Báo cáo tài chính: Hiểu các con số thể hiện sức khỏe doanh nghiệp của bạn

Trong thế giới đầu tư hiện nay, khi các con số và dữ liệu đa dạng liên tục xuất hiện mỗi giây, nhà đầu tư phải đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu nào. Chính vì vậy, việc đọc báo cáo tài chính hay còn gọi là báo cáo tài chính là một kỹ năng không thể thiếu. Báo cáo tài chính là các tài liệu số thể hiện tổng thể về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, bao gồm giá trị của tài sản, nợ phải trả, lợi nhuận hoặc lỗ, hoặc dòng tiền vào ra. Tất cả đều là dữ liệu FACT giúp bạn đưa ra quyết định một cách sáng suốt hơn là dựa vào tin đồn hoặc phân tích đồ thị.

Báo cáo tài chính là dữ liệu gì và quan trọng đến mức nào?

Báo cáo tài chính (Financial Statement) là các bảng cân đối kế toán tổng hợp theo số liệu do tổ chức hoặc công ty lập ra để thể hiện thông tin tài chính. Tài liệu này dùng để phân tích và đánh giá tình hình tài chính cũng như hiệu quả hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định. Người quan tâm sẽ biết được lợi nhuận hoặc lỗ, sử dụng tiền mặt, tài sản và nợ phải trả, cùng các dữ liệu tài chính khác cần thiết để ra quyết định đầu tư, cấp tín dụng hoặc quản lý tài chính.

Ngoài việc dùng để báo cáo cho các cơ quan nhà nước như Cục đăng ký doanh nghiệp và Cục thuế, báo cáo tài chính còn là công cụ quan trọng để ban lãnh đạo lập kế hoạch chiến lược, đánh giá kết quả hoạt động và ra quyết định kinh doanh trong tương lai.

Có mấy loại? Các thành phần của báo cáo tài chính bạn cần biết

Báo cáo tài chính gồm 4 tài liệu chính, mỗi tài liệu có vai trò khác nhau:

1. Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet)

Tài liệu này giống như bức ảnh chụp tình hình tài chính của công ty tại một ngày cụ thể (ví dụ ngày 31 tháng 12 năm 2022), thể hiện tổng giá trị của tài sản (Assets), nợ phải trả (Liabilities) và phần vốn chủ sở hữu (Equity). Thông qua việc so sánh tài sản và nợ phải trả, bạn sẽ biết được giá trị ròng của công ty là bao nhiêu và hiệu quả quản lý tài sản ra sao, cùng khả năng thanh toán nợ.

2. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Income Statement)

Tài liệu này thể hiện công ty tạo ra lợi nhuận hay lỗ trong một khoảng thời gian nhất định (thường theo năm hoặc chu kỳ kế toán). Từ việc thể hiện tổng doanh thu, các khoản chi phí liên quan, đến lợi nhuận ròng hoặc lỗ ròng. Ban lãnh đạo có thể dùng dữ liệu này để phân tích và lập kế hoạch chiến lược hoạt động tiếp theo. Ngoài ra, báo cáo kết quả kinh doanh còn cung cấp dữ liệu để tính thuế phải nộp cho cơ quan thuế, giúp chủ doanh nghiệp lên kế hoạch quản lý chi phí và tiết kiệm thuế hiệu quả.

3. Báo cáo dòng tiền (Cash Flow Statement)

Tài liệu này dùng để thể hiện dòng tiền vào và ra của công ty, tăng hoặc giảm từ hoạt động nào, như hoạt động kinh doanh chính, đầu tư, vay nợ hoặc trả nợ vay. Việc lập báo cáo dòng tiền giúp chủ doanh nghiệp lên kế hoạch sử dụng tiền và hiểu rõ về tình hình thanh khoản để có thể chi tiêu một cách hợp lý. Ngoài ra, còn thể hiện sự biến động về tình hình tài chính của doanh nghiệp dựa trên sự thay đổi của tiền mặt và các khoản tương đương tiền.

4. Báo cáo thay đổi trong vốn chủ sở hữu (Changes in Equity) và báo cáo lợi nhuận chưa phân phối (Comprehensive Income)

Báo cáo này ghi nhận và thể hiện các thay đổi trong phần vốn chủ sở hữu, như biến động trong cổ phần, lợi nhuận giữ lại, lỗ lũy kế, phân chia cổ tức. Còn báo cáo lợi nhuận chưa phân phối thể hiện tác động tài chính đến tài sản của tổ chức trong kỳ dựa trên các biến động về giá trị theo thị trường.

Ưu điểm và hạn chế của việc sử dụng báo cáo tài chính

Lợi ích nhận được

Đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp: Hiểu rõ tình hình tài chính hiện tại và xác định các thông tin cần thiết để đánh giá sức khỏe tài chính của tổ chức.

Hỗ trợ lập kế hoạch và ra quyết định: Lập kế hoạch hoạt động phù hợp và ra quyết định đáng tin cậy về đầu tư, mở rộng kinh doanh hoặc quản lý tài chính.

