Muốn đầu tư kiếm tiền? Học ngay ý nghĩa và cách tính ROI——Bài viết nắm vững kỹ năng cốt lõi về tỷ lệ lợi nhuận đầu tư

Tại sao nhà đầu tư đều quan tâm đến ROI？

Dù bạn là người mới bắt đầu đầu tư chứng khoán hay là nhà giao dịch dày dạn kinh nghiệm, đều sẽ nghe thấy một từ: tỷ suất lợi nhuận đầu tư. Từ này trong thế giới tài chính có nhiều ý nghĩa khác nhau — có thể chỉ tỷ lệ lợi nhuận cá nhân bạn thu được từ khoản đầu tư, hoặc cũng có thể là trong ngành quảng cáo để nói về hiệu quả chuyển đổi doanh số. Nhiều người hiểu chưa rõ ý nghĩa của ROI, dẫn đến quyết định đầu tư dễ bị dẫn dắt sai lệch. Hôm nay chúng ta sẽ làm rõ khái niệm này từ căn bản, cũng như cách dùng nó để tối ưu hóa chiến lược đầu tư của chính mình.

Ý nghĩa ROI: định nghĩa cốt lõi của tỷ suất lợi nhuận đầu tư

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư (Return on Investment, viết tắt ROI), là chỉ số tài chính đo khả năng sinh lợi của khoản đầu tư, thể hiện bằng phần trăm. Nói đơn giản, nó trả lời câu hỏi: số tiền bạn bỏ ra, cuối cùng thu về được bao nhiêu phần trăm lợi nhuận?

Phạm vi ứng dụng của ROI rất rộng. Trong tài chính cá nhân, nó giúp bạn đánh giá xem một khoản đầu tư có đáng để bỏ tiền hay không; trong quyết định của doanh nghiệp, nó dùng để so sánh hiệu quả lợi nhuận của các dự án khác nhau; trong ngành quảng cáo, nó đo lường xem chi phí marketing có tạo ra doanh số kỳ vọng hay không.

Công thức tính tỷ suất lợi nhuận đầu tư

Cách tính thực ra rất đơn giản:

ROI (%) = (Lợi nhuận ròng ÷ Tổng số vốn đầu tư) × 100%

Trong đó lợi nhuận ròng = Doanh thu từ đầu tư - Chi phí đầu tư

Hãy lấy ví dụ để dễ hình dung. Giả sử bạn mua một cổ phiếu với 1 triệu đồng, sau một năm bán ra với 1,3 triệu đồng, thì ROI = (1,3 triệu - 1 triệu) ÷ 1 triệu = 30%. Nhìn qua thì đơn giản, nhưng trong thực tế, cách tính sẽ phức tạp hơn nhiều vì doanh thu và chi phí thường liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.

Cách tính ROI trong đầu tư chứng khoán

Trong đầu tư chứng khoán, cách tính ROI cần xem xét nhiều yếu tố. Giả sử bạn mua 1000 cổ phiếu với giá 10 USD/cổ, sau một năm bán với 12,5 USD/cổ, nhận cổ tức 500 USD, phí giao dịch tổng cộng 125 USD.

Trong trường hợp này:

• Tổng doanh thu = (12,5 × 1000) + 500 = 13.000 USD
• Tổng chi phí = (10 × 1000) + 125 = 10.125 USD
• Lợi nhuận ròng = 13.000 - 10.125 = 2.875 USD
• ROI = (2.875 ÷ 10.000) × 100% = 28,75%

Lưu ý điểm quan trọng: tất cả các chi phí tiềm ẩn đều cần tính vào, bao gồm phí giao dịch, thuế, phí khác, nếu không ROI sẽ bị ảo tưởng cao.

Ứng dụng ROI trong thương mại điện tử và quảng cáo

Trong lĩnh vực thương mại điện tử và marketing, ROI có cách tính khác. Giả sử chi phí sản xuất hàng hóa là 100 USD, bán ra với 300 USD, qua quảng cáo bán được 10 sản phẩm, chi phí quảng cáo là 500 USD:

ROI = [300 × 10 - (100 × 10 + 500)] ÷ (100 × 10 + 500) = 100%

Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều nhân viên marketing thường nói đến ROAS (Return on Ad Spend - lợi nhuận từ chi tiêu quảng cáo).

ROI và ROAS: hai khái niệm dễ bị nhầm lẫn

Công thức tính ROAS: ROAS = Doanh thu từ quảng cáo ÷ Chi phí quảng cáo

Sự khác biệt:

• ROI đo lường lợi nhuận, tính tất cả các chi phí
• ROAS đo lường doanh thu, chỉ tính chi phí quảng cáo

Ví dụ trên, ROAS = (300 × 10) ÷ 500 = 600%

Nhìn thì ROAS cao hơn nhiều so với ROI 100%, nên nhiều nhà quảng cáo thích dùng ROAS hơn.

Tầm quan trọng của yếu tố thời gian: tỷ suất lợi nhuận hàng năm

Một hạn chế lớn của ROI là bỏ qua yếu tố thời gian. Tỷ suất lợi nhuận hàng năm (Annualized Return) khắc phục điểm này:

Tỷ suất lợi nhuận hàng năm (%) = [(Tổng lợi nhuận / vốn đầu tư ban đầu) + 1(^)Số năm( - 1] × 100%

So sánh hai phương án:

• Phương án A: lợi nhuận 100% trong 2 năm
• Phương án B: lợi nhuận 200% trong 4 năm

Tính lợi nhuận hàng năm:

• A: [)1 + 1(^)1/2( - 1] × 100% ≈ 41,4%
• B: [)2 + 1(^)1/4( - 1] × 100% ≈ 31,6%

Kết quả cho thấy phương án A có tỷ lệ lợi nhuận hàng năm cao hơn, là lựa chọn tốt hơn.

