Nhìn từ cuộc khủng hoảng Brexit để thấy sự tái cơ cấu sâu sắc của thị trường tài chính toàn cầu

Anh rút khỏi Liên minh Châu Âu đã trở thành quá khứ, nhưng tác động dây chuyền của nó vẫn tiếp tục khuấy đảo thị trường tài chính toàn cầu. Cuộc chơi chính trị kéo dài 4 năm này không chỉ thay đổi cục diện chính trị của Anh mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến phân bổ tài sản của nhà đầu tư. Bài viết sẽ bắt đầu từ biến động thực tế của thị trường, giúp bạn hiểu logic kinh tế đằng sau nguyên nhân Anh rút khỏi EU và cách sự kiện lịch sử này đã định hình lại mô hình giao dịch toàn cầu.

Một, Tại sao việc rút khỏi EU trở thành hiện thực? Phân tích ba nguyên nhân sâu xa

Khủng hoảng niềm tin do suy thoái kinh tế gây ra

Cấu trúc mất cân đối lâu dài trong nội bộ EU, các quốc gia trung tâm dẫn dắt sản xuất, các quốc gia ngoại vi dần trở thành người tiêu dùng. Sau khủng hoảng tín dụng dưới chuẩn 2008, khủng hoảng nợ châu Âu xảy ra theo sau, toàn bộ khu vực đồng euro rơi vào bế tắc. Mặc dù Anh không gia nhập khu vực đồng euro, nhưng với tư cách thành viên trung tâm của EU, Anh buộc phải tham gia các hoạt động cứu trợ, điều này khiến dư luận trong nước bắt đầu nghi ngờ hệ thống kinh tế của EU — cảm xúc “nghi ngờ EU” bắt đầu hình thành.

Sự đảo ngược bất ngờ của cuộc chơi chính trị

Trước cuộc bầu cử lớn năm 2016, Thủ tướng đương nhiệm Cameron đã đưa ra một lời hứa táo bạo để tranh thủ thêm phiếu bầu: nếu thành công trong việc duy trì nhiệm kỳ, sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về rút khỏi EU. Thời điểm đó hầu như không ai nghĩ rằng phe rút khỏi EU sẽ thắng, đa số nghị sĩ của Đảng Bảo thủ, Đảng Lao động, Đảng Tự do đều ủng hộ ở lại EU. Tuy nhiên, lịch sử thường thích trêu đùa — phe rút khỏi EU với tỷ lệ ủng hộ mỏng manh 51.9% đã lật ngược tình thế, Cameron sau đó từ chức. Cuộc chơi chính trị mạo hiểm này, mang tính cược mạng quốc gia, cuối cùng đã thất bại.

Dòng người tị nạn trở thành giọt nước tràn ly

EU bắt buộc các thành viên tiếp nhận người tị nạn, nhưng lượng lớn người tị nạn tràn vào sẽ chiếm dụng cơ hội việc làm trong nước, làm loãng nguồn lực giáo dục và y tế, đẩy giá nhà lên cao. Anh, với hình mẫu tỷ lệ thất nghiệp thấp, tự nhiên từ chối gánh thêm gánh nặng này. Sau năm 2015, khủng hoảng người tị nạn của EU ngày càng trầm trọng, trở thành lý do thuyết phục nhất để người dân ủng hộ rút khỏi EU.

Hai, Dòng thời gian rút khỏi EU: Một bộ phim dài 4 năm

Toàn bộ quá trình rút khỏi EU có thể chia thành các mốc quan trọng:

2016: Ngày 23 tháng 6, trưng cầu dân ý quyết định, tháng 7, Theresa May trở thành Thủ tướng thứ hai của Anh.

2017: Ngày 29 tháng 3 chính thức khởi động Điều khoản 50, bắt đầu đếm ngược hai năm cho đàm phán. Tháng 6 tổ chức bầu cử lớn, tháng 11 các cơ quan EU bắt đầu rời khỏi London.

2018: Tháng 3 và tháng 11, EU lần lượt đạt thỏa thuận sơ bộ về rút lui và tuyên bố chính trị, dường như đã thấy ánh sáng le lói.

2019: Tháng 1, nghị viện bác bỏ thỏa thuận đầu tiên với đa số áp đảo (432 phiếu chống, 202 phiếu thuận), sau đó tháng 3 thất bại lần nữa. Theresa May từ chức vào tháng 7, người kế nhiệm là Boris Johnson. Thỏa thuận mới đạt được và được phê duyệt vào tháng 10, ngày rút khỏi EU bị hoãn đến ngày 31 tháng 1 năm sau. Tháng 12, Đảng Bảo thủ giành được tỷ lệ ủng hộ cao nhất kể từ năm 1987 trong cuộc tổng tuyển cử.

2020: Ngày 23 tháng 1, Luật về Thoát khỏi EU được thông qua, ngày 31 tháng 1, Anh chính thức rút khỏi EU, thời gian chuyển tiếp đến hết ngày 31 tháng 12.

2021: Ngày 1 tháng 1, Hiệp định Thương mại có hiệu lực, mở ra kỷ nguyên mới cho Anh và các quốc gia khác.

