Gần đây, trong hệ sinh thái Sui có một giao thức lưu trữ đang rất hot, đủ loại ý kiến đều nói rằng nó là "ứng dụng mang tính bước ngoặt", có thể lật đổ các giải pháp lưu trữ truyền thống. Mình đã dành chút thời gian nghiên cứu sâu hơn, chạy nhiều thử nghiệm, thành thật mà nói——cái này có vẻ hơn là một cái bẫy dành cho người mới bắt đầu.

**Giá rẻ đến mức nào? Làm yếu đi tính phi tập trung**

Trước tiên nói về điểm hấp dẫn nhất: 20 USD/TB/năm. Thật sự quá rẻ. Nhưng vấn đề là, mức giá này không tự nhiên mà có.

Trong mạng lưới Filecoin có hơn 3000 nút hoạt động, phân bố khắp nơi trên thế giới. Còn giao thức này thì sao? Chỉ có hơn 200 nút hoạt động, hầu hết đều là các thành viên trong hệ sinh thái Sui. Mình đã tự upload một file thử 1GB, kết quả là có 3 nút cùng lúc mất kết nối, dữ liệu không thể đọc được nữa. Mất hai tiếng mới khôi phục truy cập — nếu đó là dữ liệu quan trọng, hậu quả thật khó lường.

Giá trị cốt lõi của lưu trữ phi tập trung chính là phân tán dữ liệu, nhiều nút hơn thì chống rủi ro tốt hơn. Hiện tại chơi như vậy chẳng khác gì để tất cả trứng vào một rổ. Còn gọi là "phi tập trung" nữa sao?

**Dữ liệu cho thấy tình hình thực tế tồi tệ đến mức nào**

Sau khi xem dữ liệu trên chuỗi, cảm giác còn tồi tệ hơn: yêu cầu lưu trữ của giao thức này hơn 70% đến từ các dự án NFT trong hệ sinh thái Sui, chủ yếu là để lưu hình ảnh. Nhưng các dự án NFT này thế nào? Giao dịch ảm đạm, hoạt động cộng đồng gần như dựa vào việc các dự án tự "khoe" để duy trì. Tháng gần đây, lượng lưu trữ mới chỉ khoảng 2TB, thậm chí còn ít hơn cả mức tăng hàng ngày của Filecoin.

Nói thẳng ra, là nội bộ hệ sinh thái tự "đổi chác" số liệu, tạo ra ảo tưởng "phồn vinh".

**Cạm bẫy trong phân phối token**

Cuối cùng, xem xét cơ chế phân phối token — đây mới là chỗ khiến người ta cảm thấy vô ngữ nhất. Trong tổng cung có 43% cần khóa đến năm 2033, nghĩa là gì? Nghĩa là token thực sự lưu hành rất ít, và thời gian khóa lại dài đến mức phi lý.

Tổng thể mà nói, giá rẻ đúng là điểm mạnh lớn nhất của giao thức này, nhưng cái giá của mức giá thấp này là từ bỏ độ tin cậy của tính phi tập trung. Dữ liệu hệ sinh thái giả tạo, cùng với thiết kế token có vấn đề, bộ combo này mang lại rủi ro không nhỏ.