Phân tích chi tiết về cổ tức của công ty niêm yết: Cổ tức cổ phiếu vs Cổ tức tiền mặt, nhà đầu tư nên chọn cái nào?

Phân thưởng cuối cùng là gì?

Khi một công ty niêm yết hoạt động tốt, có lợi nhuận trên sổ sách, ban quản lý thường sẽ phân chia một phần lợi nhuận cho cổ đông như một phần thưởng. Đó chính là phân thưởng (chi trả cổ tức) mà chúng ta thường nói.

Phân thưởng là một trong những phương thức chính để cổ đông thu lợi nhuận. Các cổ đông khác nhau do tỷ lệ sở hữu cổ phần khác nhau, cuối cùng nhận được số tiền phân thưởng cũng khác nhau, thường dựa trên số lượng cổ phần hoặc quy định trong điều lệ công ty.

Nhưng có một vấn đề quan trọng ở đây: Doanh nghiệp lấy gì để phân thưởng? Trực tiếp trả tiền hay phát hành cổ phiếu mới?

So sánh hai phương thức phân thưởng: Cổ tức tiền mặt vs Cổ tức bằng cổ phiếu

Cổ tức tiền mặt (chi trả, dividend)

Doanh nghiệp chuyển tiền mặt trực tiếp vào tài khoản cổ đông. Nếu bạn nắm giữ 1000 cổ phiếu, công ty công bố mỗi cổ phiếu chi 1元 tiền mặt, bạn sẽ nhận được 1000元 (sau thuế).

Ưu điểm từ góc độ nhà đầu tư:

• Tiền mặt nhận được có thể tự do sử dụng
• Không làm loãng tỷ lệ sở hữu cổ phần ban đầu
• Thu nhập rõ ràng ngay lập tức

Nhược điểm từ góc độ nhà đầu tư:

• Phải nộp thuế thu nhập cá nhân (liên quan đến thời gian nắm giữ)
• Sau khi nhận cổ tức, số tiền trong tài khoản giảm, cần đầu tư lại để tăng trưởng

Cổ tức bằng cổ phiếu (tặng cổ phiếu)

Doanh nghiệp phát hành cổ phiếu mới không mất phí cho cổ đông. Nếu công ty công bố tặng 1 cổ phiếu mới cho mỗi 10 cổ phiếu hiện có, số cổ phiếu của bạn sẽ tăng từ 1000 lên 1100, nhưng quyền lợi trên mỗi cổ phiếu sẽ điều chỉnh theo.

Ưu điểm từ góc độ nhà đầu tư:

• Thưởng lợi từ lãi kép dài hạn
• Số lượng cổ phiếu tăng, lợi nhuận từ tăng giá cổ phiếu sau này càng hấp dẫn
• Không phát sinh vấn đề thuế

Nhược điểm từ góc độ nhà đầu tư:

• Quyền lợi có thể bị pha loãng
• Thanh khoản bị hạn chế

Yếu tố cân nhắc khi doanh nghiệp chọn phương thức phân thưởng

Phân thưởng bằng tiền mặt đòi hỏi doanh nghiệp phải có lợi nhuận dồi dào và đủ tiền trong tài khoản. Trong khi đó, phân thưởng bằng cổ phiếu có giới hạn thấp hơn, doanh nghiệp dù có thiếu tiền mặt cũng có thể thực hiện, ít gây áp lực thanh khoản hơn.

Vì vậy, nhiều doanh nghiệp tăng trưởng cao thường thích phân thưởng bằng cổ phiếu, còn các doanh nghiệp đã trưởng thành và ổn định thường chọn phân thưởng bằng tiền mặt.