ROI, ROA, ROE: ba chỉ số chính của doanh nghiệp

Trong đầu tư cá nhân, ta hay dùng ROI, còn trong doanh nghiệp, cần phân biệt ba khái niệm:

Ví dụ, một công ty có tổng tài sản 100 triệu (trong đó vay 50 triệu, vốn cổ đông 50 triệu), đầu tư một dự án 10 triệu, thu về 20 triệu, thì:

• ROI dự án = )20 - 10### ÷ 10 = 100%
• Lợi nhuận cả năm = 150 triệu, ROA = 150 ÷ 100 = 150%
• ROE = 150 ÷ 50 = 300%

Làm thế nào để nâng cao ROI đầu tư

Từ công thức, rõ ràng muốn tăng ROI chỉ có hai cách: tăng lợi nhuận hoặc giảm chi phí.

Trong đầu tư chứng khoán, các cách cụ thể:

• Chọn cổ phiếu trả cổ tức cao
• Chọn nhà môi giới phí thấp
• Giảm tần suất giao dịch không cần thiết

Tuy nhiên, những điều chỉnh nhỏ này thường có tác dụng hạn chế. Cách hiệu quả nhất là chọn các loại hình đầu tư có ROI cao hơn. Thông thường, thứ tự lợi nhuận đầu tư theo loại hình là:

Tiền điện tử và ngoại hối > Chứng khoán > Chỉ số và quỹ > Trái phiếu

Tất nhiên, ROI cao thường đi kèm rủi ro cao. Khi chọn đầu tư vào tiền điện tử hoặc cổ phiếu, nếu tỷ lệ biến động là 7:3, có thể điều chỉnh tỷ lệ vị thế thành 3:7 để cân bằng rủi ro và lợi nhuận. Đồng thời, cần chú ý các chỉ số định giá như PE percentile, chọn các tài sản bị định giá thấp.

So sánh các phương thức đầu tư ROI cao

Giao dịch CFD

CFD là công cụ giao dịch ngoài sàn, nổi bật với ký quỹ thấp, linh hoạt. Yêu cầu ký quỹ cổ phiếu CFD là 20%, nghĩa là với 2000 USD có thể giao dịch vị thế 10.000 USD. Nếu lợi nhuận 500 USD, ROI đạt 25%, đây là mức lợi nhuận khá hấp dẫn.

Giao dịch ngoại hối ký quỹ

Thị trường ngoại hối là thị trường tài chính lớn nhất thế giới, hoạt động hai chiều, giao dịch 24/24, lợi nhuận có thể vượt quá 30%. Tuy nhiên, rủi ro cũng cao hơn, đòi hỏi nhà đầu tư phải có khả năng nhạy bén thị trường và quản lý rủi ro tốt.

Đầu tư vàng

Vàng vừa có chức năng bảo lưu giá trị, vừa tăng giá trị, là công cụ phòng hộ quan trọng. Năm 2019, giá vàng quốc tế tăng 18,4%, đạt mức cao nhất trong 8 năm. Trong thời kỳ biến động kinh tế, vàng thường thể hiện ổn định.

Đầu tư chứng khoán

Thị trường Mỹ có tỷ suất lợi nhuận trung bình hơn 12% mỗi năm trong gần 200 năm, nổi bật với định giá hợp lý, cổ tức ổn định. Chính sách hỗ trợ liên tục, thu hút nhà đầu tư dài hạn.

Những lưu ý khi dùng ROI

Dù ROI phổ biến, nhưng cũng có hạn chế rõ ràng.

** Vấn đề thời gian**: Dự án X có ROI 25%, dự án Y 15%, có vẻ X tốt hơn. Nhưng nếu X mất 5 năm mới sinh lợi, còn Y chỉ 1 năm, kết luận sẽ khác. Vì vậy, khi so sánh đầu tư, nên dùng tỷ suất lợi nhuận hàng năm.

** Đánh đổi rủi ro và lợi nhuận**: ROI cao thường đi kèm rủi ro lớn. Chỉ nhìn số ROI mà bỏ qua độ biến động, dễ dẫn đến tâm lý hoảng loạn khi thua lỗ trong năm đầu.

** Chi phí tiềm ẩn bị bỏ qua**: Đầu tư bất động sản tính ROI nếu bỏ qua lãi vay thế chấp, thuế tài sản, phí bảo hiểm, phí bảo trì, cuối cùng ROI sẽ bị thổi phồng. Tất cả chi phí dự kiến cần tính vào.

Lợi ích phi tài chính bị đánh giá thấp: ROI chỉ tập trung vào lợi ích tiền tệ, không tính đến lợi ích xã hội hay giá trị môi trường, có thể dẫn đến kết luận sai lệch trong một số dự án.

Hiểu rõ ý nghĩa thực sự và cách tính của tỷ suất lợi nhuận đầu tư là nền tảng của mỗi nhà đầu tư. Nhưng đừng quên, rủi ro đằng sau con số mới là điều quan trọng. Mong đợi lợi nhuận hợp lý, đánh giá rủi ro đầy đủ, cùng quản lý vị thế khoa học chính là bí quyết đầu tư bền vững lâu dài.