Phân tích xu hướng đồng yên Nhật năm 2026: Chính sách của Ngân hàng Trung ương và sự kéo co của chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật

Tại sao Yên Nhật luôn giảm giá? Vấn đề này khiến nhiều người muốn đầu tư vào đồng yên cảm thấy bối rối. Từ mức cao 157 vào đầu năm, liên tục giảm xuống hơn 140, rồi phục hồi quanh mức 156 hiện tại, biến động của đồng yên khiến người ta khó nắm bắt. Nhưng khi xem xét kỹ dữ liệu và hành động của ngân hàng trung ương, thực ra logic rất rõ ràng.

Nhìn lại lịch sử để hiểu vì sao đồng yên liên tục mất giá

Để hiểu hiện tại, trước tiên cần nhìn về phía sau. Lịch sử giảm giá của đồng yên thực chất là một quá trình biến đổi chính sách của ngân hàng trung ương.

Đại động đất Nhật Bản năm 2011 là bước ngoặt. Thảm họa hạt nhân gây ra khủng hoảng năng lượng, Nhật bắt đầu mua vào lượng lớn đô la để mua dầu mỏ, đồng thời xuất khẩu du lịch và nông sản gặp khó khăn, thu nhập ngoại hối giảm mạnh. Thiên tai này trực tiếp tác động đến đồng yên.

Năm 2013 mới thực sự là mốc phân chia. Thủ tướng ngân hàng trung ương mới, Haruhiko Kuroda, tung ra chương trình QE quy mô chưa từng có, cam kết trong vòng hai năm sẽ bơm vào thị trường 1,4 nghìn tỷ đô la tương đương. Kết quả là gì? Thị trường chứng khoán tăng, nhưng đồng yên mất giá gần 30% trong hai năm. Điều này để lại bài học sâu sắc: chính sách nới lỏng là kẻ thù của đồng yên.

Năm 2021 là một thời điểm quan trọng khác. Cục dự trữ liên bang bắt đầu thắt chặt chính sách, trong khi Ngân hàng Nhật Bản vẫn còn giữ nguyên. Thời điểm này, các hoạt động arbitrage bắt đầu sôi động — nhà đầu tư vay đồng yên lãi suất thấp, rồi đầu tư vào các tài sản có lãi suất cao hơn bằng đô la. Càng kinh tế toàn cầu tốt lên, áp lực giảm giá đồng yên càng lớn, vì không ai muốn giữ một đồng tiền không sinh lợi.

Hiện tại đang xảy ra chuyện gì? Tại sao đồng yên vẫn còn giảm

Năm 2025, Ngân hàng Nhật Bản cuối cùng cũng bắt đầu hành động. Tháng 1 nâng lãi suất 50 điểm cơ bản lên 0,5%, tháng 12 lại nâng thêm 25 điểm cơ bản lên 0,75% — mức cao nhất kể từ năm 1995. Có vẻ khá quyết liệt, nhưng phản ứng của thị trường là gì? Đồng yên vẫn còn giảm. Điều này có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực ra phản ánh một thực tế: chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật vẫn còn rất lớn.

Lãi suất Mỹ vẫn ở mức cao 3,25%-3,5%, trong khi Nhật chỉ 0,75%. Khoảng cách này đủ để bất kỳ nhà đầu tư hợp lý nào tiếp tục vay đồng yên, đầu tư vào đô la. Thêm nữa, Ngân hàng Nhật Bản cũng thừa nhận lãi suất thực vẫn còn âm — nghĩa là, về thực chất, Ngân hàng Nhật Bản vẫn đang duy trì chính sách nới lỏng gián tiếp.

Một áp lực khác đến từ chính sách tài chính của chính phủ. Thủ tướng mới, Sanae Takaichi, đề xuất các gói kích thích quy mô lớn, phát hành trái phiếu tăng lên, rủi ro thâm hụt ngân sách tăng cao. Thị trường lo ngại về việc Nhật Bản sẽ bị nâng cao phần bù rủi ro tín dụng, điều này lại càng làm đồng yên giảm giá thêm.

Thêm nữa, nền kinh tế Nhật Bản vốn đã yếu. Tiêu dùng nội địa không sôi động, GDP thỉnh thoảng còn giảm, sức mua thực bị áp lực. Trong tình hình này, khả năng Ngân hàng Nhật Bản nâng lãi suất còn hạn chế — ai cũng không muốn đẩy nền kinh tế vào suy thoái vì tăng lãi quá nhanh.

Ngược lại, nền kinh tế Mỹ tương đối ổn định, dù lạm phát đã giảm so với đỉnh cao, nhưng vẫn còn dai dẳng. Chính quyền Trump còn thúc đẩy chính sách đồng đô la mạnh và thuế quan, tất cả đều hỗ trợ chỉ số USD/JPY duy trì ở mức cao. Kết quả là, từ tháng 4, USD/JPY tăng từ hơn 140 lên khoảng 155-157 hiện tại.

