phiếu là bao nhiêu? Phương pháp tính chi tiết

Tính cổ tức tiền mặt

Giả sử nhà đầu tư sở hữu 1000 cổ phiếu của một công ty, công ty quyết định trả cổ tức tiền mặt 5.2元/ cổ phiếu, thì:

Cổ tức tiền mặt = 1000 cổ × 5.2元/ cổ = 5200元

Lưu ý rằng cổ tức tiền mặt phải chịu thuế thu nhập cá nhân, tỷ lệ thuế liên quan đến thời gian nắm giữ. Nếu tỷ lệ thuế là 5%, số tiền thực nhận sẽ là 5200 × 0.95 = 4940元.

Tính cổ tức bằng cổ phiếu

Nếu công ty chuyển sang phương thức cổ tức bằng cổ phiếu, thông báo là mỗi 10 cổ gửi thêm 1 cổ phiếu, nhà đầu tư sở hữu 1000 cổ phiếu sẽ nhận được:

Số cổ phiếu phát thêm = (1000 cổ ÷ 10) × 1 = 100 cổ

Sau khi phân phối, số cổ phiếu của nhà đầu tư sẽ tăng lên 1100 cổ. Phương thức này không liên quan đến dòng tiền ra vào, không bị đánh thuế thu nhập.

Phương thức phân phối hỗn hợp

Trong thực tế, một số công ty đồng thời áp dụng hai phương thức. Ví dụ mỗi 10 cổ gửi thêm 1 cổ, và trả tiền mặt 4元/ cổ, thì:

• Cổ tức bằng cổ phiếu: (1000 ÷ 10) = 100 cổ
• Cổ tức tiền mặt: 1000 × 4 = 4000元
• Tổng lợi nhuận: 100 cổ + 4000元 tiền mặt

Cách tính giá trị sau khi chia cổ tức

Sau khi phân phối cổ tức, giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh. Nếu cổ tức tiền mặt là 10元/ cổ, giá đóng cửa ngày đăng ký quyền là 66元, thì giá sau khi trích lập quyền là:

Giá sau khi trích lập quyền = 66 - 10 = 56元

Nếu chỉ phân phối cổ tức bằng cổ phiếu, mỗi 10 cổ gửi thêm 1 cổ (tỷ lệ phát cổ phiếu 0.1), giá sau quyền là:

Giá sau khi trích quyền = 66 ÷ (1 + 0.1) = 60元

Nếu phân phối hỗn hợp, công thức tính là:

Giá sau khi trích quyền và cổ tức = （66 - mỗi cổ tiền cổ tức）÷ （1 + tỷ lệ phát cổ phiếu）

Đánh đổi giữa cổ tức bằng cổ phiếu và cổ tức tiền mặt

Cách nhà đầu tư lựa chọn

Phần lớn nhà đầu tư thích cổ tức tiền mặt vì sau khi nhận cổ tức, họ có thể tự do phân bổ vốn cho các mục đích đầu tư khác. Cổ tức tiền mặt không làm tăng vốn cổ phần của công ty, quyền lợi của nhà đầu tư không bị pha loãng. Tuy nhiên, cổ tức tiền mặt phải chịu thuế, làm giảm lợi nhuận thực tế.

Cổ tức bằng cổ phiếu thì không phải nộp thuế, về dài hạn, nếu công ty phát triển tốt, giá cổ phiếu tăng lên mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều so với cổ tức tiền mặt. Đối với nhà đầu tư dài hạn, cổ tức bằng cổ phiếu giúp họ tận hưởng hiệu ứng lãi kép.

Yếu tố công ty xem xét khi phát cổ tức

Cổ tức tiền mặt gây áp lực dòng tiền cho công ty, sau khi trả cổ tức, nguồn vốn để mở rộng kinh doanh và phát triển dự án mới sẽ giảm đi. Một số công ty có tính thanh khoản thấp nếu phát cổ tức quá mức có thể gặp khó khăn trong thanh toán. Cổ tức bằng cổ phiếu thì không tiêu tốn tiền mặt, phù hợp với các công ty có dòng tiền hạn chế nhưng muốn mang lại lợi ích cho cổ đông.

