Tại sao lập kế hoạch tài chính lại cần thiết ngay từ bây giờ

Nhiều người thường nghĩ rằng lập kế hoạch tài chính là việc của người già hoặc người có thu nhập cao. Nhưng thực tế, tình hình kinh tế hiện tại và bài học từ khủng hoảng COVID đã cho chúng ta thấy rằng, bất kể ai, dù thu nhập thế nào, đều cần có một “kế hoạch tài chính” rõ ràng.

Tại sao phải lập kế hoạch tài chính? Cùng xem những lý do thực sự

1. Tuổi thọ ngày càng cao, nhưng tiền không theo kịp tuổi thọ

Theo số liệu thống kê, người Thái trung bình sống 71.3 năm, phụ nữ Thái trung bình 78.2 năm. Nếu nghỉ hưu ở tuổi 60 và sống thêm 20-30 năm nữa, chi tiêu hàng tháng chỉ 30,000 บาท thì cần khoảng 7.2 triệu để trang trải giai đoạn nghỉ hưu.

Điều buồn cười là, thống kê cho thấy trong 100 người, chỉ có 25 người đủ tiền sau khi nghỉ hưu. 75 người còn lại phải dựa vào phúc lợi nhà nước hoặc con cái, số này không nhiều nhưng đủ để hỗ trợ.

2. Cấu trúc gia đình thay đổi, không nên nghĩ rằng có thể dựa vào con cái

Thời gian trôi qua, thế hệ trẻ có ít con hơn, trung bình mỗi gia đình chỉ 1-2 người vì chi phí cao và tuổi thọ cao hơn. Thống kê cho biết 55.8% người cao tuổi phải dựa vào người khác, phần lớn là con cháu. Nhưng thực tế, khi chính mình gặp vấn đề về chi tiêu, khả năng giúp đỡ cha mẹ lại càng ít đi.

Vì vậy, “tự lập” không phải là khẩu hiệu mà là thực tế.

3. Lạm phát: kẻ thù khiến tiền mất giá

Hãy quay lại một chút, 20-30 năm trước, tô phở giá 5-10 บาท, giờ đã 40-50 บาท. Trong 30 năm nữa, có thể lên hơn 100 บาท.

Lạm phát có nghĩa là tiền dần mất giá trị, chi phí sinh hoạt tăng không ngừng. Vì vậy, nếu không đầu tư để “vượt qua lạm phát”, khoản tiết kiệm của bạn sẽ trở thành giấy không giá trị.

4. Phúc lợi nhà nước: chỉ đủ chứ chưa đủ

Trong 15 năm tới, tỷ lệ người cao tuổi sẽ tăng từ 10% lên 20% dân số. Trong khi đó, số người trong độ tuổi lao động giảm từ 6 người xuống còn 3 người trên mỗi người cao tuổi.

Điều này có nghĩa là thuế thu vào nhà nước giảm, nhưng chi phúc lợi lại tăng. Kết quả là, phúc lợi không đủ, trợ cấp người cao tuổi chỉ 600 บาท/tháng, quỹ bảo hiểm xã hội trung bình 3,000 บาท. Bạn nghĩ điều này có đủ không?

5. Sản phẩm tài chính: phức tạp nhưng cơ hội lớn

Thời xưa, gửi tiền ngân hàng đã cho lợi nhuận kha khá. Hiện nay, lãi suất chỉ 1.00%-2.00%, thấp kỷ lục. Gửi tiền đơn thuần không đủ.

May mắn là hiện có nhiều lựa chọn: hơn 726 cổ phiếu, 1,537 quỹ đầu tư, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế và nhiều loại khác. Nếu biết chọn, tiền của bạn có thể làm việc hiệu quả hơn.

6. Tiết kiệm sớm = kết quả nổi bật

Hãy so sánh: nếu bạn tiết kiệm 5,000 บาท mỗi tháng trong 15 năm, bắt đầu với 10,000 บาท gốc.

Trường hợp 1 (Tiết kiệm có hệ thống)

• Lợi nhuận 5% mỗi năm
• Tổng tích lũy: 1,357,582 บาท

Trường hợp 2 (Không có kế hoạch)

• Lợi nhuận 1% (chỉ gửi ngân hàng)
• Tổng tích lũy: 11,607 บาท

Sự chênh lệch là 1,345,975 บาท sau 15 năm.

7. Rủi ro cuộc sống: COVID đã chứng minh tất cả

Trong thời COVID, nhiều người mất việc, nhà có nhiều chi phí, không có thu nhập. Một số gia đình mất người trụ cột, để lại nợ nần cho người thân. Có người bệnh nặng cần hàng triệu đồng, và chính chúng ta cũng mất đi một sinh mạng.

Nếu có “bảo hiểm tự bảo vệ” tốt và “quỹ dự phòng khẩn cấp” đủ, cú sốc sẽ nhẹ nhàng hơn.

Làm thế nào để lập kế hoạch tài chính một cách hệ thống?

Bước 1: Đặt mục tiêu cuộc sống rõ ràng

Vấn đề của nhiều người là không biết mình tiết kiệm để làm gì, cuộc sống trở nên “lơ lửng”.

Hãy suy nghĩ:

• Muốn mua nhà, xe hay đi du lịch? Thật hay chỉ mơ mộng?
• Muốn nghỉ hưu ở độ tuổi nào?
• Muốn thiết kế cuộc sống ra sao sau khi nghỉ hưu?

