Hiểu rõ nhiệt kế tài chính toàn cầu: Phân tích đầy đủ về Chỉ số USD và ảnh hưởng đến đầu tư

Tại sao cần hiểu về Chỉ số USD?

Nói đến thị trường tài chính, mọi người thường nghe thấy “Chỉ số USD lập đỉnh mới” hoặc “USD tiếp tục yếu đi”, nhưng những câu nói này ẩn chứa ý nghĩa gì? Nếu bạn đang giao dịch cổ phiếu, ngoại hối hoặc hàng hóa, biến động của Chỉ số USD sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận đầu tư của bạn. Hôm nay, chúng ta sẽ bắt đầu từ con số 0 để hiểu đầy đủ về chỉ số quan trọng nhất toàn cầu này.

Khái niệm cốt lõi về Chỉ số USD

Chỉ số USD là gì?

Giống như “S&P 500”, “Chỉ số Dow Jones”, Chỉ số USD (USDX hoặc DXY) là một chỉ số tổng hợp. Điểm khác biệt là, nó không theo dõi cổ phiếu doanh nghiệp mà là đo lường sức mạnh tương đối của USD so với sáu đồng tiền chính toàn cầu.

Sáu đồng tiền này gồm: Euro (EUR), Yên Nhật (JPY), Bảng Anh (GBP), Đô la Canada (CAD), Krona Thụy Điển (SEK), Franc Thụy Sỹ (CHF).

Nói ngắn gọn, Chỉ số USD giống như một “điều hướng tài chính toàn cầu”. Khi nó tăng, thể hiện USD mạnh hơn so với các đồng tiền quốc tế khác; khi giảm, USD yếu đi. Vì USD là phương tiện giao dịch chính toàn cầu — bất kể là năng lượng, kim loại quý, cổ phiếu hay trái phiếu, phần lớn đều tính theo USD — nên mọi biến động của Chỉ số USD đều gây ra phản ứng dây chuyền.

Cơ cấu trọng số của Chỉ số USD

Chỉ số USD không phải là trung bình của sáu đồng tiền, mà được tính theo trọng số dựa trên quy mô kinh tế, thương mại và ảnh hưởng của từng quốc gia. Dưới đây là tỷ lệ trọng số hiện tại:

• Euro (EUR): 57.6% — chiếm tỷ lệ lớn nhất, vì Liên minh châu Âu là nền kinh tế thứ hai thế giới, gồm 19 quốc gia
• Yên Nhật (JPY): 13.6% — Nhật Bản là nền kinh tế thứ ba, đồng yên cũng là tài sản trú ẩn quan trọng
• Bảng Anh (GBP): 11.9% — vị thế trung tâm tài chính của Vương quốc Anh
• Đô la Canada (CAD): 9.1% — Canada là đối tác thương mại chính của Mỹ
• Krona Thụy Điển (SEK): 4.2% — đại diện cho nền kinh tế Bắc Âu
• Franc Thụy Sỹ (CHF): 3.6% — nổi tiếng về độ ổn định, là đồng tiền trú ẩn

Điều này có nghĩa là xu hướng của Euro ảnh hưởng lớn nhất đến Chỉ số USD, tiếp theo là Yên Nhật. Khi thấy biến động rõ rệt của Chỉ số USD, thường là do các tin tức kinh tế quan trọng từ châu Âu hoặc Nhật Bản.

Cách tính của Chỉ số USD

Chỉ số USD được tính theo phương pháp trung bình trọng số hình học, với công thức liên quan đến các hằng số cố định và tỷ lệ tỷ lệ của các tỷ giá hối đoái từng đồng tiền. Trong đó, “50.14348112” là một hằng số cố định, đảm bảo điểm xuất phát năm 1985 là 100.

Điều quan trọng là phải hiểu: Chỉ số USD là chỉ số tương đối, không phải tỷ giá hay giá trị tuyệt đối. Nó đo lường sức mạnh tổng thể của USD kể từ thời điểm cơ sở:

• Giá trị 100 = mức cơ sở, không tăng giảm
• Giá trị 76 = giảm 24% so với cơ sở, USD yếu đi
• Giá trị 176 = tăng 76% so với cơ sở, USD mạnh lên

Chỉ số USD càng cao, thể hiện USD càng mạnh; càng thấp, USD yếu hơn trên thị trường quốc tế.