Cách tính phân thưởng? Bài học thực tế qua ví dụ

Ví dụ về phân phối cổ phiếu thuần túy

Một công ty công bố tặng 1 cổ phiếu mới cho mỗi 10 cổ phiếu hiện có:

• Số cổ phiếu ban đầu: 1000
• Tỷ lệ tặng cổ phiếu: 0.1
• Cổ phiếu mới phát hành: 1000 ÷ 10 × 1 = 100 cổ phiếu
• Sau phân phối, tổng số cổ phiếu: 1000 + 100 = 1100 cổ phiếu

Ví dụ về phân phối cổ tức tiền mặt thuần túy

Một công ty công bố cổ tức 5.2元 trên mỗi cổ phiếu:

• Số cổ phiếu ban đầu: 1000
• Cổ tức tiền mặt: 1000 × 5.2 = 5200元
• Nếu trừ thuế 5%, số tiền nhận được: 5200 × 0.95 = 4940元

Ví dụ về phân phối hỗn hợp

Một số doanh nghiệp sẽ kết hợp phân thưởng — vừa chi tiền mặt vừa tặng cổ phiếu:

• Tặng cổ phiếu 1元 cộng với cổ tức 4元
• Vừa giữ đủ tiền mặt, vừa khuyến khích cổ đông dài hạn
• Cổ đông nhận được cả tiền mặt lẫn cổ phiếu mới cùng lúc

Khi nào cổ tức sẽ về tài khoản? Quy trình phát hành

Các công ty niêm yết thường phân phối cổ tức theo năm hoặc theo quý, quy trình như sau:

→ Ngày công bố Doanh nghiệp công bố phương án phân phối → Ngày đăng ký cổ đông Thống kê cổ đông đủ điều kiện (cổ đông nắm giữ cổ phiếu trước ngày này mới đủ điều kiện nhận) → Ngày điều chỉnh giá cổ phiếu (ngày trừ cổ tức) Giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh kỹ thuật, sau ngày này mua cổ phiếu sẽ không hưởng đợt cổ tức này → Ngày chi trả Tiền về tài khoản chính thức

Khoảng cách thời gian thường từ 1-2 tháng, tùy thuộc vào thời gian công bố báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Tại sao giá cổ phiếu lại giảm sau khi trừ cổ tức và điều chỉnh?

Điều này liên quan đến hai khái niệm cốt lõi:

Trừ cổ tức (sau cổ tức tiền mặt)

Sau khi công ty thanh toán tiền mặt, tổng tài sản giảm đi, giá trị ròng trên mỗi cổ phiếu cũng giảm theo. Trong trường hợp vốn cổ phần không đổi, giá cổ phiếu sẽ bị kéo xuống.

Công thức tính: Giá trừ cổ tức = Giá đóng cửa ngày đăng ký - Cổ tức tiền mặt trên mỗi cổ phiếu

Ví dụ: Giá đóng cửa ngày đăng ký là 66元, cổ tức 10元, giá trừ cổ tức ngày hôm sau = 66 - 10 = 56元

Trừ cổ phiếu (sau phân phối cổ phiếu)

Sau khi phát hành cổ phiếu mới, tổng số cổ phiếu tăng lên, nhưng tổng giá trị thị trường của công ty trong ngắn hạn vẫn giữ nguyên, dẫn đến giá trị mỗi cổ phiếu giảm, giá cổ phiếu giảm theo.

Công thức tính: Giá trừ cổ phiếu = Giá đóng cửa ngày đăng ký ÷ ((1 + tỷ lệ tặng cổ phiếu))

Ví dụ: Giá đóng cửa ngày đăng ký là 66元, tặng 1 cổ phiếu mới cho mỗi 10 cổ phiếu, tỷ lệ tặng 0.1, giá trừ cổ phiếu ngày hôm sau = 66 ÷ 1.1 = 60元

Trường hợp phân phối hỗn hợp

Công thức tính: Giá trừ cổ tức và cổ phiếu = (Giá đóng cửa ngày đăng ký - Cổ tức tiền mặt) ÷ ((1 + tỷ lệ tặng cổ phiếu))

Nên thực hiện quyền hay bỏ quyền? Đánh giá lợi nhuận thực của nhà đầu tư

Giảm giá cổ phiếu sau khi trừ cổ tức và điều chỉnh là điều bình thường, vấn đề chính là xu hướng tiếp theo:

Tái quyền: Giá cổ phiếu tăng trở lại mức trước phân phối, nhà đầu tư thực sự có lợi nhuận

Bỏ quyền: Giá cổ phiếu tiếp tục giảm, nhà đầu tư thực tế lỗ

Lợi nhuận thực từ phân phối cổ tức cần dựa vào diễn biến giá cổ phiếu sau đó. Một công ty có nền tảng tốt, tích cực phân phối cổ tức thường sẽ thu hút nhiều mua vào sau phân phối, đẩy giá lên, gọi là xu hướng “tái quyền”. Ngược lại, công ty có nền tảng yếu đi sẽ dễ rơi vào xu hướng “bỏ quyền”.

