Huyền bí danh tính nghìn tỷ: Huyền thoại và bí ẩn của Сатоши Накамото vào năm 2025

Symbolic 50th Birthday

Theo ghi nhận của nền tảng P2P Foundation, ngày sinh của Сатоши Накамото là 5 tháng 4 năm 1975 — điều này có nghĩa là vào năm 2025, nhà tiên phong bí ẩn của blockchain này về lý thuyết đã tròn 50 tuổi. Nhưng có một chi tiết thú vị: phần lớn các chuyên gia mật mã cho rằng ngày sinh này hoàn toàn không phải là ngày sinh thực sự, mà chỉ là một biểu tượng được thiết kế cẩn thận.

Ngày 5 tháng 4 chỉ về Lệnh hành pháp số 6102 của chính phủ Roosevelt năm 1933 — ngày Mỹ cấm dân chúng sở hữu vàng. Trong khi đó, năm 1975 là năm lệnh cấm này chính thức bị bãi bỏ. Lựa chọn này phản ánh rõ ràng niềm tin tự do của Сатоши Накамото: tạo ra một phương thức lưu trữ tài sản kỹ thuật số vượt qua kiểm soát của chính phủ.

Xét về phong cách mã hóa và thói quen viết, các chuyên gia suy đoán rằng tuổi thực của Сатоshi Накамото có thể còn lớn hơn nữa. Ông sử dụng thói quen hai dấu cách thời kỳ máy đánh chữ, tiêu chuẩn mã hóa theo tiêu chuẩn của Microsoft những năm 1990 — tất cả đều cho thấy một người có nhiều thập kỷ tích lũy công nghệ.

Whitepaper: 9 trang giấy thay đổi thế giới

Ngày 31 tháng 10 năm 2008, Сатоши Накамото đăng tải trên danh sách email mật mã tài liệu 9 trang đã thay đổi thế giới tài chính: 《Bitcoin: Hệ thống tiền mặt điện tử peer-to-peer》.

Bản whitepaper này giải quyết vấn đề “giao dịch gấp đôi” đã làm đau đầu các nhà nghiên cứu tiền kỹ thuật số suốt 14 năm — làm thế nào để ngăn chặn việc tiêu dùng hai lần cùng một đồng kỹ thuật số. Câu trả lời chính là công nghệ sau này gọi là blockchain: một sổ cái phân tán không thể bị sửa đổi.

Vào ngày 3 tháng 1 năm 2009, Сатоши Накамото tạo ra khối khai sinh của Bitcoin. Trong đó có một dòng thông điệp: “The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks” — trích tiêu đề của tờ The Times của Anh, thể hiện rõ mục đích ban đầu của ông khi tạo ra Bitcoin: xây dựng một hệ thống tiền tệ độc lập trong thời điểm hệ thống tài chính sụp đổ.

Từ đó, Сатоши Накамото dành 18 tháng phát triển cật lực, phát hành phiên bản đầu tiên, viết hơn 500 bài đăng trên diễn đàn, đóng góp hàng nghìn dòng mã. Đến cuối năm 2010, ông đã giao dự án cho các nhà phát triển khác, và sau khi gửi email cuối cùng vào tháng 4 năm 2011, ông hoàn toàn biến mất.

Đế chế hàng trăm tỷ USD biến mất

Đây là bí ẩn hấp dẫn nhất trong lịch sử Bitcoin: 750.000-1.1 triệu Bitcoin do Сатоши Накамото khai thác vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay.

Theo giá trị thị trường tháng 4 năm 2025, số tài sản này trị giá từ 63.8 tỷ đến 935 tỷ USD — đủ để Сатоши Накамото lọt vào top 20 tỷ phú toàn cầu. Và việc ông chọn không bao giờ chạm vào số tiền này là một trong những hiện tượng kỳ quái nhất trong lịch sử tài chính.

50 Bitcoin trong khối khai sinh được thiết kế vĩnh viễn không thể sử dụng, nhưng cộng đồng yêu thích đã lần lượt chuyển khoản đến địa chỉ này, hiện đã tích lũy hơn 100 Bitcoin. Các khoản nắm giữ lớn khác trên các địa chỉ khác thì như băng đá im lìm suốt 14 năm.

