Hiểu rõ biến động của Chỉ số USD, nắm bắt bí mật dòng chảy vốn toàn cầu

Chỉ số USD thực sự quan trọng đến vậy sao? Nếu bạn đang đầu tư vào cổ phiếu Mỹ, vàng, ngoại hối hoặc thị trường Đài Loan, câu trả lời là có. Nhiều nhà đầu tư sẽ nhận thấy, biến động của chỉ số USD thường quyết định xu hướng thị trường — đôi khi còn quan trọng hơn cả hiệu suất của từng cổ phiếu riêng lẻ. Vậy, chỉ số bí ẩn này thực sự đo lường điều gì? Tại sao nó lại có thể ảnh hưởng lớn đến thị trường tài chính toàn cầu?

Chỉ số USD là gì? Một “bản nhiệt độ dòng vốn toàn cầu”

Nhiều người đã quen thuộc với “S&P 500”, “Chỉ số Dow” và biết rằng chúng theo dõi hiệu suất của một rổ cổ phiếu. Còn chỉ số USD (viết tắt tiếng Anh là USDX hoặc DXY) có logic tương tự, chỉ khác là nó không theo dõi cổ phiếu mà là độ mạnh yếu của USD so với sáu đồng tiền chính khác.

Sáu đồng tiền này lần lượt là:

• Euro (EUR) — chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 57%
• Yên Nhật (JPY)
• Bảng Anh (GBP)
• Đô la Canada (CAD)
• Krone Thụy Điển (SEK)
• Franc Thụy Sĩ (CHF)

Nói cách khác, chỉ số USD chính là một cách để bạn biết: hiện tại đồng USD so với các đồng tiền chính quốc tế khác đang tăng giá hay giảm giá?

Hãy tưởng tượng chỉ số USD như một “nhiệt kế” của thị trường tài chính toàn cầu. Bởi vì USD là đồng tiền lưu thông rộng nhất thế giới — thương mại hàng hóa, năng lượng, vàng, đầu tư quốc tế gần như đều tính bằng USD — nên khi sức mạnh của USD thay đổi, phản ứng dây chuyền sẽ lan tỏa ra toàn cầu.

Ảnh hưởng thực tế của biến động chỉ số USD đối với nhà đầu tư

Tăng chỉ số USD = USD tăng giá, dòng vốn chảy vào Mỹ

Khi chỉ số USD tăng lên, nghĩa là USD mạnh hơn so với các đồng tiền khác. Lúc này sẽ xảy ra điều gì?

Lợi ích cho nhà đầu tư và tài sản Mỹ:

• Các hàng hóa tính bằng USD (như dầu thô, vàng) trông có vẻ rẻ hơn, sức mua tăng lên
• Dòng tiền toàn cầu chảy vào Mỹ — vì đầu tư trái phiếu Mỹ, cổ phiếu Mỹ, các tài sản USD trở nên hấp dẫn hơn
• Người Mỹ nhập khẩu hàng hóa sẽ phải trả ít tiền hơn, có lợi cho tiêu dùng nội địa

Ảnh hưởng đến nhà đầu tư Đài Loan:

• Nếu bạn đang sở hữu cổ phiếu Mỹ, trái phiếu USD, khi đổi ra TWD sẽ thấy giá trị tăng lên (lợi nhuận tỷ giá)
• Nhưng nền kinh tế Đài Loan dựa vào xuất khẩu sẽ gặp áp lực: hàng hóa đắt hơn, cạnh tranh quốc tế giảm, doanh thu có thể bị ảnh hưởng
• Tỷ giá TWD có xu hướng giảm, hàng nhập khẩu sẽ đắt hơn

Giảm chỉ số USD = USD mất giá, dòng vốn chảy vào thị trường mới nổi

Chỉ số USD giảm thể hiện “USD yếu đi”, tâm lý rủi ro tăng lên. Lúc này nhà đầu tư sẽ rút vốn khỏi USD, chuyển sang tìm kiếm lợi nhuận cao hơn ở các thị trường khác.

Ảnh hưởng đến thị trường Đài Loan:

• Dòng tiền quốc tế chảy vào châu Á, cổ phiếu Đài Loan có thể hưởng lợi, giá cổ phiếu tăng
• Tỷ giá TWD có xu hướng tăng, hàng nhập khẩu rẻ hơn
• Tuy nhiên, nếu bạn có tài sản USD (như cổ phiếu Mỹ, tiền gửi USD), cần cẩn thận “lỗ tỷ giá” — USD mất giá, quy đổi về TWD sẽ ít đi

Tóm tắt nhanh:

• USD mạnh → dòng vốn chảy về Mỹ → các doanh nghiệp xuất khẩu Đài Loan gặp khó, thị trường chịu áp lực
• USD yếu → dòng vốn chảy vào thị trường mới nổi → cổ phiếu Đài Loan, TWD hưởng lợi

Chỉ số USD gồm những đồng tiền nào? Tỷ trọng phân bổ ra sao?

