ROI怎么算？掌握这个财务指标，让你的投资回报一目了然

Nhiều người sau khi đầu tư đều đặt ra một câu hỏi: tiền của tôi thực sự kiếm được bao nhiêu? Làm thế nào để đo lường đầu tư là lãi hay lỗ? Câu trả lời nằm trong chỉ số tỷ suất lợi nhuận đầu tư (ROI)

ROI là gì? Một công thức giải quyết tất cả

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư (ROI, Return on Investment) về bản chất chính là: tiền bạn kiếm được chia cho tiền bạn bỏ ra, thể hiện dưới dạng phần trăm.

Cách hiểu đơn giản: đầu tư 1 triệu mua cổ phiếu, bán được 1,3 triệu, thì ROI là (130-100)/100=30%.

Nhưng trong thực tế, cấu thành doanh thu và chi phí phức tạp hơn nhiều. Đó là lý do tại sao nhiều người tính ra ROI không khớp với dự tính.

ROI tính như thế nào? Phân tích công thức cơ bản

Công thức cơ bản: ROI = lợi nhuận ròng / vốn đầu tư × 100%

Trong đó lợi nhuận ròng = tổng doanh thu - tổng chi phí

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng định nghĩa “tổng doanh thu” và “tổng chi phí” khác nhau rất lớn tùy theo từng trường hợp.

Ví dụ ROI của đầu tư cổ phiếu

Giả sử bạn đầu tư cổ phiếu, mua 1000 cổ phiếu với giá 10 đô la/cổ phiếu, một năm sau bán với giá 12,5 đô la/cổ phiếu, trong thời gian đó nhận được 500 đô la cổ tức, phí giao dịch 125 đô la.

Quá trình tính toán:

• Tổng doanh thu = doanh thu từ bán cổ phiếu + cổ tức = 12,5×1000 + 500 = 13.000 đô la
• Tổng chi phí = chi phí mua vào + phí giao dịch = 10×1000 + 125 = 10.125 đô la
• Lợi nhuận ròng = 13.000 - 10.125 = 2.875 đô la
• ROI = 2.875 / 10.000 = 28,75%

Ví dụ ROI của quảng cáo thương mại điện tử

Một sản phẩm có chi phí sản xuất 100 đô la, giá bán 300 đô la, bán được 10 cái thông qua quảng cáo, chi phí quảng cáo 500 đô la.

Quá trình tính toán:

• Tổng doanh thu = doanh thu bán hàng = 300×10 = 3.000 đô la
• Tổng chi phí = chi phí sản phẩm + chi phí quảng cáo = 100×10 + 500 = 1.500 đô la
• Lợi nhuận ròng = 3.000 - 1.500 = 1.500 đô la
• ROI = 1.500 / 1.500 = 100%

ROAS và ROI, đừng nhầm lẫn nữa

Trong lĩnh vực thương mại điện tử và quảng cáo, bạn thường xuyên nghe đến khái niệm ROAS (tỷ suất lợi nhuận quảng cáo), nhiều người nhầm nó với ROI.

Sự khác biệt cốt lõi:

• ROI đo lường lợi nhuận, công thức tính: ROI = (doanh thu bán hàng - toàn bộ chi phí) / toàn bộ chi phí
• ROAS đo lường doanh thu, công thức tính: ROAS = doanh thu bán hàng / chi phí quảng cáo

Vẫn lấy ví dụ trên, tính theo ROAS: ROAS = 3.000 / 500 = 600%

Nhìn có vẻ con số ROAS lớn hơn, nhưng đừng bị mê hoặc—ROAS chỉ tính chi phí quảng cáo, không tính chi phí sản phẩm, nên con số cao hơn.

ROI hàng năm: thời gian là tiêu chuẩn đánh giá tốt nhất

Có hai phương án đầu tư trước mặt:

• Phương án A: kiếm 100% trong 2 năm
• Phương án B: kiếm 200% trong 4 năm

Chọn cái nào? Nhiều người chọn thẳng B, hóa ra sai.

Lúc này bạn cần dùng tỷ suất lợi nhuận đầu tư hàng năm để so sánh:

Công thức ROI hàng năm: tỷ suất lợi nhuận hàng năm(%) = [(tổng tỷ suất lợi nhuận+1)^(1/số năm) - 1] × 100%

Kết quả tính toán:

• Phương án A: [(1+1)^(1/2) - 1] × 100% = 41,4%
• Phương án B: [(2+1)^(1/4) - 1] × 100% = 31,6%

Tỷ suất lợi nhuận hàng năm của phương án A cao hơn, nên chọn A là đáp án đúng.

Ba anh em ROI, ROA, ROE khác nhau thế nào?

Ba chỉ số này đều dùng để đo tỷ suất lợi nhuận, nhưng tình huống ứng dụng và ý nghĩa hoàn toàn khác:

Ví dụ cụ thể: Một công ty có tổng tài sản 1 triệu, trong đó 500.000 là vay mượn, 500.000 là của cổ đông. Công ty đầu tư 100.000 vào dự án, cuối cùng lấy lại 200.000.