Tìm nguồn vốn: Sử dụng dữ liệu để vay vốn hoặc tìm nguồn tài chính khác, có thể trình bày cho các chủ nợ và tổ chức tài chính.

Theo dõi hiệu quả hoạt động: Có cái nhìn tổng thể về hiệu quả của doanh nghiệp, lợi nhuận đến từ đâu, tài sản và nợ đã được sử dụng như thế nào.

Xác định chiến lược phát triển: Phát hiện cơ hội và thách thức trong quá trình phát triển, giúp đề ra chiến lược mở rộng trong tương lai.

Hạn chế

Phức tạp: Báo cáo tài chính có thể chứa nhiều dữ liệu và phức tạp, đặc biệt trong các tổ chức lớn có nhiều hoạt động, đòi hỏi hiểu biết về kế toán và tài chính.

Độ chính xác của dữ liệu: Một số dữ liệu có thể không chính xác do lỗi ghi chép hoặc chỉnh sửa sau đó.

Chỉ số số liệu: Chỉ thể hiện các con số, có thể không phản ánh đầy đủ các mối quan hệ và phức tạp trong hoạt động kinh doanh.

Biến động do chính sách pháp luật: Có thể thay đổi theo chính sách của chính phủ, làm cho dữ liệu khó so sánh qua các năm.

Làm thế nào để kiểm tra và đọc báo cáo tài chính?

Khi đọc báo cáo tài chính của công ty, bạn nên tự hỏi:

• Từ bảng cân đối kế toán: Tổng tài sản có giá trị bao nhiêu? Tổng nợ phải trả là bao nhiêu? Vốn chủ sở hữu là bao nhiêu?

• Từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Công ty lãi hay lỗ trong năm qua? Lợi nhuận ròng thay đổi ra sao so với năm trước?

• Từ báo cáo dòng tiền: Tiền mặt vào bao nhiêu triệu? Tiền mặt ra bao nhiêu? Số dư tiền mặt còn lại là bao nhiêu?

• Các tỷ số tài chính: Tỷ lệ nợ phải trả trên tổng tài sản là bao nhiêu? Tỷ lệ lợi nhuận ròng trên doanh thu là bao nhiêu? Doanh thu có tăng trưởng hay giảm sút so với năm trước?

• Dấu hiệu cảnh báo: Có những rủi ro tài chính nào có thể ảnh hưởng đến công ty?

Tại sao nhà đầu tư cần học cách đọc báo cáo tài chính?

Đánh giá tình hình tài chính: Hiểu rõ công ty có sức khỏe tài chính vững mạnh hay không, khả năng thanh toán nợ ra sao.

Ra quyết định đầu tư: Có đủ dữ liệu nền tảng để quyết định có nên đầu tư hay không, qua phân tích báo cáo tài chính, bạn biết được tình hình tài chính, các yếu tố tăng trưởng và rủi ro.

Phân tích hiệu quả: Hiểu rõ khả năng tạo lợi nhuận và quản lý nguồn lực tài chính, như chi phí có gì bất thường hay EBITDA (Earning Before Interest Tax Depreciation and Amortization) là bao nhiêu.

Quản lý rủi ro: Xác định các yếu tố tài chính có thể ảnh hưởng trong tương lai và lập kế hoạch quản lý rủi ro.

Đánh giá giá trị cho cổ đông: Hiểu rõ khả năng sinh lợi của công ty, tiềm năng tăng trưởng và các yếu tố liên quan đến việc chi trả cổ tức.

Ở đâu có thể tìm và kiểm tra báo cáo tài chính?

Trang web của công ty: Các công ty niêm yết có thể tìm thấy dữ liệu tài chính trong phần “Quan hệ nhà đầu tư” hoặc “Tài chính” trên website của họ.

Các nền tảng dữ liệu tài chính: Sử dụng các trang như Investing.com, Bloomberg, Reuters, Yahoo Finance, Google Finance, thường trình bày dữ liệu dạng đồ thị và bảng biểu.

Báo cáo từ các nhà phân tích: Đọc các báo cáo phân tích cổ phiếu và xếp hạng đầu tư từ các chuyên gia.

Cơ sở dữ liệu của các tổ chức tài chính: Các tổ chức tài chính có thể cung cấp thêm dịch vụ dữ liệu.

Tóm tắt tầm quan trọng của việc học về báo cáo tài chính

Việc học và sử dụng dữ liệu báo cáo tài chính để ra quyết định là điều cần thiết, vì nó giúp lập kế hoạch hoạt động trong tương lai và quản lý hiệu quả. Nếu không có đội ngũ kế toán, bạn có thể nhờ các văn phòng kế toán ghi chép, lập và kiểm tra báo cáo tài chính chính xác, đảm bảo dữ liệu có thể được sử dụng đúng mục đích và có thể hiểu rõ, nắm bắt kịp thời.