Cryptojacking trên máy tính của bạn: Hướng dẫn đầy đủ về phát hiện và loại bỏ mối đe dọa

Bạn có nhận thấy máy tính hoạt động chậm hơn bình thường? Hóa đơn tiền điện tăng lên mà không rõ lý do? Có khả năng thủ phạm là một virus ẩn để khai thác tiền mã hóa. Những phần mềm độc hại này âm thầm sử dụng công suất của phần cứng của bạn để đào coin nhằm mục đích của tội phạm mạng. Hãy cùng tìm hiểu cách kiểm tra máy tính của bạn có bị đe dọa như vậy hay không và cách bảo vệ thiết bị của mình.

Điều gì xảy ra khi virus đào coin chiếm quyền kiểm soát PC của bạn?

Khi nói về virus đào coin, người ta đề cập đến phần mềm độc hại được cài đặt mà không có sự cho phép của bạn và chạy các quá trình nền để khai thác tiền mã hóa — như Bitcoin, Monero hoặc Ethereum. Hiện tượng này gọi là cryptojacking.

Điều quan trọng: chính phần mềm đào coin chỉ là một chương trình. Nó trở thành virus chỉ khi được cài đặt một cách bí mật và hoạt động mà không có sự đồng ý của người dùng. Kẻ xấu sử dụng ba kênh lây nhiễm chính:

• Tải xuống tệp từ các nguồn không đáng tin cậy ( phần mềm lậu, mod game)
• Chuyển qua các liên kết độc hại trong email và tin nhắn
• Tận dụng các lỗ hổng trong hệ điều hành không cập nhật
• Truy cập các trang web bị xâm phạm có tích hợp script khai thác

Virus đào coin ẩn nấp trong hệ thống của bạn như thế nào?

Quá trình nhiễm bệnh diễn ra như sau: phần mềm độc hại xâm nhập qua tệp tải xuống hoặc liên kết, tích hợp vào hệ thống, ngụy trang thành quá trình bình thường và bắt đầu giải các bài toán toán học nền, gửi kết quả về máy chủ của hacker. Tất cả diễn ra mà bạn không hay biết.

Dấu hiệu ban đầu: Làm thế nào để biết máy tính của bạn đã bị nhiễm?

Nếu PC của bạn thể hiện một hoặc nhiều hiện tượng sau, hãy tiến hành kiểm tra:

Hiệu suất giảm rõ rệt
Ngay cả các thao tác đơn giản cũng mất nhiều thời gian bất thường. Trình duyệt phản hồi chậm, cửa sổ mở chậm chạp, hệ thống hay treo.

CPU và card đồ họa hoạt động hết công suất
Dù bạn không mở ứng dụng nào, trong Task Manager vẫn thấy CPU hoặc GPU sử dụng từ 70-100%.

Thiết bị quá nóng
Quạt kêu ầm ầm ở mức tối đa, laptop hoặc vỏ PC trở nên nóng bỏng, ngay cả khi không làm gì.

Chi phí điện năng bất thường
Hóa đơn tiền điện tăng đột biến mà không rõ lý do.

Trong Task Manager xuất hiện các tiến trình lạ
Các tiến trình có tên nghi ngờ như (sysupdate.exe, miner64, update64) tiêu thụ tài nguyên mạnh mẽ.

Trình duyệt có biểu hiện kỳ lạ
Các tiện ích mở rộng mới xuất hiện mà bạn không cài đặt, tab tự mở, trình duyệt chậm ngay cả trên các trang trống.

Cách kiểm tra máy tính có virus đào coin: quy trình thực hành

Bước đầu tiên: phân tích tải hệ thống

Mở Task Manager (bằng tổ hợp Ctrl + Shift + Esc trên Windows, hoặc ứng dụng “Monitor hoạt động” trên Mac). Chuyển sang tab “Tiến trình” và xem xét kỹ danh sách.

Chú ý đến các ứng dụng mà:

• Chiếm 30% hoặc hơn CPU mà không rõ lý do
• Có tên lạ hoặc ngẫu nhiên
• Nằm trong các thư mục đáng ngờ (không nằm trong Program Files)

Nếu phát hiện gì bất thường, ghi nhớ tên tiến trình và đường dẫn của nó.

Bước thứ hai: chạy quét virus toàn diện

Phần mềm diệt virus chất lượng là tuyến phòng thủ đầu tiên. Các lựa chọn đề xuất:

Kaspersky — phát hiện cryptojacking rất tốt
Malwarebytes — chuyên về các mối đe dọa ẩn và phần mềm độc hại
Bitdefender — nhẹ, nhanh, không tiêu tốn nhiều tài nguyên

Cài đặt phần mềm, cập nhật cơ sở dữ liệu ký tự và chạy quét toàn hệ thống. Kết quả thường nằm trong quarantine. Nếu phát hiện “Trojan.CoinMiner” hoặc tương tự — xóa ngay lập tức và khởi động lại máy.

Bước thứ ba: kiểm tra tự động khởi động

Nhiều phần mềm độc hại cấu hình để tự khởi động cùng Windows. Hãy loại bỏ chúng.

Trên Windows: nhấn Win + R, gõ “msconfig”, mở tab “Dịch vụ khởi động” và vô hiệu hóa tất cả những gì nghi ngờ.

Trên Mac: vào “Tùy chọn hệ thống” → “Người dùng & Nhóm” → phần “Các mục đăng nhập”, xóa các ứng dụng lạ.

Bước thứ tư: kiểm tra trình duyệt

Khai thác web là phương thức lây nhiễm phổ biến. Kiểm tra các tiện ích mở rộng (trong Chrome vào “Cài đặt” → “Tiện ích mở rộng”, trong Firefox — “Tiện ích và chủ đề”). Gỡ bỏ tất cả những gì bạn không nhớ đã cài.

Sau đó, xóa cache và cookie để loại bỏ các mảnh script độc hại còn sót lại. Cài đặt các trình chặn như AdBlock hoặc MinerBlock — chúng không chỉ chặn quảng cáo mà còn ngăn các script khai thác ẩn chạy.

Bước thứ năm: sử dụng các công cụ chuyên dụng

Dành cho người dùng nâng cao:

Process Explorer (miễn phí từ trang Microsoft) — cung cấp thông tin chi tiết về từng tiến trình. Mở, tìm các ứng dụng đáng ngờ, nhấn chuột phải và chọn “Kiểm tra trực tuyến”.

Resource Monitor — tích hợp sẵn trong Windows, theo dõi tải tài nguyên theo thời gian thực. Mở Command Prompt, gõ “resmon”.

Wireshark — công cụ phân tích lưu lượng mạng nâng cao. Các miner thường xuyên liên lạc với các máy chủ bên ngoài, điều này thể hiện rõ trong Wireshark.

Các cách bổ sung để phát hiện mối đe dọa

Phân tích các kết nối mạng

Mở Command Prompt (Win + R → cmd) và gõ: netstat -ano

Bạn sẽ thấy danh sách tất cả các kết nối đang hoạt động. Tìm các địa chỉ hoặc cổng bất thường hoạt động liên tục. Ghi nhớ PID của kết nối và đối chiếu với tiến trình trong Task Manager.

Giám sát nhiệt độ phần cứng

Tải HWMonitor hoặc MSI Afterburner. Nếu nhiệt độ CPU hoặc GPU ở chế độ nghỉ trên 60°C mà không có tải, đó là dấu hiệu cần kiểm tra xem có phần mềm đào coin nào đang hoạt động không.