Tỷ giá yên Nhật lập mức thấp nhất lịch sử, liệu năm 2026 còn có cơ hội phục hồi không?

Đồng Yên gần đây có hiệu suất thực sự làm người ta thất vọng. Vào tháng 11, nó đã phá vỡ mốc 157, tạo mức thấp nhất trong nửa năm, thu hút sự chú ý rộng rãi của các nhà đầu tư toàn cầu. Nhiều người đặt câu hỏi: Đồng Yên có tiếp tục giảm không? Bây giờ mua đồng Yên để đầu tư có đáng không? Bài viết này sẽ phân tích sâu logic hoạt động của tỷ giá đồng Yên, giúp bạn hiểu những xu hướng có thể xảy ra trong tương lai.

Tại sao đồng Yên lại rơi vào tình trạng mất giá liên tục?

Để hiểu được khủng hoảng hiện tại của đồng Yên, phải nhận biết cơ bản bốn yếu tố chính:

Một, sự tồn tại dai dẳng của chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật

Mặc dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất từng bước vào năm 2025, nhưng lãi suất Nhật Bản vẫn thấp hơn nhiều so với Mỹ. Điều này tạo ra một cơ chế kinh doanh chênh lệch lãi suất liên tục: các nhà đầu tư vay đồng Yên lãi suất thấp, sau đó đầu tư vào tài sản đô la Mỹ lợi suất cao, tạo ra áp lực bán liên tục. Ngay cả khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, thị trường vẫn có thái độ dè dặt về tốc độ sau này, không thể hỗ trợ hiệu quả sức hút của đồng Yên.

Hai, chính sách mở rộng tài chính của chính phủ mới

Sau khi Takayama Sanae nhận chức Thủ tướng tháng 10 năm 2025, chính sách tiếp tục phong cách “Kinh tế học Abe”, phát hành gói kích thích tài chính quy mô lớn. Điều này dẫn đến tăng nợ công, rủi ro thâm hụt tăng lên, thị trường lo ngại mức độ risk premium tài chính tăng lên, tiếp tục ép lãi đồng Yên.

Ba, lợi thế tương đối của đô la Mỹ

Nền kinh tế Mỹ duy trì tương đối vững chắc, lạm phát vẫn còn bất động, cộng với chính sách đô la Mỹ mạnh mẽ của chính quyền Trump, làm cho chỉ số đô la Mỹ tiếp tục vững chắc. Đồng Yên là đồng tiền thu nhập thấp, trong môi trường rủi ro toàn cầu ưu tiên cao hơn dễ bị bán tháo. Nửa đầu năm đồng Yên tăng giá ngắn hạn do dự kiến tăng lãi suất, nhưng nửa sau năm đô la Mỹ tăng mạnh lại nắm quyền chủ đạo, USD/JPY tăng nhanh từ khoảng 140-150 lên 155-157 trở lên.

Bốn, hiệu suất tăng trưởng kinh tế yếu ớt của Nhật Bản

Tiêu dùng nội địa không có sức sống, tăng trưởng GDP không ổn định, lạm phát nhập khẩu đẩy giá lên, những yếu tố này đều hạn chế không gian tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Ngân hàng trung ương cần phải cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ hồi phục, do đó thái độ tăng lãi suất luôn giữ thận trọng, gián tiếp kéo dài vị thế yếu của đồng Yên.

Xu hướng tỷ giá đồng Yên năm 2026: Các tổ chức nhìn nhận như thế nào?

Wall Street ngày càng bi quan về đồng Yên. Nhiều ngân hàng đầu tư lớn đã công bố dự báo cho năm 2026:

Dự kiến cực kỳ bi quan của JPMorgan Chase

Giám đốc chiến lược ngoại hối Nhật Bản Junya Tanase cho rằng, vào cuối năm 2026, đồng Yên đối với đô la Mỹ có thể giảm xuống 164. Ông chỉ ra rằng, cơ bản của đồng Yên yếu, tình trạng này khó có chuyển biến cơ bản sau khi bước vào 2026. Khi tốc độ tăng lãi suất của các nền kinh tế toàn cầu kết thúc, hiệu ứng chính sách thắng lợi của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ tương đối hạn chế, các yếu tố theo chu kỳ thậm chí có thể chuyển hướng không thuận lợi hơn cho đồng Yên.

