Chinh phục ROI: Cách tính và tối đa hóa lợi nhuận kinh tế trong các khoản đầu tư của bạn

▶ Lợi nhuận kinh tế: chỉ số mọi nhà đầu tư cần thành thạo

Trong thế giới đầu tư, có một chỉ số phân biệt các chiến lược gia và người mới bắt đầu: ROI hay Return on Investments, còn gọi là lợi nhuận kinh tế. Đây là một thước đo cơ bản xác định chúng ta đang kiếm được hay mất đi bao nhiêu tiền khi đầu tư vốn vào một tài sản cụ thể.

Lợi nhuận kinh tế thể hiện hiệu suất mà chúng ta thu được từ các khoản đầu tư trong một khoảng thời gian nhất định. Mặc dù khái niệm nghe có vẻ đơn giản, việc hiểu đúng và diễn giải chính xác là rất quan trọng để đưa ra các quyết định tài chính chính xác. Những người hoạt động trong lĩnh vực lợi tức biến động cần xem xét lợi nhuận kinh tế với cùng mức độ nghiêm túc như các tỷ số khác như PER hay BPA.

Thông qua phân tích sâu về ROI, chúng ta không chỉ đánh giá các con số trong bảng tính mà còn khám phá chất lượng quản trị doanh nghiệp, điều này sớm hay muộn sẽ ảnh hưởng đến các biến động giá mà chúng ta muốn nắm bắt.

▶ Hiểu về lợi nhuận kinh tế: vượt ra ngoài các con số

Khi nói về lợi nhuận kinh tế, chúng ta đề cập đến khả năng của một công ty tạo ra lợi nhuận từ các khoản đầu tư của mình. Nhưng ở đây có một chi tiết quan trọng: chúng ta luôn làm việc với dữ liệu lịch sử, với quá khứ. Thông tin này cho phép chúng ta dự đoán xu hướng tương lai theo một logic đơn giản: “đầu tư bao nhiêu, mong đợi thu về bấy nhiêu”.

Lợi nhuận kinh tế cung cấp bối cảnh cho các quyết định đầu tư của chúng ta. Trong lý thuyết, một nhà đầu tư hợp lý sẽ chọn các công ty có ROI cao hơn. Tuy nhiên, lịch sử thị trường dạy chúng ta những bài học quý giá: nhiều công ty ngày nay là khổng lồ đã trải qua nhiều năm lợi nhuận kinh tế âm.

Hãy xem ví dụ của Amazon. Trong nhiều kỳ tài chính, gã khổng lồ thương mại điện tử này báo cáo ROI âm trong khi đầu tư mạnh vào hạ tầng và công nghệ. Những ai hiểu rõ bối cảnh và kiên nhẫn vượt qua cơn bão đã thu về lợi nhuận vượt mong đợi.

Tương tự, Tesla đã trải qua một giai đoạn khốc liệt từ năm 2010 đến 2013 với lợi nhuận kinh tế tàn phá: tháng 12 năm 2010, ROI của họ là -201,37%. Bất kỳ nhà đầu tư nào không kiên nhẫn đều bán tháo trong hoảng loạn. Tuy nhiên, những người giữ vững vị thế đến ngày nay đã thu về lợi nhuận vượt quá 15.316%.

Hiện tượng này minh họa một nguyên tắc quan trọng: lợi nhuận kinh tế đặc biệt rõ ràng ở các doanh nghiệp có giá trị cao, có lịch sử vững chắc, nhưng có thể gây hiểu lầm ở các công ty tăng trưởng, nơi đầu tư vào R&D vượt quá lợi nhuận hiện tại.

▶ Lợi nhuận kinh tế so với lợi nhuận tài chính: hiểu rõ sự khác biệt

Nhiều nhà đầu tư nhầm lẫn hai khái niệm này. Mặc dù “kinh tế” và “tài chính” có vẻ đồng nghĩa, nhưng ứng dụng của chúng khác nhau. Sự khác biệt chính nằm ở cơ sở tính toán:

• Lợi nhuận kinh tế: tính trên tổng tài sản của công ty
• Lợi nhuận tài chính: tính trên vốn chủ sở hữu

Sự phân biệt này có thể tạo ra các kết quả rất khác nhau tùy thuộc vào cấu trúc nợ của từng công ty. Một công ty có mức vay nợ cao sẽ thể hiện sự chênh lệch lớn giữa hai chỉ số này.

▶ Công thức: cách tính lợi nhuận kinh tế

Việc tính ROI khá đơn giản. Không cần phần mềm đặc biệt hay các công thức phức tạp:

ROI = (Lợi nhuận thu được / Đầu tư thực hiện) × 100

Công thức này cho phép chúng ta đo lường chính xác số tiền đã kiếm được hay mất đi trong một khoản đầu tư cụ thể. Điều thú vị là ROI phù hợp cả với cá nhân (nhà đầu tư cá nhân) lẫn doanh nghiệp.