Ba, Ảnh hưởng của Brexit đối với Anh: Hai mặt

Lợi ích tiềm năng

Sau Brexit, Anh có thể tự do từ chối người tị nạn, giảm bớt áp lực xã hội. Khoảng 23 triệu bảng Anh mỗi ngày tiền đóng góp vào EU có thể dùng để xây dựng trong nước. Quan trọng nhất, Anh có toàn quyền tự chủ về chính trị và kinh tế, không còn bị ràng buộc bởi EU, có thể tự do ký kết các hiệp định thương mại với các quốc gia toàn cầu.

Thách thức thực tế

Tuy nhiên, lý tưởng và thực tế thường tồn tại khoảng cách. EU chiếm 46.9% tổng kim ngạch xuất khẩu của Anh, 52.3% nguồn nhập khẩu, là đối tác thương mại lớn nhất của Anh. Sau Brexit, mối quan hệ kinh tế chặt chẽ này chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng, trong ngắn hạn sẽ gây tác động đáng kể đến nền kinh tế Anh. Việc có thể ký các hiệp định mới với các quốc gia khác để lấp đầy khoảng trống này hay không sẽ là biến số then chốt cho triển vọng kinh tế của Anh.

Bốn, Rung chuyển trên thị trường tài chính toàn cầu

Phản ứng dây chuyền của thị trường chứng khoán

Sau khi Anh chính thức rút khỏi EU vào đầu năm 2020, thị trường chứng khoán toàn cầu cũng biến động theo. Các ngành như tài chính châu Âu, sản xuất ô tô, hàng không chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vì các lĩnh vực này nhạy cảm nhất với quan hệ thương mại Anh-EU. Sau khi đạt thỏa thuận thương mại vào năm 2021, các biến động đã giảm bớt, nhưng các doanh nghiệp logistics, vận tải xuyên biên giới vẫn đối mặt với các quy tắc mới và thách thức.

Biến động tỷ giá GBP/USD

Không chắc chắn về Brexit thể hiện rõ nhất qua biến động mạnh của tỷ giá GBP/USD. Vào đầu năm 2020, khi Anh chính thức rút khỏi EU, đồng bảng Anh đã trải qua những dao động dữ dội trong ngắn hạn. Đến đầu năm 2021, khi thỏa thuận thương mại đã rõ ràng, đồng bảng ổn định hơn, nhưng các yếu tố vĩ mô toàn cầu như dịch bệnh, kỳ vọng phục hồi kinh tế, chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương vẫn gây áp lực liên tục.

Năm 2022, xung đột Nga-Ukraine leo thang khiến biến động giá GBP/USD càng thêm dữ dội, đà tăng yếu đi. Tuy nhiên, khi các ngân hàng trung ương toàn cầu bắt đầu tăng lãi suất, thị trường bắt đầu điều chỉnh lại. Từ nhiều góc độ, năm 2022 trở đi có thể trở thành bước ngoặt lịch sử trong giao dịch các cặp tiền tệ như GBP và các đồng tiền khác.

Năm, Các câu hỏi thường gặp về Brexit dành cho nhà đầu tư

Tại sao quá trình rút khỏi EU lại kéo dài đến vậy?

4 năm, 2 cuộc tổng tuyển cử, 3 thủ tướng luân phiên — con số này nói lên tất cả. Nguyên nhân Anh rút khỏi EU dù rõ ràng, nhưng việc thực thi lại gặp nhiều khó khăn. Trước tiên, thỏa thuận Brexit tồn tại nhiều bất đồng lớn — các phương án như Brexit mềm, Brexit cứng, kế hoạch Chequers, không thỏa thuận đều không thể đạt được đồng thuận giữa Anh và EU. Thứ hai, đa số nghị sĩ trong nước ủng hộ EU, quá trình thúc đẩy Brexit trong nội bộ gặp nhiều trắc trở. Thứ ba, vấn đề biên giới Bắc Ireland và Ireland phức tạp, nhạy cảm, dù hai bên đồng ý tránh “biên giới cứng”, nhưng các phương án thực thi vẫn chưa thể thực hiện.

Dịch bệnh COVID-19 toàn cầu càng làm cho tiến trình đàm phán bị trì hoãn nghiêm trọng do các nền kinh tế đình trệ.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa Brexit cứng và Brexit mềm

Brexit mềm nghĩa là Anh dù rút khỏi EU về mặt danh nghĩa, nhưng vẫn duy trì mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với các quốc gia thành viên EU, đổi lại là Anh phải nhượng bộ — như cho phép công dân EU hưởng các phúc lợi nhất định.

Brexit cứng là “cắt đứt liên lạc” thực sự — Anh sẽ loại bỏ phần lớn các liên hệ với EU, không còn bị ràng buộc bởi các quy định của EU, hai bên sẽ đàm phán lại hoàn toàn các điều khoản thương mại.

Thực tế, kết quả cuối cùng của Brexit nằm ở giữa hai phương án này, không hoàn toàn là Brexit mềm cũng không phải là Brexit cứng tuyệt đối, mà là một giải pháp thỏa hiệp thực dụng.

Sự kiện Brexit, một trong những sự kiện gây chú ý toàn cầu, không chỉ là kết quả của các quyết định chính trị, mà còn phản ánh sâu sắc về cuộc đua toàn cầu hóa kinh tế, trong đó các quốc gia đang cân nhắc lại quyền tự chủ và lợi ích của mình. Đối với nhà đầu tư, hiểu rõ nguyên nhân Anh rút khỏi EU và quá trình này sẽ giúp nắm bắt chính xác các quy luật biến động của thị trường tài chính, từ đó khai thác các cơ hội giao dịch.