Dưới chính quyền Trump, SpaceX đối mặt với bước ngoặt trong tranh chấp lao động──Bối cảnh chính trị đằng sau việc rút đơn kiện của NLRB

SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã giành chiến thắng lớn trong một vụ kiện quan trọng với Ủy ban Lao động Quốc gia Mỹ (NLRB). Vào ngày 18/12/2024, NLRB quyết định rút bỏ các đơn kiện quan trọng liên quan đến quy định về lương hưu và trọng tài. Điều này giúp giải quyết một phần tranh chấp lao động và chấm dứt một giai đoạn tranh đấu pháp lý gay gắt giữa hai bên.

Nguyên nhân tranh chấp về lương hưu — bắt nguồn từ đơn kiện của Văn phòng NLRB tại Seattle

Bắt đầu từ tháng 3/2024, vụ việc xuất phát từ đơn kiện của Văn phòng NLRB tại Seattle. Cơ quan quản lý này cho rằng, các điều khoản về nghĩa vụ giữ bí mật trong hợp đồng của SpaceX đang hạn chế quá mức quyền của người lao động. Họ lo ngại rằng, các điều khoản này có thể gây áp lực lên người lao động và cản trở việc thực thi các quyền hợp pháp của họ.

Phản ứng lại, SpaceX đã phản kháng nhanh chóng. Vào tháng 4 cùng năm, công ty đã đâm đơn kiện NLRB tại tòa liên bang. Trong vụ kiện này, họ lập luận rằng chính cơ quan hành chính của NLRB vi phạm hiến pháp. Đây không phải là lần đầu tiên công ty thực hiện chiến lược này. Trước đó, từ Văn phòng Los Angeles đã có đơn kiện khác đang diễn ra liên quan đến một vụ việc khác.

Vụ kiện tại California nhằm phản đối hành vi trả đũa của SpaceX đối với các nhân viên chỉ trích Elon Musk. Tuy nhiên, vào tháng 5, một hội đồng thẩm phán đã chấp nhận yêu cầu chung của hai bên và tạm dừng thủ tục tố tụng. Đồng thời, NLRB đã yêu cầu Ủy ban Trung ương Hòa giải Quốc gia (National Mediation Board) đưa ra ý kiến chính thức về thẩm quyền của tranh chấp lao động.

Thay đổi chính trị mang lại bước ngoặt

Việc NLRB rút đơn kiện xuất phát từ những biến động lớn trong chính trị. Vào tháng 2, ngay sau khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức, ông William Cohen được bổ nhiệm làm quyền Tổng kiểm sát trưởng của NLRB. Ông đã thẳng thắn chia sẻ về quyết định này.

“Chúng ta có muốn theo đuổi vấn đề này không?” Cohen nói, “Và cuối cùng, chúng tôi quyết định rút lui vì đó không phải là con đường phù hợp.” Điều này có nghĩa là tranh chấp về nghĩa vụ giữ bí mật của SpaceX không phù hợp để đưa ra Tòa án Tối cao.

Dưới sự lãnh đạo của Cohen, NLRB đã rút khỏi nhiều hoạt động gây chú ý do người tiền nhiệm bắt đầu, trong đó có đơn kiện đối với công ty quản lý nhà tù tư nhân GEO Group và vụ kiện liên quan đến nhân viên của tổ chức phi lợi nhuận do diễn viên Sean Penn sáng lập.

Các hoạt động mở rộng ngoài SpaceX

Điều đáng chú ý là kể từ khi SpaceX kiện tụng theo Hiến pháp lần đầu tiên vào năm ngoái, các công ty khác cũng bắt đầu đi theo con đường này. Amazon.com Inc. hiện cũng là một trong những công ty phản đối NLRB tại tòa liên bang, và nhiều vụ kiện tương tự đang trong quá trình xử lý.

Mối quan hệ giữa ông Musk và chính quyền Trump hình thành chính sách lao động mới

Chính trị và tranh chấp lao động này gắn bó chặt chẽ với nhau. Ông Musk là nhà tài trợ độc lập lớn nhất trong chu kỳ bầu cử năm 2024, phần lớn số tiền này ủng hộ ông Trump. Bộ Quản lý Hiệu quả Chính phủ của ông cũng đóng vai trò trung tâm trong chính quyền mới của Trump.

Sau những xung đột công khai, mối quan hệ giữa hai bên đã được hàn gắn. Tháng 11, ông Musk đã tham dự bữa tối tại Nhà Trắng để ca ngợi Thái tử Mohammed bin Salman của Ả Rập Saudi.

Thêm vào đó, tháng này, Thượng viện Mỹ đã phê duyệt ứng viên cố định của ông Trump cho vị trí cố vấn pháp lý thường trực của NLRB, bà Crystal Carey. Bà từng là đối tác tại Morgan, Lewis & Bockius LLP, một công ty đã từng phục vụ nhiều khách hàng là Tesla Inc., SpaceX và các doanh nghiệp khác. Việc bà chính thức nhậm chức dự kiến sẽ diễn ra trong thời gian tới.

Chuỗi sự kiện này cho thấy, sự chuyển hướng chính trị đang trực tiếp ảnh hưởng đến chính sách của các cơ quan quản lý lao động, từ đó tác động lớn đến các tranh chấp lao động với các tập đoàn lớn như SpaceX.