Chỉ số USD tưởng chỉ gồm sáu đồng tiền, nhưng thực tế đại diện cho các nền kinh tế còn nhiều hơn thế. Euro do 19 quốc gia Liên minh châu Âu phát hành chung, cộng thêm các đồng tiền của 5 quốc gia khác, tổng cộng bao phủ hơn 24 quốc gia phát triển, chính vì vậy chỉ số USD có uy tín và ảnh hưởng lớn như vậy trên thị trường tài chính toàn cầu.

Tỷ trọng của sáu đồng tiền này không phân bổ đều, mà dựa trên quy mô kinh tế, thương mại quốc tế và ảnh hưởng của từng đồng tiền:

Điểm cần chú ý:

• Euro chiếm hơn một nửa, nghĩa là biến động của kinh tế châu Âu sẽ ảnh hưởng lớn đến chỉ số USD. Nếu euro biến động mạnh, chỉ số USD cũng sẽ theo đó mà dao động.
• Yên Nhật đứng thứ hai, vì Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, lãi suất thấp, thanh khoản cao, thường được coi là đồng tiền trú ẩn an toàn.
• Các đồng còn lại chiếm tỷ lệ nhỏ hơn, nhưng Franc Thụy Sĩ nổi tiếng về sự ổn định, an toàn, nên vẫn có giá trị tham khảo cao.

Khi thấy chỉ số USD biến động mạnh, có thể xem xét xem có phải do euro hoặc yên Nhật có tin tức hoặc xu hướng lớn không.

Cách tính chỉ số USD? Phân tích số học đằng sau

Chỉ số USD sử dụng phương pháp trung bình trọng số theo hàm số hình học. Nói đơn giản:

• Hằng số 50.14348112 là để thiết lập chỉ số USD gốc năm 1985 = 100
• Trong công thức, mỗi tỷ giá USD so với đồng tiền khác đều được nhân theo trọng số (ví dụ euro 57.6% sẽ là lũy thừa theo -0.576)

Quan trọng: Chỉ số USD không phải là tỷ giá hay giá cả, mà là một “chỉ số tương đối”. Nó phản ánh sức mạnh tổng thể của USD kể từ thời điểm cơ sở.

Giá trị:

• 100 = mức gốc, không tăng giảm
• 76 = giảm 24% so với gốc, USD yếu hơn
• 176 = tăng 76% so với gốc, USD mạnh hơn

Chỉ số cao hơn thể hiện USD mạnh, thấp hơn thể hiện USD yếu trên thị trường quốc tế.

Chỉ số USD và danh mục đầu tư của bạn liên quan như thế nào?

Mối quan hệ giữa chỉ số USD và vàng: “Cái kéo”

Vàng và USD thường có mối quan hệ nghịch đảo:

• USD tăng giá → giá vàng giảm (vì mua vàng bằng USD đắt hơn, nhu cầu giảm)
• USD giảm giá → giá vàng tăng (giá mua vàng bằng USD rẻ hơn, nhu cầu tăng)

Tuy nhiên, giá vàng còn bị ảnh hưởng bởi lạm phát, chính trị, giá dầu, nên không thể chỉ dựa vào chỉ số USD để dự đoán.

Chỉ số USD và thị trường chứng khoán Mỹ: Mối quan hệ phức tạp, cần xem xét bối cảnh

USD và cổ phiếu Mỹ không phải lúc nào cũng theo chiều thuận hoặc nghịch:

• Thỉnh thoảng USD tăng → dòng tiền chảy vào Mỹ → cổ phiếu Mỹ tăng
• Lúc khác USD mạnh quá mức → lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu giảm → ảnh hưởng tiêu cực đến cổ phiếu

Ví dụ năm 2020: Tháng 3, thị trường chứng khoán toàn cầu sụp đổ, USD tăng vọt lên 103 do nhu cầu trú ẩn an toàn; sau đó, do dịch bệnh tồi tệ và Fed in tiền ồ ạt, USD lại giảm xuống còn 93.78.

Kết luận: mối quan hệ giữa cổ phiếu Mỹ và USD cần xem xét bối cảnh kinh tế cụ thể, không thể quy chụp đơn thuần.

Chỉ số USD và thị trường Đài Loan / TWD: Dòng vốn quyết định xu hướng

• USD tăng giá (chỉ số tăng) → dòng vốn chảy về Mỹ → TWD giảm giá, thị trường Đài Loan chịu áp lực
• USD giảm giá (chỉ số giảm) → dòng vốn chảy vào châu Á → TWD tăng giá, thị trường Đài Loan hưởng lợi

Tuy nhiên, quy luật này không phải lúc nào cũng đúng. Đôi khi, nền kinh tế toàn cầu tốt lên, cả cổ phiếu, USD, TWD đều có thể cùng tăng; hoặc trong các sự kiện bất thường, tất cả đều cùng giảm.

