Altcoins trong hệ sinh thái tiền điện tử: tổng quan đầy đủ về top 10 đồng coin cho nhà đầu tư

Thế giới tiền điện tử mở rộng ra ngoài Bitcoin. Sau khi ra mắt blockchain đầu tiên vào năm 2009, đã xuất hiện hàng nghìn tài sản kỹ thuật số thay thế, được gọi là altcoin. Altcoin trong crypto là gì? Đó là bất kỳ loại tiền điện tử nào ngoài Bitcoin, cung cấp các giải pháp công nghệ và chức năng khác nhau. Hiện nay có hơn 16.500 loại tiền điện tử khác nhau, mỗi loại có mục đích và đặc điểm riêng biệt.

Bitcoin vẫn là người dẫn đầu về vốn hóa thị trường, chiếm khoảng một nửa toàn bộ thị trường tiền điện tử. Tuy nhiên, altcoin kiểm soát nửa còn lại, thể hiện tầm quan trọng ngày càng tăng của các dự án thay thế trong nền kinh tế số.

Altcoin: Khái niệm cơ bản và định nghĩa

Để hiểu rõ về altcoin, cần nắm vững các thuật ngữ chính trong thế giới tiền điện tử.

Coin — là tiền điện tử có mạng blockchain riêng. Bitcoin hoạt động trên blockchain của Bitcoin, Ethereum trên blockchain của Ethereum. Đây là các tài sản bản địa của hệ sinh thái của chúng.

Altcoin — là bất kỳ loại tiền điện tử nào không phải Bitcoin. Một số nhà đầu tư còn phân biệt hẹp hơn, chỉ gọi là altcoin những tài sản không phải Bitcoin hoặc Ethereum, dựa trên vai trò thống trị của hai loại tiền này.

Token — là tài sản kỹ thuật số hoạt động trên nền tảng blockchain của tiền điện tử khác. Nhiều token hoạt động trên mạng Ethereum, sử dụng hạ tầng của nó cho các mục đích khác nhau.

Altcoin đầu tiên là Litecoin, ra đời năm 2011 nhằm tăng tốc xử lý giao dịch so với Bitcoin. Altcoin được chia thành hai loại chính: các dự án sửa đổi mã nguồn của Bitcoin với các tính năng mới, và các dự án được tạo ra từ đầu với kiến trúc hoàn toàn khác biệt.

Phần lớn altcoin được phát triển để giải quyết các hạn chế cụ thể của Bitcoin — tăng tốc độ giao dịch, giảm tiêu thụ năng lượng, cung cấp chức năng cho các ứng dụng hoặc nâng cao quyền riêng tư. Mỗi dự án đều có đề xuất giá trị riêng, giúp phân biệt với các đối thủ cạnh tranh.

Các loại altcoin: Đa dạng hệ sinh thái

Không gian tiền điện tử altcoin rất phong phú. Các loại tài sản khác nhau đảm nhiệm các chức năng khác nhau trong hệ sinh thái blockchain.

Stablecoin giảm thiểu biến động giá bằng cách gắn giá trị vào các tài sản ổn định như đô la Mỹ hoặc vàng. USDC, USDT (Tether) và DAI là nơi trú ẩn trong thời kỳ biến động thị trường và dùng cho các giao dịch hàng ngày. Chúng giúp trader chuyển đổi giữa các tài sản biến động mà không cần chuyển đổi sang tiền fiat.

Token tiện ích cung cấp quyền truy cập dịch vụ trong một mạng blockchain nhất định. Chúng hoạt động như chìa khóa kỹ thuật số mở ra các khả năng của nền tảng. XRP dùng cho thanh toán xuyên biên giới, MATIC dùng để trả phí trên nền tảng Polygon.

Token thanh toán được thiết kế đặc biệt như tiền tệ trao đổi. Chúng hướng tới trở thành phương tiện thanh toán hiệu quả với thời gian xử lý nhanh và phí thấp.

