Một cái nhìn về thực tế giao thông: Mười hai kịch bản cải thiện khả năng di chuyển năm 2026

Năm 2025 đã thách thức chúng ta trên nhiều phương diện của ngành giao thông – từ vấn đề hạ tầng đến các mối quan tâm về an toàn. Khi chúng ta bước vào một năm mới, đã đến lúc phân tích các vấn đề cấp bách về di chuyển và đề xuất các giải pháp thực tế. Nhiều nhóm tác giả và chuyên gia giao thông đã nghiên cứu các chủ đề này và rút ra những kết luận tương tự.

Ưu tiên hạ tầng: Câu hỏi về EDSA

Dự án cải tạo tuyến đường Epifanio de los Santos Avenue (EDSA) – tuyến đường chính của đất nước – là một trong những biện pháp hạ tầng quan trọng nhất. Theo Bộ Công trình công cộng và Đường cao tốc (DPWH), việc sửa chữa sẽ được thực hiện trong hai giai đoạn, mỗi giai đoạn bốn tháng, với ngân sách đã điều chỉnh là 6 tỷ Peso Philippines (giảm từ 17 tỷ) ban đầu. Giai đoạn đầu bắt đầu vào dịp chuyển giao năm và dự kiến hoàn thành vào tháng 4 hoặc 5 năm 2026. Mục tiêu là giảm thiểu bất tiện trong quá trình thi công. Một hy vọng then chốt là sau khi hoàn tất tất cả các công trình, sẽ không xảy ra các thiệt hại bất ngờ do thời tiết gây ra.

An toàn trong vận tải công cộng

Một mối quan tâm thường xuyên của người tham gia giao thông là an toàn khi sử dụng xe buýt, jeepney và xe tải. Tần suất các vụ tai nạn do “hỏng phanh” gây ra đặt ra câu hỏi về văn hóa bảo trì và trách nhiệm của các nhà vận hành. Trong khi có các kiểm tra của nhà nước, vẫn thiếu nguồn lực đủ để giám sát liên tục. Một sự thay đổi về tư duy ngành – từ việc nhận thức trách nhiệm với tính mạng con người đến việc bảo trì xe định kỳ – là cần thiết.

Xe điện và hạ tầng sạc

Với số lượng ngày càng tăng các mẫu xe điện pin (BEV) của các nhà sản xuất khác nhau, hạ tầng sạc công cộng chưa đủ trở thành điểm nghẽn. Mặc dù các xe mới có phạm vi hoạt động lớn hơn, việc chuyển đổi mạnh mẽ sang xe điện đòi hỏi mạng lưới sạc quốc gia dày đặc. Tại các trung tâm mua sắm đã thể hiện rõ vấn đề này: các chỗ sạc thường bị chiếm dụng, đôi khi bởi các xe đã sạc đầy, do chủ xe giữ chỗ để tiện lợi.

Thân thiện với người đi bộ và chất lượng vỉa hè

Phát triển đô thị thường dẫn đến các vỉa hè bị hư hỏng hoặc thiếu sáng. Một vấn đề thường gặp là trong quá trình thi công hạ tầng – như lắp đặt đường dây hoặc thoát nước – các vỉa hè công cộng bị bỏ quên. Người đi làm phải sống chung với điều kiện không an toàn. Cải thiện khả năng đi bộ trong đô thị đòi hỏi không chỉ tiêu chuẩn vỉa hè tốt hơn mà còn các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với các tài xế vi phạm vạch kẻ đường dành cho người đi bộ và vỉa hè.

Giáo dục giao thông và hành vi lái xe

Tần suất các xung đột trên đường – từ xô xát thể chất đến các hành động hung hăng – cho thấy một vấn đề căn bản: thiếu giáo dục giao thông. Một tầm nhìn cho năm 2026 sẽ bao gồm việc tham gia giao thông lịch sự hơn: xếp hàng đúng quy trình, sử dụng tín hiệu phù hợp và tránh bấm còi vô lý khi đèn đỏ.

Người lái xe mô tô và an toàn giao thông

Nguy cơ đối với người lái xe mô tô là một vấn đề mãn tính. Các báo cáo truyền thông về các vụ tai nạn – đặc biệt các trường hợp người lái bị thương dưới các phương tiện lớn hơn – làm tăng các mối lo ngại hợp lý về an toàn. Cần có sự thay đổi nhận thức: kỹ thuật lái phòng thủ và cẩn trọng cao hơn không chỉ là lợi ích mà còn là yếu tố sinh tồn.

Không gian đường và sử dụng phi chính thức

Việc lạm dụng không gian đường bởi các người bán hàng phi chính thức – đặc biệt trong các dịp lễ – góp phần gây ùn tắc và là mối nguy hiểm. Trong khi đảm bảo thu nhập là hợp lý, cần có các địa điểm và thời gian tổ chức hợp lý. Một cách tiếp cận phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng có thể giảm bớt căng thẳng này.

EDSA Busway: Tuân thủ và lạm dụng

Hệ thống EDSA Busway dành riêng cho xe buýt thành phố có giấy phép, với các ngoại lệ chặt chẽ cho xe cứu thương, dịch vụ khẩn cấp và các quan chức chính phủ cao nhất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có nhiều hành vi lạm dụng. Các phương pháp thực thi hiện đại hơn – như hệ thống quét không tiếp xúc có công bố công khai – có thể răn đe.

Công suất vận tải công cộng

Tình trạng quá tải của hệ thống MRT, LRT và xe buýt đã vượt quá tiêu chuẩn quốc tế. Câu hỏi về việc sử dụng ngân sách nhà nước một cách lãng phí để hỗ trợ hiện đại hóa giao thông vẫn còn tranh cãi. Một cải thiện thực tế đòi hỏi các khoản đầu tư lớn và tối ưu hóa vận hành.

Cảnh sát giao thông và lưu lượng giao thông

Ngược lại, sự hiện diện của cảnh sát đôi khi làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn – khi tín hiệu đèn bị thao túng hoặc các quy định không hiệu quả được áp dụng. Cảnh sát giao thông cần được đào tạo không chỉ về việc phát hiện vi phạm mà còn về các nguyên tắc điều phối giao thông để tối ưu hóa các can thiệp của họ.

Dòng xe Mabuhay và trách nhiệm cộng đồng

Các làn Mabuhay – được thiết kế để ít quá tải hơn – chỉ hoạt động hiệu quả khi các cộng đồng lân cận hợp tác – bằng cách tránh đỗ xe trái phép, bán hàng rong và vượt qua đường không kiểm soát. Trách nhiệm cộng đồng là cần thiết.

Kết luận: Cam kết tập thể cho văn hóa di chuyển

Tình hình giao thông cải thiện vào năm 2026 phụ thuộc vào nhiều yếu tố: đầu tư hạ tầng của nhà nước, thực thi quy định, đổi mới công nghệ và – không kém phần quan trọng – thay đổi văn hóa trong hành vi lái xe. Năm tới là cơ hội để khởi xướng và theo dõi các thay đổi thực tế.