Cách xây dựng tương lai tài chính vững chắc: Hướng dẫn thực tế cho người mới bắt đầu

Tại sao bạn không thể để tiền mất đi?

Nhiều người nghĩ rằng lập kế hoạch tài chính là việc dành cho người giàu, nhưng thực tế nó là công cụ cần thiết cho tất cả mọi người, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế biến động. Khi chúng ta sống lâu hơn (nam giới Thái trung bình 71.3 năm, nữ giới Thái 78.2 năm) nhưng tuổi lao động có thể kết thúc từ 60 tuổi. Chúng ta cần có kế hoạch tài chính rõ ràng để chuẩn bị cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu

Hãy tưởng tượng rằng nếu bạn nghỉ hưu ở tuổi 60 và tiêu trung bình 30,000 บาท mỗi tháng đến 80 tuổi, thì cần tích lũy 7,200,000 บาท đó là 30,000 บาท × 12 tháng × 20 năm. Câu hỏi là: Bạn đã chuẩn bị sẵn sàng chưa?

Năm nguyên tắc của việc lập kế hoạch tài chính cần theo dõi

Điều đầu tiên: Hiểu rõ mục đích của việc lập kế hoạch tài chính

Lập kế hoạch tài chính (Financial Planning) không chỉ là ghi chép thu nhập chi tiêu, mà là quá trình quản lý tài sản, thu nhập, chi tiêu và đặt mục tiêu để đạt được sự ổn định tài chính trong tương lai

Hãy hình dung như một chuyến đi: Bạn đang ở đâu? Bạn muốn đi đâu? Và bạn sẽ đi bằng phương tiện nào? Nếu bạn cần về nhà, bạn phải quyết định đi xe buýt, taxi hay BTS và chuẩn bị bản đồ. Cuộc sống cũng vậy, cần có kế hoạch rõ ràng

Nguyên tắc thứ hai: Phân loại tài sản và nợ phải trả

Thống kê cho thấy 75% người đi làm nhiều năm có rất ít tài sản nhưng lại gặp khó khăn với nợ nần. Để có thể linh hoạt, hãy lập danh sách:

• Tài sản: tiền gửi tiết kiệm, đầu tư, giá trị nhà, xe, đồ sưu tầm
• Nợ phải trả: vay mua nhà, vay mua xe, thẻ tín dụng, các khoản nợ khác

Công thức đơn giản: Tổng tài sản – Tổng nợ = Thực sự giàu có của bạn

Nguyên tắc thứ ba: Chuẩn bị quỹ dự phòng khẩn cấp đủ

Các tình huống không lường trước như mất việc, bệnh nặng hoặc các trường hợp khẩn cấp khác có thể xảy ra bất cứ ngày nào. Khi dịch COVID-19 qua đi, nhiều người mất việc và đối mặt khủng hoảng tài chính. Vì vậy, bạn nên chuẩn bị quỹ dự phòng ít nhất 3-6 lần chi phí cần thiết hàng tháng

Ví dụ, nếu chi phí cần thiết hàng tháng là 15,000 บาท, hãy chuẩn bị từ 45,000 - 90,000 บาท trong tài khoản an toàn, thanh khoản cao như tài khoản tiết kiệm thông thường hoặc quỹ thị trường tiền tệ

Nguyên tắc thứ tư: Phòng ngừa rủi ro qua bảo hiểm

Nhiều người thường lo lắng về bảo hiểm tài sản nhưng quên bảo hiểm cho chính mình. Nếu người dẫn dắt gia đình gặp tai nạn nặng, bệnh nặng hoặc qua đời, không chỉ thu nhập mất đi mà chi phí điều trị cao còn có thể phá vỡ sự ổn định tài chính của cả gia đình

Phải có:

• Bảo hiểm nhân thọ: để bảo vệ gia đình khi không may xảy ra
• Bảo hiểm y tế: cho các chi phí điều trị lớn

Nguyên tắc thứ năm: Hiểu rằng lập kế hoạch tài chính là quá trình liên tục

Lập kế hoạch tài chính không phải làm rồi xong, mà cần điều chỉnh thường xuyên theo tình hình cuộc sống thay đổi