Có người suy đoán rằng Сатоши Накамото có thể đã mất khoá riêng, đã qua đời hoặc cố ý để lại số tài sản này cho hệ sinh thái Bitcoin. Các giả thuyết cấp tiến hơn cho rằng, nếu ông di chuyển số coin này, sẽ bị lộ danh tính qua quy trình KYC của sàn giao dịch hoặc truy xuất blockchain. Năm 2019, có tin đồn rằng một số địa chỉ ban đầu bắt đầu hoạt động, nhưng sau phân tích của các chuyên gia, các giao dịch này đều xuất phát từ các người dùng sớm khác, chứ không phải từ chính Сатоши Накамото.

Bí ẩn danh tính: Ai là “Сатоши”?

Trong 17 năm qua, vô số nhà mật mã học điều tra như thám tử đã cố gắng làm rõ sự thật, tạo ra một loạt nghi phạm đáng tin cậy:

Hal Finney (1956-2014): Nhận chuyển khoản Bitcoin đầu tiên từ Сатоши Накамото, là tín đồ sớm nhất, có nền tảng mật mã vững chắc. Phân tích chữ viết cho thấy có nét tương đồng với Сатоши, nhưng ông luôn phủ nhận trong đời, và qua đời năm 2014 vì ALS.

Nick Szabo: Năm 1998, ông đã khái niệm hóa “Bit Gold” — tiền tệ tiền thân của Bitcoin. Phân tích phong cách viết cho thấy rất giống Сатоши. Szabo có kiến thức sâu về lý thuyết tiền tệ, mật mã và hợp đồng thông minh, nhưng luôn phủ nhận danh tính.

Adam Back: Người sáng tạo hệ thống chứng minh công việc Hashcash — công nghệ được nhắc rõ trong whitepaper của Bitcoin. Ông từng có liên hệ kỹ thuật với Сатоши, phong cách lập trình cũng tương đồng. Charles Hoskinson, sáng lập Cardano, từng nói Back là ứng viên sáng giá nhất.

Dorian Nakamoto: Kỹ sư người Mỹ gốc Nhật này bị tạp chí Newsweek nhầm là Сатоши năm 2014. Khi bị hỏi, ông mập mờ nói “không còn tham gia nữa”, sau đó làm rõ đây là hiểu lầm. Một tài khoản P2P Foundation không hoạt động đã đăng bài: “Tôi không phải Dorian Nakamoto”.

Craig Wright: Nhà khoa học máy tính người Úc nhiều lần tuyên bố là Сатоши, thậm chí xin bản quyền whitepaper Bitcoin. Nhưng tháng 3 năm 2024, thẩm phán James Mellor của tòa án tối cao Anh đã khẳng định: “Wright không phải tác giả whitepaper Bitcoin”, và các tài liệu ông nộp là giả mạo.

Peter Todd: Trong bộ phim tài liệu HBO năm 2024 《Money Electric: The Bitcoin Mystery》, Todd được giới thiệu là nghi phạm mới dựa trên các đoạn trò chuyện và bằng chứng gián tiếp về cách dùng tiếng Anh Canada. Todd gọi những giả thuyết này là “vô lý”.

Các giả thuyết khác còn liên quan đến mật mã gia Len Sassaman (người qua đời, thi thể của ông đã được mã hóa trong blockchain), hacker tội phạm Paul Le Roux, v.v. Ngày càng nhiều chuyên gia nghiêng về khả năng Сатоши Накамото là một tập thể.

Bí ẩn về danh tính: Quyền lực phân tán

Tại sao Сатоши Накамото chọn biến mất mãi mãi? Câu trả lời nằm trong linh hồn của Bitcoin.

Nếu người sáng lập xuất hiện công khai, ông sẽ trở thành “điểm lỗi duy nhất” của mạng lưới. Chính phủ có thể bắt giữ, đe dọa hoặc hối lộ ông. Các tập đoàn lớn có thể ảnh hưởng để định hướng phát triển của Bitcoin. Mỗi dòng tweet của ông đều có thể gây chấn động thị trường hoặc chia rẽ cộng đồng.