Ảnh hưởng trực tiếp của sức mạnh USD

Khi Chỉ số USD tăng lên, chuyện gì xảy ra?

Khi Chỉ số USD tăng, thể hiện “USD tăng giá, các đồng tiền khác giảm giá tương đối”. Điều này gây ra các phản ứng dây chuyền:

Lợi ích cho Mỹ:

• Hàng nhập khẩu rẻ hơn, sức mua của người tiêu dùng Mỹ tăng
• Tài sản USD hấp dẫn hơn, dòng vốn toàn cầu đổ vào thị trường Mỹ
• Hỗ trợ kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Tác động tiêu cực đến các nền kinh tế dựa vào xuất khẩu:

• Giá hàng hóa quốc tế tăng, làm giảm khả năng cạnh tranh (ví dụ, hàng xuất của Đài Loan trở nên đắt đỏ hơn)
• Các thị trường mới nổi mang nợ USD phải trả lãi cao hơn
• Dòng vốn rút khỏi, thị trường chứng khoán chịu áp lực

Khi Chỉ số USD giảm, chuyện gì xảy ra?

USD yếu đi thể hiện tâm lý rủi ro giảm, nhà đầu tư phân bổ lại tài sản, hướng tới các cơ hội tăng trưởng cao hơn.

Phản ứng điển hình của thị trường:

• Dòng vốn chảy về châu Á và các thị trường mới nổi, thị trường chứng khoán nội địa hưởng lợi
• Tiền tệ nội địa tăng giá, chi phí nhập khẩu giảm
• Nhà đầu tư USD đối mặt với rủi ro tỷ giá (USD mất giá = quy đổi về tiền gốc ít hơn)

Mối quan hệ giữa Chỉ số USD và các tài sản toàn cầu

Mối quan hệ giữa Chỉ số USD và Vàng

Vàng và USD có mối quan hệ “đối lập” kinh điển:

• USD tăng giá → Chi phí mua vàng cao hơn → Giá vàng giảm
• USD giảm giá → Mua vàng bằng USD rẻ hơn → Giá vàng tăng

Lý do là vàng tính theo USD. Khi USD mạnh hơn các đồng tiền khác, nhà đầu tư không phải trả nhiều hơn để mua vàng bằng ngoại tệ, nên cầu giảm.

Tuy nhiên, cần chú ý, giá vàng còn bị ảnh hưởng bởi kỳ vọng lạm phát, rủi ro địa chính trị, lãi suất thực tế, không thể dựa hoàn toàn vào Chỉ số USD.

Mối quan hệ giữa Chỉ số USD và Thị trường chứng khoán Mỹ

Mối quan hệ giữa USD và thị trường chứng khoán Mỹ khá phức tạp, không đơn thuần là tương quan dương hay âm:

• Khi USD tăng giá: dòng tiền có xu hướng chảy vào Mỹ, chứng khoán có thể tăng; nhưng nếu USD tăng quá mạnh, sẽ làm giảm lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu, gây áp lực giảm điểm
• Ví dụ lịch sử: Tháng 3/2020, thị trường chứng khoán toàn cầu giảm mạnh, USD lại tăng vọt do nhu cầu trú ẩn an toàn, đạt mức 103; nhưng sau đó, khi dịch bệnh Mỹ tồi tệ hơn và chính sách nới lỏng tiền tệ, USD nhanh chóng giảm xuống còn 93.78

Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào xu hướng đơn lẻ, mà cần kết hợp với bối cảnh thị trường và chính sách kinh tế để phân tích toàn diện.

Mối quan hệ giữa Chỉ số USD và thị trường chứng khoán Đài Loan, TWD

Xu hướng USD ảnh hưởng trực tiếp nhất đến nhà đầu tư Đài Loan:

• USD tăng (chỉ số tăng) → Tài sản Mỹ hấp dẫn hơn → Rút vốn khỏi châu Á → Tệ TWD giảm giá, thị trường chứng khoán Đài Loan chịu áp lực giảm
• USD giảm (chỉ số giảm) → Thị trường mới nổi thu hút lại dòng vốn → Tệ TWD tăng giá, thị trường chứng khoán Đài Loan hưởng lợi

Tuy nhiên, đây không phải là quy luật cứng nhắc. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu lạc quan, cổ phiếu Mỹ, Đài Loan và USD có thể đồng loạt tăng; còn trong các sự kiện bất thường, các tài sản này cũng có thể đồng loạt giảm.