Chín bước thực hành để xây dựng kế hoạch tài chính chống lại lạm phát

Bước 1: Đặt mục tiêu cuộc sống rõ ràng

90% người không thành công trong việc tiết kiệm vì không có mục tiêu. Không biết tiết kiệm để làm gì khiến việc tiết kiệm trở nên mông lung, không có điểm dừng

Hãy nghĩ đến:

• Mục tiêu ngắn hạn (1-3 năm): mua đồ cần thiết, đi du lịch
• Mục tiêu trung hạn (3-10 năm): mua nhà, mua xe, kết hôn
• Mục tiêu dài hạn: nghỉ hưu, học vấn con cái

Khi có mục tiêu, bạn sẽ biết cần tiết kiệm bao nhiêu, trong bao lâu và đầu tư vào đâu phù hợp

Bước 2 và 3: Ghi nhận thu nhập chi tiêu và lập ngân sách

Trước khi có cái nhìn tổng thể, bạn cần hiểu nền tảng:

• Ghi chép hàng ngày ít nhất 7 ngày để hiểu thói quen tiêu dùng của chính mình
• Xác định các khoản chi cần thiết và khoản chi phung phí
• Lập ngân sách hàng năm để biết còn lại bao nhiêu tiền để tiết kiệm

Hiện nay, các ứng dụng tài chính giúp việc này dễ dàng hơn nhiều

Bước 4: Xây dựng quỹ dự phòng khẩn cấp

Chỉ số tiêu chuẩn là 3-6 lần chi phí cần thiết, nhưng có thể điều chỉnh tùy theo:

• Số người phụ thuộc trong gia đình
• Độ ổn định của công việc
• Tình hình sức khỏe

Tiền này nên để ở nơi:

• An toàn: không mất đi
• Thanh khoản cao: rút ra ngay lập tức
• Rủi ro thấp: không lo lỗ

Bước 5: Đánh giá rủi ro của bản thân

Không phải ai cũng cần bảo hiểm cùng mức độ. Cần suy nghĩ:

• Nếu là người dẫn dắt gia đình, cần có bảo hiểm nhân thọ cao
• Người lớn tuổi hơn, cần chú trọng bảo hiểm y tế hơn
• Nếu ít tài sản, có thể giảm bảo hiểm tài sản

Bước 6: Áp dụng nguyên tắc “Tiết kiệm trước, tiêu sau”

Đây là kỷ luật quan trọng nhất:

Thay vì: Thu nhập – Chi tiêu = Tiền tiết kiệm

Thì: Thu nhập – Tiền tiết kiệm = Chi tiêu

Ngay khi lương về, hãy chuyển khoản phần bạn muốn tiết kiệm ra trước, chỉ để lại phần tiêu dùng. Nếu chờ đến cuối tháng mới tiết kiệm, chắc chắn sẽ không còn nhiều

Bắt đầu từ ít nhất 10% của thu nhập hoặc nhiều hơn nếu có thể

Bước 7: Kiểm soát nợ không vượt quá khả năng

Nhiều người có “đồ dùng cần thiết” từ khi còn trẻ, mua căn hộ, nhà, xe hoặc đồ hiệu bằng vay mãi, khiến cuộc sống luôn trong trạng thái lo lắng

Nguyên tắc: Tổng các khoản vay không nên vượt quá 45% thu nhập

Ví dụ: nếu thu nhập 20,000 บาท/tháng, tổng các khoản vay không quá 9,000 บาท. Nếu nhiều hơn, cuộc sống sẽ khó khăn và kế hoạch tài chính sẽ không hiệu quả

Bước 8: Tăng thêm nguồn thu nhập

Trong thời kỳ khủng hoảng như COVID-19, đã dạy chúng ta rằng chỉ dựa vào một nguồn thu là rủi ro. Nhiều người mất việc, nhưng chi phí vẫn còn

Giải pháp phù hợp là có nhiều nguồn thu hơn:

• Sử dụng kỹ năng và sở thích để tạo thêm thu nhập
• Tận dụng thời gian rảnh
• Các dự án phụ càng ổn định càng tốt

Bước 9: Đầu tư để tiền làm việc

Sau khi quản lý cơ bản tốt, hãy dùng phần còn lại để đầu tư:

Lựa chọn đầu tư theo mức độ rủi ro:

