Hai mươi năm chuyển đổi: làm thế nào giá vàng từ một tài sản bị lãng quên trở thành chủ đạo trong các danh mục đầu tư toàn cầu

Tháng 10 năm 2025 đánh dấu một mốc quan trọng mang tính biểu tượng: vàng giao dịch gần 4.270 đô la Mỹ mỗi ounce, một con số có vẻ như khoa học viễn tưởng cách đây chỉ hai thập kỷ. Để hình dung được hành trình này, chỉ cần nhớ rằng trong những năm đầu của thế kỷ mới, kim loại quý này dao động quanh mức 400 USD, và cách đây một thập kỷ chỉ vượt quá 1.100 USD. Về mặt danh nghĩa, giá của nó đã nhân 10 lần, phản ánh mức tăng tích lũy gần 900%. Trong mười năm gần đây, lợi nhuận hàng năm trung bình dao động trong khoảng 7% đến 8%, một hiệu suất đáng chú ý đối với một tài sản không tạo ra cổ tức hay dòng tiền. Điều thực sự thú vị là sự tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh biến động cực đoan, nơi vàng đã chứng minh rằng nó còn hơn cả một tài sản: nó là phản chiếu của nỗi sợ hãi và sự mất niềm tin của các thị trường.

Sự bùng nổ trong năm năm gần đây: khi vàng vượt qua Wall Street

Trong giai đoạn 2020 đến 2025, đã xảy ra điều chưa từng có trong thị trường tài chính. Vàng đã vượt từ 1.900 lên hơn 4.200 đô la Mỹ mỗi ounce, tương đương với mức tăng 124% chỉ trong năm năm. Để đặt điều này vào bối cảnh các công cụ đầu tư khác: chỉ số S&P 500 đã tăng 94,35% trong năm năm gần nhất, trong khi Nasdaq-100 ghi nhận 115,02%. Tuy nhiên, tính từ năm 2005, vàng đã tích lũy mức tăng gần 800% theo các đánh giá chuẩn hóa, vượt xa đáng kể so với S&P 500, quanh mức 800%, và thấp hơn nhiều so với Nasdaq-100 với mức tăng ấn tượng 5.500%.

Điều đáng tiết lộ không chỉ là thứ hạng lợi nhuận, mà còn là khi nào mỗi loại tài sản tỏa sáng. Trong nửa thập kỷ qua, vàng cuối cùng đã vượt trội hơn các chỉ số lớn của Mỹ, điều hiếm gặp trong các giai đoạn dài như vậy. Sự thay đổi này cho thấy rằng khi dòng tiền trở nên dễ dàng hơn và lạm phát tái xuất hiện, các kim loại quý bắt đầu tăng tốc so với cổ phiếu truyền thống.

Các giai đoạn của sự tăng trưởng: từ khủng hoảng tín dụng đến thế giới hậu đại dịch

Hành trình giá vàng trong hai thập kỷ phản ánh bốn thời điểm rõ rệt.

Từ 2005 đến 2010: sự bứt phá do khủng hoảng

Sự sụp đổ của Lehman Brothers năm 2008 đã đóng vai trò như một chất xúc tác. Trước cuộc khủng hoảng nhà ở, vàng đã tăng giá từ 430 USD lên gần 1.200 USD mỗi ounce nhờ vào sự yếu đi của đồng đô la và đà tăng của dầu thô. Khủng hoảng tài chính đã củng cố vị thế của vàng như một nơi trú ẩn: các ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư tổ chức mua vào mạnh mẽ, xác nhận rằng khi Wall Street rung chuyển, vàng tỏa sáng.

Từ 2010 đến 2015: giai đoạn tạm dừng kỹ thuật

Sau cú sốc ban đầu, thị trường ổn định trở lại và vàng bước vào giai đoạn đi ngang, dao động trong khoảng 1.000 đến 1.200 USD. Không phải là sụp đổ, mà là điều chỉnh: kim loại này giữ vai trò phòng thủ trong khi các nền kinh tế phát triển bình thường hóa chính sách tiền tệ. Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu tăng lãi suất, làm giảm sức hút của vàng.

Từ 2015 đến 2020: sự trở lại của nơi trú ẩn

Các căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, việc mở rộng nợ công không giới hạn và việc lãi suất gần bằng 0 đã thúc đẩy nhu cầu. COVID-19 là cú đánh cuối cùng: vàng vượt mốc 2.000 USD lần đầu tiên vào năm 2020, xác nhận bản chất của nó như một tài sản đáng tin cậy trong thời kỳ hỗn loạn hệ thống.

Từ 2020 đến 2025: đà tăng không ngừng

Giai đoạn cuối cùng này kết hợp nhiều yếu tố: chính sách tiền tệ mở rộng, đầu tư lớn vào nợ công, căng thẳng địa chính trị gia tăng và giảm lãi suất thực. Kết quả là, giá vàng đã tăng từ 1.900 lên 4.200 USD, mức tăng 124% phản ánh nỗ lực tìm kiếm an toàn tuyệt đối.

