Trong giới gần đây lại xuất hiện những trường hợp vận hành đầy ấn tượng. Một game thủ kỳ cựu tên Xiao Z với vị thế ETH đã trải qua một chu kỳ hoàn chỉnh — từ giai đoạn lỗ ban đầu bị chê trách gần như sắp bị thanh lý, cứng cỏi giữ đến đỉnh lợi nhuận hơn 20.000 USD, nhưng vẫn giữ nguyên vị thế không đổi. Phương thức vận hành này thoạt nhìn giống như một kẻ chơi cược liều lĩnh, nhưng đằng sau đó thực ra ẩn chứa những logic giao dịch cao cấp phổ biến của các nhà lớn trong giới.

Chúng ta hãy phân tích vấn đề then chốt đầu tiên: Tại sao lợi nhuận trên sổ sách 20.000 USD lại khiến anh ta có thể bình tĩnh như vậy? Thường có hai khả năng. Một là quy mô vốn đủ lớn, khoản lợi nhuận này có thể chỉ là phần nhỏ trong các biến động hàng ngày của các vị thế khác, nên tâm lý mất mát hay thắng lợi đều nhẹ nhàng hơn. Khả năng thứ hai, cũng đáng chú ý hơn — anh ta đã sử dụng chiến lược quản lý rủi ro để khóa chặt rủi ro giảm giá toàn bộ tài khoản, hoàn toàn không sợ lợi nhuận bị rút lại tại một điểm nào đó.

Ở đây có một khái niệm quan trọng trong thị trường cần hiểu rõ: mô hình phòng hộ (hedging). Nói đơn giản, là xây dựng đồng thời các vị thế mua và bán trên cùng một tài sản giao dịch, thông qua kiểm soát chính xác các vị thế để hai bên rủi ro bù trừ lẫn nhau, cuối cùng khóa chặt rủi ro biến động. Ví dụ, với vị thế ETH của Xiao Z, rất có thể anh ta vừa nắm giữ ETH thực trong thị trường giao ngay, vừa mở vị thế bán hợp đồng tương lai để phòng hộ. Hoặc dùng cách hiệu quả hơn — sử dụng hợp đồng vĩnh cửu để xây dựng vị thế hai chiều trên cùng một nền tảng.

Kết quả của cách làm này là gì? Dù ETH tăng giá vượt đỉnh hay giảm sâu, toàn bộ biến động lợi nhuận ròng của tài khoản sẽ bị hạn chế trong phạm vi rất nhỏ. Từ góc nhìn của người ngoài, anh ta có thể bình tĩnh giữ vững đến khi lợi nhuận cao nhất, không phải dựa vào việc dự đoán xu hướng thị trường một chiều, mà dựa vào sự tin chắc rằng toàn bộ rủi ro đã được khóa chặt. Điều này cũng giải thích tại sao anh ta có thể vượt qua tâm lý dao động của các nhà đầu tư nhỏ lẻ — vì anh ta không chơi trò "đặt cược theo xu hướng", mà là "sử dụng chiến lược để tránh rủi ro thị trường".

Chìa khóa hấp dẫn của phòng hộ nằm ở đây. Khi bạn có thể phân bổ các vị thế hợp lý để khóa rủi ro của tài khoản, áp lực tâm lý trong quyết định đầu tư sẽ giảm đáng kể. Bạn không còn cần phải thay đổi chiến lược liên tục theo biến động ngắn hạn của thị trường, không bị cảm xúc chi phối bởi các đợt tăng giảm giá, toàn bộ quá trình giao dịch trở nên lý trí và có hệ thống hơn.

Tuy nhiên, cách chơi này đối với nhà đầu tư phổ thông có hai rào cản rõ rệt. Thứ nhất là quy mô vốn. Phòng hộ đòi hỏi phân bổ vốn cho nhiều vị thế khác nhau, điều này tốn kém đối với các nhà nhỏ lẻ có vốn hạn chế, hiệu quả cũng không chắc chắn. Thứ hai là khả năng thiết kế chiến lược. Phần trăm phòng hộ bao nhiêu là đủ để kiểm soát rủi ro hiệu quả? Trong các giai đoạn thị trường khác nhau, cần điều chỉnh các vị thế như thế nào? Tất cả đều đòi hỏi kinh nghiệm giao dịch sâu sắc và khả năng nhạy bén với thị trường.

Quan trọng hơn, không phải mọi chiến lược phòng hộ đều có thể thực thi suôn sẻ. Thanh khoản của sàn giao dịch, phí hợp đồng, chênh lệch giá giữa thị trường giao ngay và phái sinh — những yếu tố vi mô này đều ảnh hưởng đến lợi nhuận thực tế của chiến lược phòng hộ. Thậm chí, quá phụ thuộc vào phòng hộ còn có thể khiến trader rơi vào tình trạng bị khóa trong một vùng lợi nhuận hẹp, bỏ lỡ các cơ hội lớn thực sự của thị trường.

Vì vậy, tưởng chừng như giữ vị thế không đổi là đơn giản, nhưng đằng sau đó là sự tổng hòa của quy mô vốn, tư duy quản lý rủi ro, kinh nghiệm thị trường và công cụ giao dịch. Trường hợp của Xiao Z cho chúng ta bài học không phải để bắt chước cách giữ vị thế của anh ấy, mà là để hiểu rõ tư duy quản lý rủi ro mà anh ấy áp dụng — đó mới là yếu tố quyết định sự ổn định của sự nghiệp giao dịch dài hạn.