Khi có mục tiêu, việc chọn sản phẩm tài chính sẽ rõ ràng hơn, ví dụ:

• Nhà/xe: cần tiết kiệm 10-15 năm
• Nghỉ hưu: cần tiết kiệm 20-30 năm
• Bảo hiểm nhân thọ: cần duy trì suốt đời

Bước 2: Kiểm tra sức khỏe tài chính qua bảng cân đối kế toán

Sau nhiều năm làm việc, cần kiểm tra sức khỏe tài chính hàng năm. Nhiều người chưa từng kiểm tra “sức khỏe tài chính”.

Ghi lại tất cả tài sản:

• Tiền trong tài khoản
• Đầu tư (cổ phiếu, quỹ)
• Giá trị nhà, xe
• Đồ sưu tầm có giá trị

Và tất cả nợ:

• Nợ nhà, xe
• Thẻ tín dụng
• Nợ cá nhân

Công thức: Tổng tài sản – Tổng nợ = Tài sản ròng

Chỉ số này càng cao, càng tốt.

Bước 3: Ghi chép thu nhập - chi tiêu đều đặn

90% người mới đi làm gặp vấn đề: “Tháng nào cũng hết tiền”

Cách đơn giản là ghi chép hàng ngày, xem tiền nào cần thiết, tiền nào tiêu hoang. Hiện có app tài chính hỗ trợ hoặc ghi giấy bình thường cũng được.

Làm trong 7 ngày đầu, sẽ hình thành thói quen. Cuối năm, tổng hợp lại, biết được mình tiết kiệm được bao nhiêu, từ đó lập kế hoạch tiếp theo.

Bước 4: Chuẩn bị quỹ dự phòng 3-6 tháng chi phí cần thiết

Không dự đoán trước được việc mất việc, ốm đau hoặc sự cố bất ngờ sẽ xảy ra.

Quỹ dự phòng nên:

• Gửi ở nơi an toàn, như tài khoản tiết kiệm hoặc quỹ thị trường tiền tệ
• Rút ngay khi cần, không chờ đợi
• Rủi ro thấp nhất

Nếu có đủ 3-6 tháng tiết kiệm, bạn sẽ yên tâm hơn nhiều.

Bước 5: Tiết kiệm trước khi tiêu, không vay quá khả năng

Nhiều người tiêu hết lương tháng, rồi mới tiết kiệm, kết quả là không tiết kiệm được gì.

Thay vào đó: Thu nhập – Tiền tiết kiệm = Chi tiêu

Nên tiết kiệm ít nhất 10% thu nhập, nếu nhiều hơn càng tốt.

Về nợ, không nên vay quá 45% thu nhập. Ví dụ:

• Thu nhập 20,000 บาท
• Không nên vay quá 9,000 บาท
• Vượt quá sẽ gây khó khăn.

Bước 6: Bảo vệ bản thân bằng bảo hiểm

Nhiều người có bảo hiểm nhà, xe, nhưng quên bảo hiểm cho chính mình, như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế.

Thực tế, rủi ro lớn nhất là:

• Bệnh nặng
• Mất người trụ cột gia đình
• Mất khả năng kiếm tiền

Nếu không có bảo hiểm, những sự kiện này có thể làm gia đình rối loạn.

Bước 7: Tạo nguồn thu nhập dự phòng từ các kênh khác

COVID chứng minh rằng “công việc ổn định” không còn chắc chắn. Hàng triệu người mất việc.

Cách bổ sung thu nhập: dành thời gian kiếm thêm

• Làm freelancer
• Bán hàng online
• Dạy học riêng
• Hoặc theo sở thích, kỹ năng

Có hai nguồn thu, không phải là “lựa chọn” mà là “cần thiết để tồn tại”.

Bước 8: Để tiền “làm việc” qua đầu tư

Tiền tiết kiệm chỉ để đó thì vô nghĩa. Phải để nó làm việc bằng cách đầu tư vào các tài sản phù hợp.

Các lựa chọn gồm:

• Cổ phiếu/quỹ đầu tư: lợi nhuận 5-7% mỗi năm, có rủi ro
• Cổ tức: lợi nhuận đều đặn
• Trái phiếu: lãi cố định, an toàn hơn
• Bất động sản: cho thuê đều đặn

Đầu tư đúng thời điểm, dài hạn, lợi nhuận rõ ràng.

Bước 9: Đầu tư vào kiến thức

Học về tài chính và đầu tư:

• Miễn phí: YouTube, Podcast, website giáo dục SEO
• Có phí: Khóa học trực tuyến có chứng chỉ

Dành ít nhất 1-3 giờ mỗi tuần, kiến thức tích lũy sẽ giúp ra quyết định tốt hơn.

Tóm lại: Lập kế hoạch tài chính như một hành trình có “bản đồ”

Nói rằng về nhà từ xa mà không rõ khi nào, làm sao đến nơi, bằng cách nào, dễ bị lạc.

Cuộc sống cũng vậy, nếu không có kế hoạch, sẽ lạc lối. Nhà là điểm đến, còn đi mãi không biết đi đâu.

Bắt đầu từ chính bạn. Khi hiểu lý do tại sao cần lập kế hoạch tài chính, và thực hiện theo các bước:

1. Đặt mục tiêu
2. Kiểm tra sức khỏe tài chính
3. Ghi chép thu nhập - chi tiêu
4. Chuẩn bị quỹ dự phòng
5. Tiết kiệm trước tiêu
6. Bảo hiểm cho chính mình
7. Tạo thu nhập phụ
8. Đầu tư để vượt lạm phát
9. Học hỏi liên tục

Chỉ trong vài năm, bạn sẽ cảm thấy ổn định tài chính, tự tin hơn, sẵn sàng đối mặt mọi khủng hoảng.

Lập kế hoạch tài chính không khó, chỉ cần có “ý chí” và “kỷ luật”.