Dự báo thận trọng của Ngân hàng Paribas

Chiến lược gia ngoại hối Châu Á mới nổi Parisha Saimbi dự báo, tỷ giá đồng Yên sẽ hạ xuống 160 vào cuối năm 2026. Bà phân tích, năm tới môi trường vĩ mô toàn cầu dự kiến vẫn tương đối thuận lợi cho tài sản rủi ro, điều này thường hỗ trợ kinh doanh chênh lệch lãi suất tiếp tục thực hiện. Xét đến tính kiên định của nhu cầu kinh doanh chênh lệch lãi suất, hành động thận trọng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và thái độ có thể hung hăng hơn của Cục Dự trữ Liên bang, dự kiến tỷ giá USD/JPY sẽ duy trì ở mức cao.

Các yếu tố quyết định chính xu hướng đồng Yên

Trong ngắn hạn, liệu đồng Yên có thể dừng lại và phục hôi được hay không chủ yếu phụ thuộc vào ba biến số cốt lõi:

Thứ nhất, mức độ chính sách và giao tiếp của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Cuộc họp ngày 22-23 tháng 1 sẽ là cửa sổ chính. Nếu Tổng giám đốc Ueda Kazuo phát tín hiệu ưu tiên rõ ràng hơn, ví dụ công bố con đường tăng lãi suất rõ ràng, sẽ giúp thu hẹp chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật, mang đến sự ngừng lại của đồng Yên. Ngược lại, nếu duy trì thái độ âu yếm hoặc nhấn mạnh rủi ro kinh tế, đồng Yên sẽ tiếp tục chịu áp lực.

Thứ hai, tốc độ thu hẹp chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật

Nếu Cục Dự trữ Liên bang tăng tốc độ cắt giảm lãi suất do kinh tế suy chậm, chênh lệch lãi suất thu hẹp nhanh chóng sẽ thuận lợi cho đồng Yên tăng mạnh. Tuy nhiên, nếu tốc độ cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang chậm hoặc nền kinh tế Mỹ duy trì ổn định, sức mạnh đô la sẽ kéo dài, không gian phục hôi của đồng Yên sẽ tương đối bị hạn chế.

Thứ ba, sự thay đổi tâm lý rủi ro toàn cầu

Đồng Yên thường được vay nhiều để kinh doanh chênh lệch lãi suất khi thị trường ưu tiên rủi ro cao, tạo áp lực bán. Nếu thị trường chứng khoán xảy ra điều chỉnh rõ ràng hoặc rủi ro địa chính trị leo thang, việc bình chứng kinh doanh chênh lệch lãi suất có thể mang đến tăng giá nhanh chóng của đồng Yên. Ngược lại, nếu cảm xúc thị trường toàn cầu ổn định và phồn vinh, đồng Yên sẽ tiếp tục chịu áp lực từ vốn chảy ra.

Bối cảnh đầy đủ của sự phát triển chính sách Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Hiểu quá khứ của đồng Yên mới có thể dự báo tương lai của nó. Hãy xem lại các mốc quan trọng từ 2024 cho đến nay:

19 tháng 3 năm 2024—Kết thúc thời đại lãi suất âm

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản kết thúc chính sách lãi suất âm, nâng lãi suất lên khoảng 0-0,1%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2007, cách nhanh 17 năm, về mặt lý thuyết nên hỗ trợ đồng Yên, nhưng thị trường phản ứng lạnh lùng, đồng Yên thực tế tiếp tục giảm do chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật mở rộng.

31 tháng 7 năm 2024—Tăng lãi suất vượt dự kiến

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất 15 điểm cơ sở lên 0,25%, vượt quá dự kiến thị trường. Sau khi giảm ngắn hạn, đồng Yên tăng mạnh liên tiếp 4 ngày, và duy trì xu hướng tăng trong hơn 1 tháng sau đó. Tuy nhiên, lần tăng lãi suất vượt dự kiến này phát nổ kinh doanh chênh lệch lãi suất quy mô lớn, dẫn đến rung lắc dữ dội trên thị trường tài chính toàn cầu, chỉ số Nikkei 225 ngày 5 tháng 8 giảm 12,4%.

20 tháng 9 năm 2024—Tạm dừng tăng lãi suất

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản quyết định im lặng, duy trì lãi suất ở 0,25%. Sau đó, đô la Mỹ đối với đồng Yên tăng không hơn 3%, xu hướng ngừng lại của đồng Yên ban đầu xuất hiện.

