Báo cáo dòng tiền: Công cụ quan trọng mà nhà đầu tư cần biết

Khi nói đến phân tích tài chính, phần lớn nhà đầu tư thường chú trọng vào báo cáo lợi nhuận và lỗ (Profit & Loss Statement), nhưng thứ thường bị bỏ qua là báo cáo dòng tiền (Cash Flow Statement), đây là chỉ số quan trọng không kém hoặc thậm chí còn quan trọng hơn nữa, vì tiền mặt chính là trái tim thúc đẩy hoạt động của công ty và cho biết liệu công ty có đủ khả năng tiết kiệm tiền mặt để tiếp tục hoạt động hay không.

Báo cáo dòng tiền và các báo cáo tài chính khác

Trong việc nghiên cứu tình hình tài chính của công ty, chúng ta sẽ gặp 3 loại báo cáo chính, mỗi loại có chức năng riêng:

Báo cáo tài chính (Balance Sheet) kể về tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của công ty tại một thời điểm nhất định. Nó là một bức tranh tĩnh, cho biết “hôm nay” công ty có giá trị bao nhiêu.

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Income Statement) trình bày kết quả hoạt động, dù là hàng năm, hàng quý hay nửa năm, thể hiện công ty có thể tạo ra lợi nhuận bao nhiêu hoặc thua lỗ bao nhiêu. Phần này giúp chúng ta thấy được tiềm năng tăng trưởng của công ty.

Báo cáo dòng tiền là phần phản ánh sự thật trực tiếp, tức là công ty có bao nhiêu tiền mặt thực sự, đủ để tiếp tục hoạt động hay không. Tiền mặt là tiền thực sự có thể di chuyển, khác với doanh thu ghi nhận có thể đến từ các khoản phải thu chưa thu được tiền thật.

Báo cáo dòng tiền thực sự là gì

Báo cáo dòng tiền là báo cáo theo dõi dòng tiền vào và ra của công ty. Nó thể hiện:

• Công ty nhận tiền mặt từ đâu
• Công ty sử dụng tiền mặt vào việc gì
• Cuối cùng, còn lại bao nhiêu tiền mặt

Sự biến động này được chia thành 3 phần chính, là chìa khóa để hiểu rõ về báo cáo dòng tiền.

Tìm hiểu 3 loại dòng tiền

1. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (Operating Activities)

Là tiền thu được từ hoạt động chính của công ty, ví dụ:

• Doanh thu từ bán hàng
• Hoa hồng, phí bản quyền
• Chi phí sản xuất, thuế, chi phí vận hành

Phần này quan trọng nhất vì nó cho biết tiền mặt thực sự đến từ hoạt động kinh doanh hay từ nguồn khác.

2. Dòng tiền từ hoạt động đầu tư (Investing Activities)

Là tiền liên quan đến mua bán tài sản dài hạn:

• Doanh thu từ bán đất, bán chứng khoán
• Tiền chi ra để mua máy móc, xây dựng cơ sở hạ tầng

3. Dòng tiền từ hoạt động tài chính (Financing Activities)

Là tiền liên quan đến vay nợ và trả nợ:

• Tiền thu từ phát hành trái phiếu, vay ngân hàng
• Tiền chi trả để trả nợ, mua lại cổ phiếu, thanh lý trái phiếu

Tham khảo ví dụ thực tế: Microsoft

Hãy xem báo cáo dòng tiền của Microsoft từ năm 2020 đến 2023:

Công ty chủ yếu có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh liên tục, tăng từ 60 tỷ USD lên 87 tỷ USD vào năm 2023. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy Microsoft thực sự có doanh thu từ hoạt động kinh doanh.

Về đầu tư, công ty sử dụng khoảng 1/4 dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, điều này cân đối và không ảnh hưởng tiêu cực đến tổng dòng tiền.

Điều thú vị là về tài chính, Microsoft chi ra 40-50 tỷ USD mỗi năm, phần lớn là mua lại cổ phiếu (Share Buyback), điều này không làm mất đi tiền của công ty mà còn tạo giá trị cho cổ đông còn lại.

Kết quả cuối cùng, Microsoft có dòng tiền tự do (Free Cash Flow) trong khoảng 50-60 tỷ USD, thể hiện tình hình tài chính vững mạnh liên tục.

Báo cáo dòng tiền “tốt” trông như thế nào

Công ty có nhiều tiền mặt không nhất thiết là tốt, vì nó có thể là bỏ lỡ cơ hội đầu tư sinh lời. Ngược lại, dòng tiền âm không phải lúc nào cũng xấu, đặc biệt nếu trong năm đó công ty đầu tư lớn. Cần xem xét các yếu tố sau:

Về dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: Nên theo dõi để đảm bảo phần lớn là dương, cho thấy tiền đến từ hoạt động thực sự của doanh nghiệp. Nếu âm hoặc chủ yếu đến từ nguồn khác, cần cẩn trọng, vì dòng tiền dương lớn có thể chỉ là một lần, chẳng hạn bán tài sản.

Về dòng tiền từ hoạt động đầu tư: Âm là bình thường và thường tốt, vì công ty cần đầu tư vào máy móc, công nghệ, hạ tầng để phát triển dài hạn. Phần này âm cho thấy công ty đang chuẩn bị cho cạnh tranh trong tương lai.

Về dòng tiền từ hoạt động tài chính: Nên xem xét kỹ, nếu dương thể hiện công ty vay nợ hoặc tăng vốn, sẽ phải trả lãi. Nếu âm, là công ty đang trả nợ, điều này thể hiện tình hình tài chính tốt.

Cách đọc báo cáo dòng tiền

Khi mở báo cáo dòng tiền, hãy tự hỏi:

1. Tiền mặt chủ yếu đến từ đâu: hoạt động kinh doanh, đầu tư hay tài chính?
2. Nếu đến từ hoạt động kinh doanh, đó là tín hiệu tốt.
3. Nếu đến từ bán tài sản hoặc vay nợ, cần xem xét độ bền vững của dòng tiền này.
4. Tiền mặt được dùng để làm gì: đầu tư hay trả nợ?
5. Sau khi trừ các khoản chi phí, còn lại bao nhiêu tiền mặt (Free Cash Flow).

Tóm lại

Báo cáo dòng tiền thường bị bỏ qua nhiều, nhưng nó là một trong những công cụ quan trọng nhất để phân tích cơ bản. Con số cuối cùng thể hiện lượng tiền còn lại không phải là yếu tố quan trọng nhất, mà chính là các thành phần cấu thành nên nó, phản ánh chính xác sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.

Nhà đầu tư hiểu rõ cách đọc báo cáo dòng tiền sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về doanh nghiệp và tự tin hơn trong quyết định đầu tư.