Ảnh hưởng thực tế của việc phân phối cổ tức đến giá cổ phiếu và nhà đầu tư

Xu hướng giá cổ phiếu sau khi trích lập quyền và cổ tức

Sau khi xác nhận phân phối cổ tức, giá cổ phiếu sẽ có xu hướng giảm kỹ thuật. Cổ tức tiền mặt làm giảm tài sản ròng của công ty, giá trị mỗi cổ giảm, gọi là “trích lập quyền”; phát hành cổ phiếu thưởng làm mở rộng tổng số cổ phần, giá trị doanh nghiệp trên mỗi cổ giảm, gọi là “trích lập quyền”. Giá cổ phiếu sẽ tạo ra các khoảng trống rõ rệt vào ngày trích lập quyền và ngày xóa quyền. Nhà đầu tư có thể xem biểu đồ theo phương thức quyền chọn để thấy rõ xu hướng. Trước quyền sẽ quy đổi giá cũ về giá hiện tại, sau quyền sẽ quy đổi giá hiện tại về giá lịch sử.

Phân biệt quyền và贴权

Sau khi cổ tức, giá cổ phiếu có thể xuất hiện hai xu hướng. Nếu giá phục hồi về mức trước khi chia cổ tức, gọi là “lấp cổ tức” hoặc “lấp quyền”; nếu tiếp tục giảm, gọi là “dán cổ tức” hoặc “dán quyền”. Việc chia cổ tức chỉ là chuyển tiền, không tạo ra của cải trực tiếp. Giá cổ phiếu tăng hay giảm phụ thuộc vào kỳ vọng của thị trường về triển vọng công ty — việc chia cổ tức truyền tải tín hiệu tích cực về lợi nhuận ổn định của công ty, thúc đẩy nhà đầu tư mua vào khi giá giảm, từ đó đẩy giá cổ phiếu lên.

Quy trình phát cổ tức và cách tra cứu

Các công ty niêm yết thường áp dụng chế độ trả cổ tức hàng năm (một số theo quý), phương án cần được đại hội cổ đông phê duyệt và công bố trong báo cáo tài chính. Từ ngày công bố cổ tức đến ngày thực tế phân phối thường cách nhau vài tháng, tùy thuộc vào thời gian công bố báo cáo tài chính.

Nhà đầu tư có thể tra cứu thông tin cổ tức qua ba kênh:

Trang web công ty: Các công ty niêm yết sẽ phát hành thông báo cổ tức và tổng hợp lịch sử phân phối cổ tức

Sở Giao dịch Chứng khoán: Ví dụ tại Đài Loan, có thể tra cứu dự báo và kết quả tính toán cổ tức trên trang web của Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan, nắm rõ chi tiết phân phối của từng công ty

Phần mềm và nền tảng tài chính đầu tư: Hầu hết các nền tảng của các công ty chứng khoán tích hợp lịch trình cổ tức, giúp nhà đầu tư theo dõi dễ dàng

Phân phối cổ tức là một trong những cách công ty thể hiện sự đền đáp cổ đông, nhưng không phải là cách duy nhất. Một số doanh nghiệp thực hiện chia tách cổ phiếu hoặc mua lại cổ phiếu, cũng có thể nâng cao lợi nhuận cho nhà đầu tư. Các công ty tốt không trả cổ tức, nếu liên tục tăng trưởng, giá cổ phiếu tăng lên cũng mang lại lợi nhuận đáng kể. Nhà đầu tư nên linh hoạt đánh giá kết hợp giữa cổ tức và lợi nhuận từ tăng giá dựa trên mục tiêu đầu tư và khả năng chịu rủi ro của bản thân.