Các yếu tố chính thúc đẩy biến động của Chỉ số USD

1. Chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed)

Đây là yếu tố tác động trực tiếp nhất:

• Tăng lãi suất → Lợi tức USD tăng → Dòng vốn toàn cầu đổ vào Mỹ → Chỉ số USD tăng
• Giảm lãi suất → Sức hấp dẫn của USD giảm → Dòng vốn rút ra → Chỉ số USD giảm

Mỗi quyết định của Fed đều khiến thị trường chuẩn bị cho biến động của USD.

2. Dữ liệu kinh tế Mỹ

Các chỉ số như: số việc làm phi nông nghiệp (Non-farm payrolls), tỷ lệ thất nghiệp, CPI, GDP đều rất quan trọng.

• Dữ liệu vượt kỳ vọng tích cực → Triển vọng kinh tế Mỹ khả quan → USD tăng
• Dữ liệu yếu hơn dự kiến → Niềm tin thị trường giảm → USD yếu đi

3. Chính trị và các sự kiện quốc tế

Chiến tranh, bất ổn chính trị, xung đột khu vực sẽ kích hoạt tâm lý trú ẩn. Trong các thời điểm này, USD thường là tài sản trú ẩn hàng đầu, thể hiện rõ qua câu “nơi nào rối loạn, nơi đó USD mạnh”.

4. Các đồng tiền chính khác diễn biến độc lập

Chỉ số USD là chỉ số so sánh, khi Euro, Yên Nhật hoặc các đồng tiền khác mất giá do yếu tố nội tại hoặc chính sách nới lỏng, dù USD không đổi, chỉ số USD vẫn có thể tăng.

Sự khác biệt giữa Chỉ số USD và Chỉ số trọng số thương mại

Nhà đầu tư thường biết đến Chỉ số USD của ICE, nhưng Fed thường tham khảo Chỉ số trọng số thương mại của USD, có điểm khác biệt quan trọng:

Chỉ số USD (DXY)

• Phổ biến nhất, được truyền thông hay đề cập
• Chỉ gồm sáu đồng tiền chính
• Euro chiếm 57.6%, thiên về góc nhìn châu Âu Mỹ
• Được xây dựng bởi: Sở Giao dịch Liên minh Châu Âu (ICE)

Chỉ số trọng số thương mại của USD

• Chính Fed dùng làm chỉ số chính
• Gồm hơn 20 đồng tiền, bao gồm các đồng tiền mới nổi châu Á (Nhân dân tệ, Won Hàn, TWD, Baht Thái, v.v.)
• Phản ánh chính xác hơn cấu trúc thương mại thực tế của Mỹ
• Đo lường chính xác hơn sức cạnh tranh toàn cầu của USD

Tóm lại, nếu bạn là nhà đầu tư phổ thông, theo dõi DXY đủ để nắm bắt xu hướng; còn nếu nghiên cứu sâu hoặc muốn hiểu chính sách của Fed, thì Chỉ số trọng số thương mại sẽ cung cấp góc nhìn toàn diện hơn.

Ứng dụng thực tiễn trong đầu tư

Chỉ số USD là “bản đồ hướng dòng vốn toàn cầu”. Nắm bắt biến động của nó, bạn có thể:

• Dự đoán dòng vốn: biết dòng tiền đang chảy vào Mỹ hay các thị trường mới nổi
• Đánh giá rủi ro vị thế: hiểu rõ rủi ro tỷ giá của các khoản đầu tư USD, ngoại tệ
• Phát hiện cơ hội giao dịch: khi có điểm chuyển hướng của USD, có thể bố trí các tài sản phù hợp

Dù là vàng, dầu thô, cổ phiếu hay ngoại hối, biến động của Chỉ số USD đều là yếu tố quan trọng trong quyết định của bạn. Đặc biệt, khi giao dịch ngoại hối, chỉ số này càng có giá trị thực tiễn cao hơn.

Trên các nền tảng như Gate.io, bạn có thể theo dõi sát sao biến động của Chỉ số USD và điều chỉnh danh mục đầu tư phù hợp. Nắm vững logic của Chỉ số USD đã trở thành kỹ năng không thể thiếu của nhà đầu tư hiện đại.