Các yếu tố nào thúc đẩy biến động của chỉ số USD?

1. Quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) — ảnh hưởng trực tiếp nhất

• Tăng lãi suất → lãi suất USD cao hơn → dòng tiền đổ vào Mỹ → USD mạnh, chỉ số tăng
• Giảm lãi suất → dòng tiền rút khỏi Mỹ → USD yếu, chỉ số giảm

Mỗi lần Fed ra quyết định, thị trường đều căng thẳng vì chính sách lãi suất dễ gây biến động USD nhất.

2. Dữ liệu kinh tế Mỹ

Các chỉ số như việc làm phi nông nghiệp, tỷ lệ thất nghiệp, CPI, GDP phản ánh sức khỏe nền kinh tế:

• Dữ liệu tích cực → kinh tế Mỹ tốt → USD mạnh
• Dữ liệu tiêu cực → tâm lý thị trường giảm sút → USD yếu

3. Chính trị và các sự kiện quốc tế

Chiến tranh, bất ổn chính trị, xung đột khu vực kích hoạt tâm lý trú ẩn. Trong các tình huống này, USD thường là tài sản trú ẩn an toàn, gây ra hiện tượng “càng rối loạn, USD càng mạnh”.

4. Hiệu suất của các đồng tiền chính khác

Chỉ số USD là tỷ lệ so sánh USD với sáu đồng tiền. Khi euro, yên Nhật, bảng Anh mất giá do yếu tố nội bộ hoặc chính sách nới lỏng, thì dù USD không đổi, chỉ số USD vẫn tăng. Việc đồng tiền của người khác mất giá cũng làm USD trở nên mạnh hơn so với các đồng tiền đó.

Chỉ số USD so với Chỉ số trọng số thương mại của USD: Nhà đầu tư cần biết sự khác biệt

Các nhà đầu tư thường thấy hai chỉ số có tên gần giống nhau: “Chỉ số USD” và “Chỉ số trọng số thương mại của USD”. Chúng khác nhau như thế nào?

Chỉ số USD (DXY)

• Phiên bản phổ biến nhất, được truyền thông nhiều nhất
• Chỉ gồm 6 đồng tiền: euro, yên, bảng Anh, CAD, SEK, CHF
• Do ICE (Sở Giao dịch Liên minh Châu Mỹ) phát hành
• Euro chiếm tỷ lệ lớn nhất 57.6%, mang tính châu Âu rõ rệt

Chỉ số trọng số thương mại của USD

• Thường được Fed dùng làm tham chiếu hơn
• Dựa trên các đối tác thương mại thực tế của Mỹ, gồm hơn 20 đồng tiền
• Có cả nhân dân tệ, peso Mexico, won Hàn, TWD, Baht Thái, v.v.
• Phản ánh chính xác hơn tỷ lệ trao đổi thương mại của Mỹ với các đối tác chính

Tóm lại: Nhà đầu tư phổ thông chỉ cần xem chỉ số USD để nắm bắt tâm lý thị trường nhanh chóng. Nhưng nếu bạn nghiên cứu vĩ mô, giao dịch ngoại hối hoặc muốn hiểu rõ chính sách của Fed, thì chỉ số trọng số thương mại sẽ chính xác hơn.

Kết luận đầu tư: Tại sao bạn cần chú ý đến chỉ số USD?

Chỉ số USD chính là “bản đồ hướng dòng vốn toàn cầu”. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến vàng, dầu mỏ, cổ phiếu — tất cả các tài sản tính bằng USD.

Nếu bạn đầu tư vào cổ phiếu Mỹ, biến động của chỉ số USD sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận tỷ giá của bạn; nếu đầu tư vào thị trường Đài Loan, chỉ số USD quyết định dòng tiền quốc tế chảy vào hay rút ra; nếu bạn giao dịch ngoại hối hoặc vàng, thì chỉ số USD chính là chỉ số tham khảo cốt lõi.

Việc nắm bắt quy luật biến động của chỉ số USD, theo dõi các yếu tố thúc đẩy như chính sách của Fed, dữ liệu kinh tế, các sự kiện địa chính trị, xu hướng các đồng tiền khác — giúp bạn hiểu rõ hơn về nhịp đập của thị trường tài chính toàn cầu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư dựa trên căn cứ vững chắc.

Thành phần của chỉ số USD rõ ràng và bao phủ rộng rãi, khiến nó trở thành chỉ báo quan trọng để đánh giá sức khỏe kinh tế toàn cầu. Trong thị trường tài chính liên kết chặt chẽ này, nhà đầu tư bỏ qua chỉ số USD giống như lái xe không nhìn gương hậu — sớm muộn cũng phải trả giá.