• ROI của dự án = (20-10)/10 = 100%
• Cả năm công ty lãi 1,5 triệu, ROA = 1,5/1 = 150%
• Phía cổ đông ROE = 1,5/0,5 = 300%

Làm thế nào để nâng cao ROI của mình?

Từ công thức suy ngược, để nâng cao ROI chỉ có hai cách: tăng lợi nhuận hoặc giảm chi phí. Nhưng trong thực tế, cả hai cách đều không dễ dàng.

Cách trực tiếp nhất là: chọn các loại đầu tư sẵn ROI cao.

Nhìn chung, thứ tự ROI của các loại đầu tư là như sau:

Tiền điện tử và ngoại hối > Cổ phiếu > Chỉ số & Quỹ > Trái phiếu

Nhưng nhớ: ROI cao thường đi kèm với rủi ro cao. Khi chọn sản phẩm lợi nhuận cao, hãy xem xét các chỉ số khác như độ biến động, định giá, v.v.

Chẳng hạn tiền điện tử có độ biến động là 7, cổ phiếu là 3, bạn có thể điều chỉnh vị thế thành 3:7 để cân bằng rủi ro. Tương tự khi đầu tư chỉ số, nếu chỉ số A có PE phân vị 70% (định giá cao), chỉ số B là 50% (định giá bình thường), thì chỉ số B rủi ro nhỏ hơn, lợi nhuận tiềm năng lại cao hơn.

So sánh bốn cách đầu tư ROI cao

1. Giao dịch CFD (Hợp đồng chênh lệch giá)

Hoạt động linh hoạt, mức đòn bẩy có thể điều chỉnh. Chẳng hạn CFD cổ phiếu chỉ cần 20% ký quỹ, 10.000 đô la vốn chỉ cần 2.000 đô la mới có thể giao dịch. Nếu kiếm 500 đô la, ROI = 500/2.000 = 25%, lợi nhuận khá đáng kể. Nhưng phải chú ý kiểm soát rủi ro.

2. Giao dịch ngoại hối ký quỹ

Thị trường tài chính lớn nhất thế giới, khối lượng giao dịch khổng lồ, tỷ suất lợi nhuận đôi khi vượt quá 30%. Giao dịch 24 giờ bất cứ lúc nào, nhưng chịu ảnh hưởng lớn của tình hình quốc tế, cần kiến thức chuyên môn mạnh hơn và khả năng chống rủi ro cao hơn.

3. Đầu tư vàng

Công cụ bảo vệ rủi ro, có chức năng bảo toàn và tăng giá. Lịch sử cho thấy hiệu suất ổn định, năm 2019 tăng 18,4%, là lựa chọn tốt trong thời kỳ kinh tế biến động.

4. Đầu tư cổ phiếu

Lấy thị trường chứng khoán Mỹ làm ví dụ, tỷ suất lợi nhuận bình quân 200 năm qua vượt 12%, định giá thấp, cổ tức cao, chính sách thuận lợi, là lựa chọn tương đối an toàn cho đầu tư dài hạn.

Bốn cạm bẫy khi sử dụng ROI, tránh để rơi vào

Cạm bẫy 1: Bỏ qua yếu tố thời gian

Dự án X có ROI 25% nghe có vẻ tốt hơn dự án Y 15%, nhưng nếu X mất 5 năm mới đạt được, Y chỉ 1 năm, kết luận lại đảo ngược. Nhất định phải so sánh ROI hàng năm.

Cạm bẫy 2: Chỉ nhìn ROI không nhìn rủi ro

Loại đầu tư ROI cao thường có độ biến động cũng cao. Nếu chỉ nhìn vào con số ROI, có thể năm đầu tiên bạn sẽ gặp rủi ro thua lỗ, sau đó sợ hãi bán tháo, cuối cùng thua lớn.

Cạm bẫy 3: Tính toán chi phí không đầy đủ dẫn đến ROI bị phóng đại

Đánh giá ROI bất động sản nếu chỉ nhìn mức tăng giá nhà, bỏ qua lãi suất thế chấp, thuế, bảo hiểm, chi phí bảo dưỡng, thì ROI tính ra sẽ cao quá, hoàn toàn không thể hướng dẫn đầu tư thực tế.

Cạm bẫy 4: Chỉ nhìn lợi nhuận tài chính, bỏ qua lợi ích khác

ROI chỉ nhấn mạnh lợi ích số. Một số đầu tư có lợi ích xã hội, lợi ích môi trường không thể đo lường bằng ROI, như vậy là đánh giá thấp giá trị thực sự của dự án. Nhằm giải quyết vấn đề này, có người đề xuất khái niệm SROI (tỷ suất lợi nhuận đầu tư xã hội).

Tóm tắt các điểm cốt lõi: ROI = (lợi nhuận ròng / vốn đầu tư) × 100%, là chỉ số đo lường đầu tư phổ biến nhất. Nhưng đừng mù quáng đuổi theo ROI cao, phải cân nhắc toàn diện chu kỳ thời gian, biến động rủi ro, tính đầy đủ chi phí và đa dạng lợi ích, mới có thể đưa ra quyết định đầu tư thật sự thông minh.