Token quản trị cho phép người nắm giữ quyền biểu quyết trong các quyết định của dự án. Sở hữu các tài sản này cho phép tham gia vào các quyết định quan trọng của giao thức. Maker (MKR) cho phép người nắm giữ bỏ phiếu về các tham số của nền tảng MakerDAO.

Token chứng khoán thể hiện quyền sở hữu các tài sản bên ngoài, tương tự như chứng khoán truyền thống. Chúng có thể phản ánh cổ phần công ty, bất động sản hoặc các khoản đầu tư khác.

Memecoin ban đầu được tạo ra như trò đùa hoặc bình luận xã hội, nhưng đã thu hút cộng đồng lớn nhờ sự phổ biến rộng rãi. Dogecoin (DOGE) và Shiba Inu (SHIB) bắt đầu như meme internet và phát triển thành các dự án lớn với hàng triệu người ủng hộ. Đặc điểm nổi bật là cung cấp token lớn hoặc không giới hạn.

Token Play-to-Earn thúc đẩy các trò chơi blockchain, nơi người chơi nhận phần thưởng bằng tiền điện tử cho hoạt động chơi game. Axie Infinity cho phép người chơi lai tạo và nuôi dưỡng các nhân vật, kiếm token có thể quy đổi ra các loại tiền khác.

Các nhà lãnh đạo thị trường altcoin năm 2025

Dù có hàng nghìn altcoin, chỉ một số ít xác lập vị thế dẫn đầu về tính hữu ích, chấp nhận và vốn hóa thị trường.

Ethereum (ETH) — altcoin lớn nhất

Ethereum vẫn là altcoin lớn nhất với vốn hóa khoảng 372,76 tỷ USD. Khác với Bitcoin, Ethereum đã giới thiệu khái niệm hợp đồng thông minh — các chương trình tự thực thi khi đáp ứng điều kiện. Giải pháp đột phá này đã tạo ra hệ sinh thái gồm hàng nghìn ứng dụng: từ tài chính phi tập trung, game, marketplace NFT đến các nền tảng xã hội.

XRP — công cụ thanh toán quốc tế

XRP, do Ripple Labs phát triển, hướng tới cung cấp các chuyển khoản xuyên biên giới nhanh chóng và rẻ. Dự án hợp tác với các tổ chức tài chính, cung cấp giải pháp thay thế hệ thống ngân hàng truyền thống như SWIFT, nhằm cải thiện thanh toán quốc tế.

Solana (SOL) — mạng lưới hiệu suất cao

Solana nổi bật nhờ khả năng xử lý cực kỳ cao và chi phí thấp. Blockchain của Solana xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, phù hợp cho các ứng dụng tải cao như sàn giao dịch, game, DeFi. Giá hiện tại là $137.80.

Cardano (ADA) — tiếp cận nghiên cứu trong blockchain

Cardano nổi bật với phương pháp phát triển dựa trên nghiên cứu khoa học kỹ lưỡng. Dự án sử dụng cơ chế đồng thuận Proof of Stake, tiêu thụ ít năng lượng hơn nhiều so với Bitcoin.

Litecoin (LTC) — bạc của thế giới tiền điện tử

Thường gọi là “bạc so với vàng của Bitcoin”, Litecoin là một trong những altcoin đầu tiên, ra mắt năm 2011. Nó cung cấp thời gian xác nhận nhanh hơn và sử dụng thuật toán băm khác biệt. Với uy tín hơn một thập kỷ, Litecoin được dùng rộng rãi cho thanh toán hàng ngày nhờ phí thấp và sự công nhận toàn cầu. Giá hiện tại là $81.05.

Dogecoin (DOGE) — từ meme thành hiện tượng tiền điện tử

Bắt đầu như trò đùa internet, Dogecoin trở thành một trong những tiền điện tử phổ biến nhất. Dù xuất phát từ hài hước, dự án đã xây dựng cộng đồng trung thành và thu hút sự chú ý của các sao. Giá cả hợp lý và cung không giới hạn khiến nó phổ biến trong tặng thưởng và giao dịch nhỏ. Giá hiện tại là $0.14.