• Thấp: trái phiếu, bất động sản (thu nhập ổn định)
• Trung bình: quỹ thị trường tiền tệ, quỹ cân đối
• Cao: cổ phiếu cá nhân, quỹ đầu tư tập trung vào cổ phiếu (lợi nhuận cao nhưng biến động lớn)

Điều quan trọng: Phải hiểu rõ sản phẩm trước khi đầu tư. Hiện có hơn 726 cổ phiếu, hơn 1,537 quỹ. Lựa chọn phù hợp với mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro là điều cần thiết

Đầu tư vào chính mình: liên tục học hỏi

Không chỉ là đầu tư tiền, việc học về tài chính và đầu tư cũng rất quan trọng:

• Nghe podcast về tài chính
• Đọc các bài phân tích từ các công ty đầu tư hàng đầu
• Theo dõi thông tin từ các cơ quan như SET
• Dành ít nhất 1-3 giờ mỗi tuần để tích lũy kiến thức

Tại sao lập kế hoạch tài chính lại cấp bách?

Lý do đầu tiên: Tuổi thọ ngày càng cao

Thống kê cho thấy, số người cao tuổi tăng lên nhưng quỹ hưu trí chưa đủ. 75 trong 100 người không có đủ tiền. Nếu bạn sống đến 100 tuổi nhưng nghỉ hưu từ 60, bạn cần có tiền để trang trải 40 năm

Lý do thứ hai: Xã hội thay đổi, người có con ít hơn

Dân số bước vào giai đoạn già hóa, nhưng xu hướng người trẻ có ít con hơn (trung bình 1-2 con). Do đó, dựa vào con cái là không đủ. Thống kê cho thấy 55.8% người cao tuổi phải dựa vào người khác. Đây là lý do bạn cần tự lập

Lý do thứ ba: Lạm phát làm giảm giá trị tiền

Kẻ thù thực sự của tiền chúng ta là lạm phát. Nhìn 20 năm trước, giá gạo, mì, các mặt hàng tiêu dùng đã khác xa. Ví dụ, phở 5-10 บาท ngày xưa, giờ 40-50 บาท, còn 30 năm nữa thì sao?

Trong 20-30 năm tới, các mặt hàng thiết yếu có thể đắt gấp 1-2 lần. Nếu không đầu tư để chiến thắng lạm phát, giá trị tiền của bạn sẽ giảm dần đều

Lý do thứ tư: Phúc lợi của nhà nước không đủ

Trong 15 năm tới, tỷ lệ người cao tuổi sẽ tăng từ 10% lên 20%, trong khi tỷ lệ người lao động trên người cao tuổi giảm từ 6:1 xuống còn 3:1. Nhà nước sẽ thu thuế ít hơn, phúc lợi cũng không đủ

Tiền trợ cấp người cao tuổi chỉ 600 บาท/tháng, quỹ bảo hiểm xã hội trung bình 3,000 บาท. Có đủ không?

Lý do thứ năm: Các sản phẩm tài chính ngày càng phức tạp

Trước đây gửi tiền ngân hàng có lãi suất cao, nhưng hiện tại, lãi suất thấp nhất 1.00-2.00%, không đủ để đạt mục tiêu

Tuy nhiên, các kênh đầu tư đa dạng, cần hiểu rõ rủi ro và chọn phù hợp với bản thân

Ví dụ hoạt động của tiền: Ông tiết kiệm tiền vs Ông không tiết kiệm tiền

Sự khác biệt là 1,345,975 บาท! Đây chính là sức mạnh của việc lập kế hoạch tài chính và để tiền làm việc

Cuối cùng: Bắt đầu từ hôm nay

“Biết gì không bằng bắt tay hành động”

Nếu bạn đã biết, hãy bắt đầu theo các bước:

1. ✓ Tạo sơ bộ ngân sách tài chính của chính mình
2. ✓ Chuẩn bị quỹ dự phòng khẩn cấp
3. ✓ Đặt mục tiêu tài chính rõ ràng
4. ✓ Không vay nợ quá khả năng
5. ✓ Bắt đầu tích lũy và đầu tư có kiến thức

Việc lập kế hoạch tài chính tốt bắt đầu từ quyết định của ngày hôm nay, nó sẽ là tấm khiên bảo vệ bạn trước mọi khủng hoảng tài chính trong tương lai. Chúc bạn thành công!