Phân phối cổ phiếu hay cổ tức tiền mặt: cái nào sinh lợi hơn?

Trong ngắn hạn: Cổ tức tiền mặt rõ ràng hơn, nhưng phải nộp thuế và lợi nhuận hạn chế

Trong dài hạn: Nếu công ty phát triển tốt, phân phối cổ phiếu giúp bạn hưởng lợi từ tăng giá cổ phiếu sau tặng cổ phiếu, vượt xa lợi nhuận cố định từ cổ tức tiền mặt. Một ví dụ điển hình là các tập đoàn công nghệ lớn qua nhiều lần tặng cổ phiếu, trong 20 năm, nhà đầu tư đã nhân số lượng cổ phần lên hàng chục lần.

Lựa chọn tối ưu:

• Nhà đầu tư cần tiền mặt gấp → ưu tiên cổ tức tiền mặt
• Nhà đầu tư dài hạn theo giá trị → ưu tiên cổ tức bằng cổ phiếu
• Người đầu tư an toàn, bảo thủ → chọn cổ phiếu blue-chip có lịch sử phân phối cổ tức ổn định

Làm thế nào để tra cứu thông tin phân phối cổ tức của doanh nghiệp?

( Kênh 1: Trang web chính thức của doanh nghiệp Hầu hết các công ty niêm yết đều đăng tải thông báo phân phối cổ tức trên website, một số còn lưu trữ lịch sử phân phối để tra cứu.

) Kênh 2: Sở Giao dịch Chứng khoán Ví dụ tại thị trường Đài Loan, có thể tra cứu bảng dự báo trừ cổ tức và bảng kết quả tính toán trên trang web của Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan, bao gồm dữ liệu phân phối trong nhiều năm.

Kênh 3: Phần mềm giao dịch chứng khoán

Hầu hết các nền tảng của các công ty chứng khoán đều tích hợp lịch phân phối cổ tức và dữ liệu phân phối lịch sử, có thể tra cứu chỉ trong một cú nhấp chuột.

Công ty không chi cổ tức làm sao để trả lại lợi ích cho cổ đông?

Không phải tất cả các doanh nghiệp có lợi nhuận đều chi cổ tức. Các công ty tăng trưởng cao thường dùng lợi nhuận để đầu tư R&D và mở rộng, chọn các phương thức khác để trả lại cổ đông:

Chia tách cổ phiếu — Tách 1 cổ phiếu thành 2 hoặc nhiều cổ phiếu hơn, giảm giá cổ phiếu, thu hút nhiều nhà đầu tư hơn, gián tiếp nâng giá cổ phiếu

Mua lại cổ phiếu — Công ty dùng tiền mặt mua lại cổ phiếu của chính mình rồi hủy bỏ, giảm tổng số cổ phiếu, nâng giá trị mỗi cổ phiếu, gửi tín hiệu “giá cổ phiếu đang bị định giá thấp”

Các phương thức này cũng giúp tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư dài hạn.

Tóm tắt các điểm chính

Phân thưởng là cơ chế chia sẻ lợi ích giữa công ty và cổ đông. Cổ tức tiền mặt và cổ tức bằng cổ phiếu đều có ưu và nhược điểm, doanh nghiệp dựa vào tình hình tài chính để lựa chọn, nhà đầu tư nên chọn các công ty phù hợp với mục tiêu đầu tư của mình. Dù phương thức nào, lợi nhuận cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nền tảng doanh nghiệp và diễn biến giá cổ phiếu sau đó. Chọn các doanh nghiệp có lịch sử phân phối cổ tức ổn định, nền tảng vững chắc, giữ lâu dài chính là cách để thu lợi từ phân phối cổ tức.