Tether (USDT) — stablecoin hàng đầu

Là stablecoin lớn nhất về vốn hóa, Tether duy trì giá trị gắn với đô la Mỹ. Mỗi USDT được dự trữ đảm bảo, giữ giá trị 1 USD. Điều này cực kỳ quan trọng cho trader chuyển đổi giữa các tiền điện tử biến động và tài sản ổn định mà không cần chuyển đổi sang fiat. USDT nằm trong top các loại tiền điện tử theo khối lượng giao dịch hàng ngày.

USD Coin (USDC) — ổn định có kiểm soát

USDC là stablecoin có kiểm soát phát triển nhanh, gắn với đô la Mỹ. Được sáng lập bởi consortium Centre (do Circle và Coinbase), USDC nổi bật nhờ tính minh bạch và kiểm toán định kỳ về dự trữ. Giá hiện tại là $1.00. Tài sản này trở thành hạ tầng quan trọng cho các ứng dụng DeFi và thanh toán quốc tế.

Shiba Inu (SHIB) — meme coin có chức năng

Ra mắt năm 2020 như một sự thay thế Dogecoin, Shiba Inu nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn. Dù bắt nguồn từ meme, dự án đã mở rộng, bao gồm sàn giao dịch phi tập trung (ShibaSwap), nền tảng NFT và các chức năng hữu ích khác. Giá thấp giúp nhà đầu tư sở hữu hàng triệu hoặc tỷ token, thu hút nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Uniswap (UNI) — cuộc cách mạng trong giao dịch phi tập trung

Uniswap đã cách mạng hóa giao dịch tiền điện tử nhờ mô hình market maker tự động. Là một trong các sàn phi tập trung lớn nhất, cho phép người dùng giao dịch token trực tiếp từ ví mà không cần trung gian. Người nắm giữ token UNI có thể tham gia quản trị phát triển giao thức.

Thống trị của altcoin: Chỉ số thị trường chính

Để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, cần hiểu về chỉ số thống trị của altcoin.

Thống trị altcoin là tỷ lệ phần trăm tổng giá trị thị trường của toàn bộ thị trường crypto thuộc về tất cả các altcoin. Công thức tính:

Thống trị altcoin = (Vốn hóa thị trường tổng của crypto — Vốn hóa thị trường của Bitcoin) / Vốn hóa thị trường tổng của crypto × 100%

Khi thống trị của Bitcoin giảm, thống trị của altcoin tăng, báo hiệu sự phân bổ lại vốn vào các tài sản thay thế.

Biểu đồ của chỉ số này là công cụ mạnh để xác định xu hướng thị trường:

• Tăng thống trị altcoin (thường trên 55%) thường báo hiệu các giai đoạn altcoin vượt Bitcoin về hiệu suất
• Giảm thống trị altcoin cho thấy thị trường tập trung quanh Bitcoin, nơi vốn chuyển sang tiền điện tử hàng đầu

Trong quá khứ, thống trị altcoin đạt đỉnh vào năm 2017-2018 (khoảng 67%) và năm 2021 (gần 60%), trùng với đợt tăng giá mạnh.

Tính đến tháng 4 năm 2025, tổng vốn hóa thị trường altcoin khoảng 1,4 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 55% toàn bộ thị trường crypto.

Mùa altcoin: Thời kỳ thăng hoa

Trong thị trường tiền điện tử có hiện tượng gọi là “mùa altcoin” — các giai đoạn altcoin đồng loạt vượt Bitcoin, thường chứng kiến đợt tăng giá mạnh.

Mùa altcoin thường bắt đầu sau đợt tăng mạnh của Bitcoin, khi nó ổn định hoặc đi ngang. Nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao hơn sẽ chuyển vốn từ Bitcoin sang altcoin, làm giảm thống trị của Bitcoin và đẩy giá các tài sản thay thế tăng.

