Trong năm thị trường tăng trưởng, đã nghe qua một câu nói, bây giờ nghĩ lại vẫn thấy đau lòng: "Trong thị trường bò, ai cũng là cao thủ, khi thị trường gấu đến mới biết ai đang khỏa thân bơi."

Sáu năm trôi qua, đã gặp quá nhiều câu chuyện. Những tiếng khóc thất vọng khi bị cháy tài khoản lúc 3 giờ sáng, cũng đã thấy những người dám đương đầu để quay lại từ một đợt sóng lớn. Nhưng cuối cùng, người sống sót không phải là những người thông minh nhất, mà là những người giữ kỷ luật nhất.

Hôm nay muốn nói về điều thực tế — làm thế nào để sống lâu hơn trong thị trường này? Dưới đây là 8 nguyên tắc sinh tồn mà tôi đổi lấy từ học phí.

**1. Không nhìn thấu tình hình? Trước tiên xem Bitcoin rồi mới hành động**

Người mới luôn chăm chăm vào câu chuyện nhân đôi của các đồng coin nhỏ, người kỳ cựu bước đầu là mở biểu đồ ngày của Bitcoin. Biểu đồ ngày quyết định hướng đi, còn biểu đồ phút mới là điểm vào. Thị trường giảm, dù là coin nóng nhất cũng khó thoát khỏi; thị trường dao động, mọi sức nóng của các ngành đều chỉ là ảo ảnh. Cần ghi nhớ một câu: xu hướng sai rồi, mọi thứ đều vô nghĩa.

**2. Đào đá ngược dòng? Đó là cách chơi của những kẻ đánh bạc**

Luôn muốn vào đáy, ra đỉnh, cuối cùng đều bị kẹt giữa chừng. Trong thị trường coin, chi phí thấp nhất thực ra là theo xu hướng: trong kênh tăng, mỗi lần điều chỉnh là cơ hội; trong kênh giảm, mọi đợt phục hồi đều nên chạy. Đừng chống lại thị trường, chống lại chỉ có một kết quả là mất tiền.

**3. Theo đuổi các xu hướng khắp nơi? Cẩn thận biến thành bệ đỡ**

Mỗi chu kỳ đều có câu chuyện mới — DeFi, NFT, Meme coin, nghe có vẻ hấp dẫn. Nhưng sự thật tàn nhẫn là dòng tiền mới là chân lý duy nhất. Khi dòng tiền thông minh bắt đầu rút lui, ngay cả ý tưởng hoàn hảo nhất cũng chỉ là bong bóng. Cách của tôi rất đơn giản: chỉ chơi những xu hướng vẫn thu hút dòng tiền mới, khi sức hút bắt đầu giảm, lập tức rút lui.

**4. Lập kế hoạch giao dịch, không phải làm theo cảm tính**

Không nghĩ rõ điều kiện thoát ra trước khi vào, sau khi vào tâm trạng sẽ bắt đầu rối loạn. Điểm chốt lời, điểm cắt lỗ cần phải xác định trước khi đặt lệnh. Khi cảm xúc dâng lên, hãy xem liệu lệnh có còn phù hợp với kế hoạch không — phù hợp thì tiếp tục chờ, không phù hợp thì thoát. Đừng để mỗi biến động làm thay đổi quyết định của bạn.

**5. Đòn bẩy là bộ khuếch đại, khuếch đại cả ước mơ lẫn nỗi sợ**

Đòn bẩy gấp đôi nghe có vẻ an toàn, nhưng khi thị trường biến động, không chịu nổi đâu. Tôi đã thấy nhiều người vì đòn bẩy mà, vốn dĩ lỗ 10% lại thành mất sạch. Giao ngay và hợp đồng, quyền chọn nằm trong tay bạn, nhưng giới hạn chịu đựng rủi ro là cố định.

**6. Đừng all in cùng một đồng coin hoặc cùng một câu chuyện**

Dù coin nào cũng có thể sập, dù xu hướng nào cũng có thể nguội lạnh. Phân bổ danh mục là bài học bắt buộc để sống lâu. Ngay cả khi mắc sai lầm trong một quyết định, các vị trí còn lại vẫn có thể giữ vững.

**7. Cân bằng giữa tin tức và biểu đồ**

Tin tốt không nhất thiết là tăng giá, tin xấu không nhất thiết là giảm giá — đặc biệt rõ ràng khi thời gian không đồng bộ. Học cách cảm nhận nhiệt độ của thị trường, hiểu rõ ý định thực sự của dòng tiền, đừng bị tin tức dẫn dắt theo cảm tính.

**8. Mất tiền đắt nhất là không học được bài học**

Mỗi lần cắt lỗ đều là học phí cho lần thành công tiếp theo. Không ghi chép chi tiết giao dịch, không xem lại nguyên nhân thất bại, sẽ lặp lại sai lầm cũ. Viết nhật ký giao dịch, dù đơn giản, sau 3 tháng xem lại cũng có thể nhận ra mô hình của chính mình.

Nói thật lòng, trong thị trường coin không có cách đảm bảo kiếm tiền, nhưng có thể giảm thiểu xác suất mất tiền. Người sống sót cuối cùng không phải dựa vào may mắn, mà dựa vào những kỷ luật tưởng chừng nhàm chán, rất cơ bản này.

Thị trường bò đến, muốn kiếm nhanh là chuyện bình thường, nhưng muốn tồn tại lâu hơn trong thị trường này, phải học cách giao dịch như máy móc — lạnh lùng, lý trí, không để cảm xúc chi phối.