Quan trọng hơn, sự biến mất của Сатоши Накамото phản ánh triết lý cốt lõi của Bitcoin: tin tưởng vào toán học và mã code, chứ không phải con người hay tổ chức. Trong một hệ thống được thiết kế để loại bỏ trung gian tin cậy, một người sáng lập ẩn danh đã qua đời lại chính là biểu tượng tốt nhất cho nguyên lý này.

Có tin đồn từ tháng 10 năm 2023 rằng sẽ tiết lộ danh tính vào ngày 31 tháng 10 năm 2024 (kỷ niệm 16 năm whitepaper), nhưng đa số chuyên gia cho rằng đó chỉ là tin đồn thị trường.

Từ tượng đài trong bảo tàng đến văn hóa đường phố

Сатоши Накамото đã vượt qua biểu tượng công nghệ, trở thành một hiện tượng văn hóa.

Năm 2021, Budapest dựng tượng đồng của nhà sáng lập bí ẩn này, mặt tượng dùng vật liệu phản quang, người xem sẽ thấy bóng mình phản chiếu — tượng trưng cho ý niệm “Chúng ta đều là Сатоши”. Tại Lugano, Thụy Sĩ cũng có một tác phẩm tượng đài tương tự.

Khi Bitcoin đạt đỉnh lịch sử 109.000 USD, tài sản của Сатоши Накамото lập tức vượt quá 120 tỷ USD, lọt vào top 10 tỷ phú toàn cầu — dù ông chưa từng tiêu một xu trong số đó.

Tháng 3 năm 2025, Tổng thống Mỹ ký ban hành lệnh hành pháp thành lập dự trữ Bitcoin chiến lược — điều này được các tín đồ Bitcoin xem là chiến thắng không thể tin nổi. Chính phủ không còn coi Bitcoin là mối đe dọa nữa, mà là tài sản chiến lược.

Châm ngôn của ông được truyền tai trong cộng đồng: “Vấn đề căn bản của tiền tệ thông thường là niềm tin để duy trì hoạt động bình thường của nó.” “Nếu bạn không tin tôi hoặc không hiểu, tôi không có thời gian thuyết phục bạn, xin lỗi.”

Các thương hiệu streetwear như Vans, Stüssy đã ra mắt bộ sưu tập giới hạn lấy chủ đề Сатоши Nakamoto. Một chiếc áo phông in tên ông trở thành biểu tượng của cộng đồng yêu thích tiền mã hóa.

Sự lan tỏa của di sản

Sáng tạo của Сатоши Накамото vượt xa chính Bitcoin. Công nghệ blockchain đã sinh ra toàn bộ hệ sinh thái: Ethereum, Solana và các nền tảng hợp đồng thông minh khác, các ứng dụng DeFi chống lại tài chính truyền thống. Các ngân hàng trung ương toàn cầu đều đang nghiên cứu tiền kỹ thuật số dựa trên nguyên lý blockchain, mặc dù thiết kế tập trung của chúng hoàn toàn trái ngược với nguyên tắc của Сатоши.

Đến năm 2025, có khoảng 500 triệu người dùng tiền mã hóa trên toàn cầu. Sự biến mất của Сатоши Накамото trở thành một phần của huyền thoại — một người đã tạo ra công nghệ cách mạng, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tài chính, rồi biến mất không dấu vết.

Bí ẩn mãi mãi

Khi Сатоши Накамото tượng trưng đón sinh nhật 50 tuổi, danh tính thực sự của ông vẫn sẽ là bí ẩn lớn nhất trong lịch sử mật mã. Dù là một người hay một nhóm người, còn sống hay đã qua đời, điều này không thể thay đổi sự thật: ông đã viết lại tương lai của tài chính bằng mã code.

Trong thời đại khao khát trung gian tin cậy, món quà lớn nhất mà Сатоши Накамото để lại không phải là Bitcoin, mà chính là triết lý ẩn sâu trong mã code và whitepaper — phi tập trung không cần lãnh đạo, chỉ cần toán học và niềm tin.