Để xác định bắt đầu mùa altcoin, cần theo dõi:

1. Hiệu suất tương đối — khi phần lớn altcoin vượt Bitcoin trong một khoảng thời gian nhất định
2. Thống trị của Bitcoin — giảm tỷ lệ của nó trong tổng vốn hóa thị trường
3. Khối lượng giao dịch — tăng hoạt động giao dịch trong altcoin so với Bitcoin
4. Tín hiệu xã hội — sự quan tâm tăng đối với các altcoin cụ thể trên mạng xã hội

Các đợt tăng giá mạnh của altcoin trong quá khứ gồm năm 2017-2018 (khi thống trị của Bitcoin giảm từ 86,3% xuống 38,69% trong bối cảnh bùng nổ ICO) và năm 2020-2021 (khi nhà đầu tư nhỏ lẻ tích cực tìm kiếm cơ hội ngoài Bitcoin).

Mùa altcoin thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, có thể kết thúc nhanh như bắt đầu.

Ưu điểm và rủi ro khi đầu tư vào altcoin

Lợi ích tiềm năng

Cải tiến công nghệ. Nhiều altcoin được phát triển để khắc phục các hạn chế của Bitcoin — tăng tốc giao dịch, giảm tiêu thụ năng lượng, nâng cao quyền riêng tư hoặc mở rộng chức năng ứng dụng.

Tiềm năng tăng trưởng lớn. Nhờ vốn hóa nhỏ hơn, altcoin có thể mang lại lợi nhuận cao hơn. Đầu tư vào dự án trẻ triển vọng có thể gấp nhiều lần so với đầu tư vào Bitcoin.

Lựa chọn đa dạng. Hàng nghìn altcoin có sẵn giúp nhà đầu tư chọn dự án phù hợp với công nghệ, ngành hoặc vấn đề họ quan tâm.

Chức năng vượt ra ngoài lưu trữ giá trị. Nhiều altcoin cung cấp khả năng ngoài việc giữ giá trị — hỗ trợ các ứng dụng phi tập trung hoặc quyền quản trị trong các dự án blockchain.

Rủi ro và mối đe dọa

Rủi ro cao hơn. Altcoin thường có rủi ro lớn hơn Bitcoin. Nhiều dự án thất bại hoàn toàn, dẫn đến mất vốn. Các dự án nhỏ hơn càng rủi ro cao hơn.

Biến động cực đoan. Giá altcoin có thể biến động 20-30% trong một ngày, gây căng thẳng và khó kiểm soát vị thế đầu tư.

Thanh khoản hạn chế. Phần lớn altcoin có khối lượng giao dịch thấp hơn Bitcoin, khó mua hoặc bán khối lượng lớn mà không ảnh hưởng đến giá.

Không rõ quy định. Môi trường pháp lý về tiền điện tử còn đang phát triển. Các quy định trong tương lai có thể ảnh hưởng lớn đến một số altcoin, đặc biệt là những loại có thể bị phân loại là chứng khoán.

Lừa đảo. Trong không gian altcoin tồn tại nhiều vụ lừa đảo. Không nghiên cứu kỹ, nhà đầu tư dễ bị mắc kẹt trong các mô hình “pump and dump” hoặc các dự án không thực hiện cam kết.

Phương pháp nghiên cứu altcoin

Trước khi đầu tư vào altcoin, cần thực hiện nghiên cứu kỹ lưỡng. Các yếu tố đánh giá chính gồm:

Mục tiêu và vấn đề giải quyết. Altcoin giải quyết vấn đề gì thực sự? Có nhu cầu thực sự cho giải pháp này không? Nó cạnh tranh như thế nào với các lựa chọn hiện có trong và ngoài không gian crypto?