24 tháng 1 năm 2025—Tăng lãi suất lịch sử lớn

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đưa ra quyết định chính sách lớn, nâng lãi suất cơ sở lên 0,5%, tạo mức tăng lớn nhất trong một lần kể từ năm 2007. Quyết định này tuyên bố chính thức kết thúc thời đại chính sách tiền tệ siêu nới lỏng. Nhận được kích thích này, tỷ giá đồng Yên đối với đô la Mỹ hiển thị dao động tăng mạnh, đô la Mỹ đối với đồng Yên từ khoảng 158 đầu năm giảm xuống 150 xung quanh, ngày 21 tháng 4 thậm chí chạm 140,876 mức thấp nhất trong năm.

Từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2025—Giai đoạn chính sách tê liệt

Trong sáu cuộc họp, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đều quyết định duy trì lãi suất không đổi, dừng lại ở 0,5% mức lãi suất thấp nhất lịch sử. Trong khoảng thời gian này tỷ giá đồng Yên lại tiếp tục yếu đi, đô la Mỹ đối với đồng Yên tái phá vỡ mốc 150.

19 tháng 12 năm 2025—Tăng lãi suất lần nữa

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 0,75%, tạo mức cao nhất trong khoảng 30 năm kể từ năm 1995. Mặc dù đây là lần tăng lãi suất thứ hai trong năm, nhưng thị trường phản ứng dễ dãi, hiệu ứng tăng giá của đồng Yên hạn chế, hiện vẫn quanh quẩn quanh mức 156.

Nhà đầu tư nên ứng phó như thế nào với thay đổi tỷ giá đồng Yên?

Quan sát xu hướng lạm phát

Xu hướng CPI Nhật Bản ảnh hưởng trực tiếp đến không gian chính sách của ngân hàng trung ương. Nếu lạm phát tiếp tục tăng, ngân hàng trung ương sẽ bị buộc phải nâng lãi suất, có lợi cho đồng Yên; nếu lạm phát giảm, dự kiến nới lỏng chính sách của ngân hàng trung ương thất bại, đồng Yên ngắn hạn có thể chịu áp lực. Hiện Nhật Bản là một trong số ít nước trên thế giới có lạm phát vẫn còn thấp.

Theo dõi dữ liệu kinh tế

GDP Nhật Bản và chỉ số PMI sản xuất và các chỉ số chính khác phản ánh tình trạng sức khỏe kinh tế. Dữ liệu kinh tế mạnh mẽ có nghĩa là ngân hàng trung ương có không gian tăng lãi suất lớn hơn, có lợi cho tăng giá đồng Yên; tăng trưởng kinh tế chậm lại có nghĩa là ngân hàng trung ương cần duy trì nới lỏng, không thuận lợi cho đồng Yên. Hiện tăng trưởng kinh tế Nhật Bản tương đối ổn định trong các nước G7.

Theo dõi chặt chẽ phát ngôn của ngân hàng trung ương

Phát ngôn của Tổng giám đốc Ueda Kazuo thường kích động thị trường dao động lớn. Gợi ý của ông về con đường chính sách tương lai thường bị phóng đại bởi phương tiện truyền thông, tạo ra tác động trực tiếp đến xu hướng đồng Yên.

Hiểu rõ môi trường chính sách quốc tế

Do tỷ giá là khái niệm tương đối, những thay đổi chính sách của các ngân hàng trung ương khác cũng quan trọng như nhau. Nếu Cục Dự trữ Liên bang dẫn đầu cắt giảm lãi suất, đồng Yên sẽ tương ứng tăng giá; nếu các ngân hàng trung ương trên thế giới đồng bộ tăng lãi suất, đồng Yên có thể chịu áp lực tương đối. Ngoài ra, đồng Yên trong lịch sử luôn có đặc tính tránh trừ rủi ro—khi khủng hoảng xảy ra thường kích động mua vào.

Kết luận

Mặc dù ngắn hạn chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật mở rộng và chính sách chậm chạp chuyển hướng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản là hai yếu tố lớn khiến đồng Yên khó thể mạnh mẽ, nhưng từ góc độ dài hạn, đồng Yên cuối cùng sẽ quay lại mức giá phù hợp với nó, chấm dứt xu hướng giảm liên tục. Đối với những bạn có nhu cầu tiêu dùng xuất ngoại du lịch, có thể mua vào từng phần để vay bình quân chi phí; đối với những nhà đầu tư hy vọng kiếm lợi nhuận trong giao dịch ngoại hối, nhất định phải tham khảo phân tích trên, kết hợp với tình hình tài chính cá nhân và khả năng chịu rủi ro, khi cần thiết tham vấn cố vấn đầu tư chuyên nghiệp, làm tốt quản lý rủi ro để ứng phó với biến động thị trường.