So sánh lợi nhuận: tại sao vàng cuối cùng lại thắng Wall Street

Khi so sánh lợi nhuận dài hạn, Nasdaq-100 đã vượt trội nhờ vào đà bùng nổ công nghệ. Tuy nhiên, trong năm năm gần đây, bức tranh đã thay đổi. Vàng đã tích lũy +295% kể từ 2015 (, từ hơn 1.000 USD lên trên 4.200), tương đương tỷ lệ tăng trưởng hàng năm hợp lệ khoảng 7% đến 8%. Trong cùng kỳ, S&P 500 đạt 94,35% tính đến thời điểm này và 799,58% kể từ khi bắt đầu, trong khi IBEX 35 đạt 129,62% trong năm năm và 87,03% tổng cộng.

Điều cốt yếu ở đây là hiểu khi nào mỗi loại tài sản bảo vệ tiền của bạn. Năm 2008, khi các thị trường chứng khoán giảm hơn 30%, vàng chỉ giảm khoảng 2%. Năm 2020, trong thời kỳ phong tỏa do COVID-19, nó lại phát huy vai trò như một lớp đệm. Các chỉ số chứng khoán sinh lợi lớn hơn trong các giai đoạn mở rộng, nhưng vàng giữ gìn vốn khi thế giới rung chuyển. Đây không phải là giao dịch đầu cơ; đó là một chiếc bảo hiểm.

Các động lực đằng sau sự tăng trưởng: tại sao vàng không bao giờ mất đi tầm quan trọng

Hành vi của kim loại này trong hai thập kỷ qua phản ánh các yếu tố liên kết chặt chẽ:

Lãi suất thực âm - Khi lạm phát vượt quá lợi suất của trái phiếu, đầu tư vào vàng trở nên hợp lý. Các chính sách nới lỏng định lượng của Cục Dự trữ Liên bang và Ngân hàng Trung ương châu Âu đã đẩy lợi suất thực xuống vùng âm, làm cho vàng hấp dẫn hơn các tài sản tạo ra thu nhập cố định.

Suy yếu của đồng đô la Mỹ - Vì vàng được giao dịch bằng đô la, một đồng tiền Mỹ mất giá sẽ đẩy giá lên cao hơn. Các đợt giảm giá sau 2020 trùng khớp hoàn hảo với các đợt tăng giá chính.

Lạm phát kéo dài và chi tiêu tài khóa lớn - Đại dịch đã kích hoạt các chương trình kích thích chưa từng có. Các nhà đầu tư, lo sợ mất giá trị tiền tệ, đã đổ xô vào vàng như một biện pháp phòng vệ.

Bất ổn địa chính trị - Chiến tranh thương mại, trừng phạt, thay đổi năng lượng toàn cầu. Các ngân hàng trung ương của các nền kinh tế mới nổi đã tăng dự trữ vàng để giảm phụ thuộc vào đô la.

Cách tích hợp vàng vào danh mục đầu tư hiện đại

Vàng không nên xem như một phương tiện đầu cơ mà như một công cụ ổn định. Chức năng chính của nó là bảo vệ của cải trước các cú sốc bất ngờ, không phải để tạo ra lợi nhuận vượt trội. Các cố vấn tài chính thường khuyên phân bổ khoảng 5% đến 10% tổng tài sản, có thể là vàng vật chất, ETF được hỗ trợ bằng kim loại, hoặc các quỹ mô phỏng theo hiệu suất của nó.

Đối với các danh mục nặng về cổ phiếu, tỷ lệ này hoạt động như một chính sách bảo hiểm chống lại các đợt điều chỉnh mạnh. Ngoài ra, vàng còn có lợi thế quan trọng: tính thanh khoản toàn cầu tuyệt đối. Trong bất kỳ thị trường nào, bất kỳ thời điểm nào, nó có thể chuyển đổi thành tiền mặt mà không gặp hạn chế về vốn hay mất giá của nợ. Trong thời kỳ căng thẳng tiền tệ hoặc bất ổn về tài sản kỹ thuật số, đặc điểm này chính là vàng nguyên chất.

Phân tích cuối cùng: vàng như một chiếc la bàn tài chính

Sau hai mươi năm quan sát, một chân lý rõ ràng nổi lên: vàng không phải là một tài sản chỉ để đánh giá dựa trên lợi nhuận tích lũy của nó. Nhiệm vụ thực sự của nó là phản chiếu nỗi sợ hệ thống. Khi niềm tin vào các tổ chức tài chính bị xói mòn—bởi lạm phát, nợ nần, xung đột hoặc chính sách—vàng trở lại trung tâm sân khấu.

Trong thập kỷ qua, nó đã cạnh tranh trực tiếp với các chỉ số như S&P 500 và Nasdaq-100; trong năm năm gần đây, nó đã vượt trội rõ ràng. Điều này không phải là ngẫu nhiên. Các nhà đầu tư toàn cầu đang chuyển hướng sang các tài sản giữ giá trị khi mọi thứ khác sụp đổ.

Vàng không phải là con đường để làm giàu nhanh hay thay thế tăng trưởng doanh nghiệp. Nó là chính sách bảo hiểm thầm lặng, tăng giá trị khi phần còn lại của danh mục bị lung lay. Đối với những ai xây dựng danh mục cân bằng và bền vững, nó vẫn là một phần không thể thay thế trong kiến trúc tài chính hiện đại như hai mươi năm trước.