Các tổ chức dự đoán xu hướng đồng yên năm 2026

Thị trường Wall Street hiện rất bi quan về đồng yên. Có hai dự đoán chính:

Dự đoán bi quan nhất đến từ JPMorgan. Giám đốc chiến lược ngoại hối Nhật Bản, Junya Tanase, cho rằng đến cuối năm 2026, đồng yên có thể giảm xuống mức 164. Lý do rất rõ ràng: các yếu tố cơ bản của đồng yên khá yếu, năm tới khó có cải thiện căn bản. Ngay cả Ngân hàng Nhật Bản tiếp tục nâng lãi suất, trong bối cảnh các nền kinh tế khác cũng tăng lãi, lợi thế tương đối này sẽ bị san bằng.

Dự đoán ít bi quan hơn đến từ Ngân hàng Paris của Pháp. Nhà chiến lược ngoại hối châu Á, Parisha Saimbi, dự đoán đồng yên sẽ giảm xuống 160 vào cuối năm 2026. Lý luận của cô là, năm tới, môi trường vĩ mô toàn cầu vẫn còn tương đối thuận lợi cho các tài sản rủi ro, điều này có lợi cho các hoạt động arbitrage liên tục. Xem xét tính bền vững của arbitrage, thái độ thận trọng của Ngân hàng Nhật Bản, và khả năng Cục dự trữ liên bang sẽ còn hawkish hơn dự kiến, tỷ giá USD/JPY sẽ duy trì trong vùng cao.

Cả hai tổ chức đều chỉ ra một kết luận chung: trong ngắn hạn, đồng yên khó có thể đảo chiều.

Những yếu tố có thể thay đổi vận mệnh của đồng yên

Để dự đoán tương lai của đồng yên, bạn cần theo dõi các biến số sau:

Thứ nhất là các hành động tiếp theo của Ngân hàng Nhật Bản. Cuộc họp ngày 22-23 tháng 1 rất quan trọng. Nếu Thủ tướng Ueda và các thành viên ban lãnh đạo đưa ra tín hiệu hawkish rõ ràng, như chỉ ra lộ trình nâng lãi rõ ràng, sẽ giúp củng cố niềm tin vào đồng yên. Ngược lại, nếu nhấn mạnh rủi ro suy thoái kinh tế, đồng yên có thể tiếp tục yếu đi.

Thứ hai là tốc độ thu hẹp chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật. Nếu Fed vì suy thoái kinh tế mà đẩy nhanh cắt lãi, làm chênh lệch lãi suất giảm nhanh, sẽ có lợi cho đồng yên. Nhưng dự kiến chính của thị trường là Fed sẽ cắt lãi thận trọng, thậm chí còn hawkish hơn dự kiến, khiến đô la tiếp tục mạnh.

Thứ ba là tâm lý rủi ro toàn cầu. Đồng yên thường bị bán tháo khi thị trường rủi ro cao, vì nhà đầu tư vay đồng yên để kiếm lợi cao. Khi thị trường chứng khoán điều chỉnh, các hoạt động arbitrage đóng vị thế, đồng yên sẽ tăng giá ngược lại. Do đó, theo dõi biến động của thị trường chứng khoán Mỹ, chính sách thuế quan, là rất quan trọng để dự đoán xu hướng đồng yên.

Thứ tư là dữ liệu lạm phát và kinh tế. Nếu CPI, PMI, GDP của Nhật Bản tăng mạnh, thể hiện Ngân hàng Nhật Bản có thể nâng lãi suất nhiều hơn. Ngược lại, nếu các dữ liệu này yếu đi, Ngân hàng Nhật Bản sẽ phải quay lại chính sách nới lỏng, đồng yên sẽ tiếp tục giảm giá.

Đồng yên còn giảm bao lâu nữa

Thành thật mà nói, từ góc độ này, đồng yên khó có thể có sự cải thiện rõ rệt trong nửa đầu năm 2026. Chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật, hoạt động arbitrage, tâm lý rủi ro toàn cầu — ba yếu tố này đều khó đảo chiều trong ngắn hạn.

Nhưng đáng chú ý là, đồng yên có đặc tính trú ẩn an toàn. Nếu toàn cầu đột nhiên xảy ra khủng hoảng lớn, đồng yên sẽ tăng giá trở lại. Tương tự như khi xung đột Israel-Palestine leo thang năm ngoái, đồng yên đã tăng mạnh trong ngắn hạn so với các đồng tiền khác.

Với những người muốn đầu tư vào đồng yên, lời khuyên hiện tại là:

• Nếu chỉ để du lịch hoặc mua sắm, có thể mua từng phần, không cần mua hết một lần
• Nếu muốn giao dịch ngoại hối, cần xây dựng hệ thống theo dõi các cuộc họp của Ngân hàng Nhật Bản, dữ liệu kinh tế Mỹ, các sự kiện rủi ro toàn cầu
• Tập trung theo dõi cuộc họp ngân hàng trung ương tháng 1, dữ liệu CPI tháng 3, và biến động của thị trường chứng khoán Mỹ để nắm bắt xu hướng arbitrage

Cuối cùng, đồng yên sẽ trở về vị trí phù hợp của nó, nhưng quá trình này có thể dài hơn dự kiến. Trước đó, việc quản lý rủi ro và vốn luôn là ưu tiên hàng đầu.