Đội ngũ phát triển. Tìm hiểu kinh nghiệm và lịch sử của đội ngũ. Tìm sự minh bạch về danh tính và năng lực của các thành viên. Kiểm tra các dự án họ đã thực hiện thành công trước đó. Đánh giá số lượng nhà phát triển hoạt động.

Whitepaper. Đây là tài liệu chính giải thích công nghệ, mục tiêu và chiến lược thực hiện. Chú ý đến độ rõ ràng của giải thích kỹ thuật, tính thực tế của lộ trình, minh bạch phân phối token và các dấu hiệu cảnh báo như mô tả mơ hồ.

Tokenomics. Nghiên cứu tổng cung token, cơ chế phân phối (đội ngũ, bán công khai, v.v), các cơ chế kiểm soát lạm phát và thời gian khóa các token của đội.

Chỉ số thị trường. Đánh giá vốn hóa thị trường, tính thanh khoản, khối lượng giao dịch hàng ngày và xu hướng giá lịch sử.

Cộng đồng và chấp nhận. Đánh giá quy mô và mức độ tham gia của cộng đồng trên mạng xã hội, các đối tác uy tín, thống kê sử dụng thực tế và chất lượng truyền thông của đội.

An toàn và kiểm toán. Mã đã được kiểm tra bởi các công ty an ninh uy tín chưa? Có sự cố an ninh nào xảy ra không? Mạng lưới có phân cấp đến mức nào?

Cách lưu trữ altcoin đúng cách

Lưu trữ phù hợp là yếu tố then chốt để bảo vệ đầu tư vào altcoin. Các phương pháp khác nhau mang lại các mức độ an toàn và tiện lợi khác nhau.

( Các loại ví

Ví phần cứng )ví lạnh###. Thiết bị vật lý (Ledger, Trezor, Tangem) lưu trữ khóa riêng trong chế độ ngoại tuyến. Đảm bảo mức độ bảo mật cao nhất, bảo vệ khỏi các cuộc tấn công trực tuyến. Khuyên dùng cho số tiền lớn. Giá dao động từ 50 đến 200 USD.

Ví phần mềm. Ứng dụng trên máy tính (Exodus, Electrum) cài đặt trên PC. Ứng dụng di động (Trust Wallet, MetaMask) hoạt động trên điện thoại thông minh. Ví web hoạt động qua trình duyệt. Tiện lợi hơn ví cứng, nhưng ít an toàn hơn.

Ví sàn giao dịch. Lưu trữ tài sản trực tiếp trên nền tảng mua bán. Tiện lợi nhất, nhưng ít an toàn nhất. Chỉ phù hợp với số tiền nhỏ hoặc lưu trữ ngắn hạn, vì sàn kiểm soát khóa riêng.

Ví giấy. Tài liệu vật lý chứa khóa riêng. Lưu trữ hoàn toàn ngoại tuyến, rất an toàn khi tạo đúng cách, nhưng bất tiện trong sử dụng.

( Thực hành an toàn

1. Không bao giờ chia sẻ khóa riêng hoặc cụm từ khôi phục
2. Ghi lại cụm từ khôi phục ra giấy và giữ ở nơi an toàn
3. Sử dụng mật khẩu mạnh, duy nhất cho tất cả tài khoản crypto
4. Bật xác thực hai yếu tố qua ứng dụng xác thực, không qua SMS
5. Dùng nhiều loại ví — ví nóng cho giao dịch thường xuyên, ví lạnh cho lưu trữ dài hạn
6. Cập nhật phần mềm định kỳ
7. Cẩn thận với các cuộc tấn công lừa đảo nhắm vào tài sản crypto
8. Xem xét dùng thiết bị riêng cho hoạt động crypto
9. Sao lưu ví định kỳ
10. Thử các giao dịch nhỏ trước khi chuyển số tiền lớn

Mẹo thực tế khi đầu tư vào altcoin

Thị trường altcoin luôn phát triển không ngừng. Các dự án có ích thực sự và ứng dụng thực tế có khả năng phát triển mạnh, trong khi các dự án khác có thể biến mất.