Nếu bạn mua cổ phiếu của một công ty với giá 10€ và bán ra với giá 15€, bạn đã tạo ra ROI. Tương tự, nếu một công ty đầu tư 1 triệu vào một nhà máy sản xuất và tạo ra 500.000€ lợi nhuận hàng năm, đó cũng là ROI của họ.

▶ Các ví dụ thực tế: áp dụng ROI vào thực tế

Ví dụ 1: Đầu tư vào lợi tức biến động

Chúng ta có 10.000€ để đầu tư vào hai cổ phiếu khác nhau. Phân bổ 5.000€ cho mỗi cổ phiếu:

Cổ phiếu A: đầu tư 5.000€, thu về 5.960€

• ROI = (960 / 5.000) × 100 = 19,20%

Cổ phiếu B: đầu tư 5.000€, thu về 4.876€

• ROI = (-124 / 5.000) × 100 = -2,48%

Kết luận rõ ràng: cổ phiếu A mang lại lợi nhuận kinh tế cao hơn đáng kể, làm cho nó trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn ban đầu.

Ví dụ 2: Đầu tư doanh nghiệp

Một công ty thực hiện cải tạo các địa điểm của mình với chi phí 60.000€. Sau khi nâng cấp, giá trị tài sản lên 120.000€:

ROI = (60.000 / 60.000) × 100 = 100%

Khoản đầu tư đã nhân đôi giá trị, chứng tỏ hiệu quả trong phân bổ vốn.

▶ Tại sao lợi nhuận kinh tế lại quan trọng?

Lợi nhuận kinh tế có các chức năng khác nhau tùy theo vai trò của chúng:

Ở cấp độ cá nhân: giúp chúng ta so sánh các lựa chọn đầu tư một cách khách quan. Nếu có hai phương án với lợi nhuận 7% và 9%, quyết định rõ ràng.

Ở cấp độ nhà đầu tư: xác định các công ty tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực. Nhiều công ty thất bại không phải vì thiếu tiềm năng, mà do phân bổ vốn kém hiệu quả. ROI giúp phát hiện ra những điểm yếu này.

Trong chiến lược giá trị: rất quan trọng. Chúng ta đặt cược vào các doanh nghiệp trưởng thành, có lịch sử dự đoán được và dự báo rõ ràng.

Trong chiến lược tăng trưởng: giảm bớt tầm quan trọng. Các công ty đổi mới sẽ đầu tư mạnh vào phát triển, tạm thời tạo ra lợi nhuận kinh tế thấp hoặc âm.

Apple là ví dụ điển hình cho điều này: báo cáo ROI trên 70%, nằm trong số các nhà quản lý đầu tư tốt nhất nhờ biên lợi nhuận được bảo vệ bởi thương hiệu và công nghệ.

▶ Điểm mạnh của lợi nhuận kinh tế

• Đơn giản: tính dễ dàng cực kỳ
• Phổ quát: áp dụng cho mọi loại hình đầu tư hoặc doanh nghiệp
• Dễ tiếp cận: dữ liệu cần thiết dễ có được
• So sánh được: cho phép đối chiếu các tài sản khác nhau
• Song song: phù hợp cho nhà đầu tư cá nhân lẫn phân tích doanh nghiệp

▶ Những hạn chế cần xem xét

• Thiên lệch quá khứ: dựa trên dữ liệu cũ, khó dự đoán chính xác
• Phụ thuộc ngành: các công ty tăng trưởng có thể cho ROI âm mà không phải thất bại
• Có thể thao túng: các công ty giảm đầu tư có thể làm tăng lợi nhuận giả tạo
• Bối cảnh bỏ qua: không phân biệt giữa đầu tư chiến lược và chi phí vận hành

▶ Kết luận: lợi nhuận kinh tế trong góc nhìn toàn diện

Lợi nhuận kinh tế là thành phần thiết yếu trong phân tích đầu tư của bạn, nhưng không bao giờ nên là yếu tố duy nhất quyết định. Nó hoạt động tốt nhất khi kết hợp với đánh giá toàn diện về doanh nghiệp: vị thế cạnh tranh, mô hình kinh doanh, ngành nghề hoạt động và giai đoạn trưởng thành.

Lợi nhuận kinh tế thấp có thể là cơ hội nếu xuất phát từ một công ty tăng trưởng trong giai đoạn mở rộng. Tương tự, ROI cao trong một ngành trì trệ có thể che giấu rủi ro tương lai.

Nghệ thuật thực sự của việc đầu tư là hiểu khi nào nên tin tưởng vào lợi nhuận kinh tế và khi nào xem nó như một phần của bức tranh tổng thể. Các doanh nghiệp có lợi nhuận kinh tế vững chắc trong các ngành ổn định xứng đáng được chú ý, nhưng đừng quên rằng một số lợi nhuận cao nhất trong lịch sử đến từ các công ty ban đầu có vẻ thất bại theo ROI ban đầu của chúng.