Với người mới bắt đầu, điều quan trọng là đầu tư có trách nhiệm, nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi chọn dự án, đa dạng hóa danh mục và không đầu tư quá nhiều khả năng mất mát.

Dù là phân tích xu hướng thị trường qua chỉ số thống trị altcoin hay xây dựng danh mục các dự án tiềm năng, chìa khóa thành công vẫn là sự kết hợp giữa kiến thức, thận trọng và kỷ luật.

Câu hỏi thường gặp về altcoin

Sự khác biệt cơ bản giữa Bitcoin và altcoin là gì?

Bitcoin là tiền điện tử đầu tiên, hoạt động trên blockchain riêng của nó. Altcoin xuất hiện sau và thường nhằm cải thiện các hạn chế của Bitcoin hoặc phục vụ mục đích khác. Nhiều altcoin cung cấp tốc độ giao dịch cao hơn, phí thấp hơn, quyền riêng tư mở rộng hoặc các chức năng vượt quá lưu trữ giá trị đơn thuần.

Ethereum có được xem là altcoin không?

Có, về mặt kỹ thuật Ethereum là altcoin vì đây là tiền điện tử khác ngoài Bitcoin. Tuy nhiên, do quy mô và ảnh hưởng lớn, một số phân loại riêng biệt như một loại tiền điện tử hàng đầu cùng với Bitcoin.

Altcoin dùng để làm gì?

Altcoin phục vụ các mục đích khác nhau tùy theo thiết kế. Một số dùng làm phương tiện thanh toán, số khác cung cấp quyền truy cập các ứng dụng phi tập trung, một số nữa cho quyền quản trị, hoặc duy trì giá trị ổn định. Ứng dụng của chúng rất đa dạng, từ game, tài chính, theo dõi chuỗi cung ứng đến xác thực danh tính.

Có bao nhiêu altcoin tồn tại?

Tính đến cuối năm 2024, có hơn 16.500 loại tiền điện tử, phần lớn trong đó là altcoin. Số lượng này liên tục thay đổi do ra mắt dự án mới hoặc đóng cửa các dự án cũ.

Altcoin có phải là khoản đầu tư tốt không?

Altcoin có thể mang lại lợi nhuận lớn, nhưng đi kèm rủi ro cao. Nhà đầu tư sớm thành công có thể thu về lợi nhuận khủng, nhưng nhiều dự án altcoin thất bại. Khuyên chỉ đầu tư sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng và trong danh mục đa dạng.

Altcoin phổ biến nhất là gì?

Ethereum luôn là altcoin lớn nhất và phổ biến nhất theo vốn hóa thị trường, khoảng 372,76 tỷ USD.

Làm thế nào để chọn altcoin để đầu tư?

Nghiên cứu là yếu tố then chốt. Đánh giá mục tiêu dự án, đội ngũ, công nghệ, cộng đồng, tokenomics, chỉ số thị trường và các yếu tố an toàn. Tìm các dự án giải quyết vấn đề thực tế với đội ngũ có kinh nghiệm.

Điều gì gây biến động giá altcoin?

Nhiều yếu tố ảnh hưởng: hiệu suất của Bitcoin, tâm lý chung của thị trường, tin tức dự án, quy định pháp luật, thành tựu hoặc thất bại công nghệ, mức độ chấp nhận và điều kiện vĩ mô.

Có thể đào altcoin như Bitcoin không?

Một số altcoin có thể đào bằng cơ chế Proof of Work giống Bitcoin. Tuy nhiên, nhiều altcoin mới dùng Proof of Stake hoặc cơ chế staking khác, không cần đào.

Nơi nào tìm thông tin về altcoin cụ thể?

Trang web chính thức của dự án, whitepaper, kho mã nguồn GitHub, các trang tin crypto, kênh Discord hoặc Telegram của dự án là nguồn thông tin tốt về từng altcoin.