Những người có sở thích đa dạng thức tỉnh khởi nghiệp: Tại sao đây là 2-3 năm tốt nhất

Bạn có cảm thấy có lỗi vì quá nhiều sở thích không? Bạn có bị khuyên rằng “phải chuyên sâu một lĩnh vực mới thành công” không? Nếu có, thì bạn cần biết rằng: trong thời đại ngày nay, entrepreneurship nghĩa là sở thích đa dạng không còn là điểm yếu, mà là sức mạnh cạnh tranh lớn nhất. Chính là thời đại của bạn.

Xã hội đã tẩy não chúng ta nhiều thế hệ: đi học, lấy bằng cấp, tìm việc, rồi nghỉ hưu. Mô hình này còn ý nghĩa trong thời kỳ công nghiệp, nhưng chúng ta đã rời xa thời đại đó từ lâu. Đặt cược vào một kỹ năng duy nhất gần như là tự sát nghề nghiệp. Nguy hiểm nhất là bạn có thể chưa nhận ra mình đang bị mắc kẹt.

Từ thời kỳ công nghiệp đến Phục Hưng thứ hai: Thời đại đã thay đổi

Quay lại cuộc cách mạng công nghiệp, một công nhân làm kim hoàn hoàn tất tất cả các công đoạn từ đầu, một ngày có thể làm 20 chiếc kim. Nhưng khi phân chia công đoạn, để các công nhân khác nhau làm từng phần, tổng sản lượng có thể đạt tới 48.000 chiếc. Cư nghĩ “chuyên môn hóa” này đã cứu vãn thời kỳ công nghiệp, nhưng cũng đã định hình toàn bộ xã hội hiện đại — bao gồm trường học, công ty và kế hoạch cuộc đời của chúng ta.

Vấn đề là: chúng ta không còn sống trong thời kỳ công nghiệp nữa.

Lý do cuộc Phục Hưng ra đời là vì máy in của Gutenberg đã thay đổi chi phí tiếp cận thông tin. Trước đó, một bản sao chép thủ công cần nhiều tháng để hoàn thành. Sau khi máy in ra đời, trong vòng 50 năm, 20 triệu cuốn sách đã tràn vào châu Âu, kiến thức từng chỉ dành cho giới tinh hoa giờ trở thành tài nguyên ai cũng có thể tiếp cận. Các bậc thầy như Leonardo da Vinci, Michelangelo xuất hiện — họ không phải “chuyên gia” — họ là những người đa năng vượt qua nhiều lĩnh vực như hội họa, điêu khắc, kỹ thuật, giải phẫu.

Hiện tại, internet chính là máy in của thời đại chúng ta. entrepreneurship nghĩa là bạn giờ có cơ hội giống như da Vinci — không phải ẩn dụ, mà theo nghĩa đen. Kiến thức gần như miễn phí, kênh phân phối thì trong tầm tay, giới hạn duy nhất là khả năng kết nối các ý tưởng từ các lĩnh vực khác nhau để hình thành một thế giới quan độc đáo.

Tại sao Entrepreneurship nghĩa là chiến thắng của người đa năng

Thành công cá nhân dựa vào ba yếu tố: tự học, lợi ích cá nhân, tự lực.

Tự học rất đơn giản — bạn phải chủ động dẫn dắt việc học của chính mình, chứ không thụ động chờ đợi hệ thống giáo dục sắp xếp. Mỗi sở thích đi sâu hơn sẽ tăng khả năng kết nối của bạn, mở rộng độ phức tạp trong hiểu biết về thực tại. Mô hình thực tế của bạn càng phức tạp, bạn càng giải quyết được nhiều vấn đề, và cơ hội cũng sẽ nhiều hơn.

Lợi ích cá nhân là kim chỉ nam của bạn. Nó không phải là ích kỷ, mà là quan tâm đến sự phát triển thực sự của chính mình trong một hệ thống do doanh nghiệp và chính phủ điều khiển. Nhiều người rơi vào “chứng nghiện thích mới” (liên tục học nhưng không tạo ra kết quả) là vì họ tìm kiếm dopamine rẻ tiền, chứ không phải là sự phát triển thực sự của bản thân. Khi sở thích trở thành sự nghiệp của bạn, phần lớn sở thích sẽ tự nhiên bị loại bỏ — vì lúc đó, mục tiêu dựa trên nhu cầu thực, chứ không phải trốn tránh.

Tự lực là nền móng của bạn. Nó giúp cuộc sống của bạn không bị ngoại lực chi phối. Khi bạn không còn phụ thuộc vào lời giải thích và phán đoán của người khác, bạn mới thực sự rõ ràng về điều có lợi cho mình.

Ba yếu tố này không hoàn toàn độc lập, nhưng cũng không cần phải có tất cả. Chúng thúc đẩy lẫn nhau: lợi ích cá nhân thúc đẩy tự học, tự học giúp bạn duy trì độc lập trong lĩnh vực hiểu biết, tự lực giúp bạn rõ ràng về điều thực sự có lợi cho mình.

Từ sở thích sang thu nhập: hệ thống thực hành về thương hiệu, nội dung, sản phẩm

Bây giờ chúng ta nói về thực tế: làm thế nào để biến sở thích thành công việc có lợi nhuận?

Trước tiên, bạn cần hiểu một sự thật: hiện tại, mọi doanh nghiệp về bản chất đều là doanh nghiệp truyền thông. Bạn cần sự chú ý. Chú ý ở đâu? Trên mạng xã hội. Tất nhiên, điều này không có nghĩa bạn phải trở thành “ngôi sao mạng”, mà là: bạn cần để công việc của mình được nhìn thấy.

Con đường rõ ràng nhất là trở thành một người sáng tạo nội dung — nhưng “người sáng tạo” ở đây không phải YouTuber kiểu đó. Ý tôi là: bạn công khai chia sẻ quá trình học tập của mình (gọi là nội dung), xây dựng thương hiệu xung quanh câu chuyện phát triển của bạn, rồi biến các giải pháp bạn giải quyết thành sản phẩm. Đây chính xác là tất cả các yếu tố của entrepreneurship cần có.

Về thương hiệu: đừng hiểu nó chỉ là avatar và mô tả. Thương hiệu là một “thế giới nhỏ” giúp mọi người hoàn thành chuyển đổi. Nó là ấn tượng tổng thể hình thành trong tâm trí người đọc qua 3-6 tháng, qua bài viết, video, phát ngôn của bạn. Câu chuyện, thế giới quan, triết lý sống của bạn sẽ xuất hiện ở mọi điểm chạm — từ avatar, nội dung cố định, đến newsletter. Điểm mấu chốt là: thương hiệu của bạn chính là câu chuyện của bạn, và câu chuyện đó xứng đáng được kể.

Về nội dung: internet giống như vòi rồng dập lửa thông tin, AI sẽ tạo ra nhiều nhiễu hơn nữa. Điều này có nghĩa là nội dung chất lượng cao quan trọng hơn bao giờ hết. Những nội dung tốt nhất đều có đặc điểm — “mật độ ý tưởng” cao. Bạn có thể xây dựng một “bảo tàng ý tưởng” (dùng Notion hoặc công cụ nào đó), ghi lại cảm hứng, ý tưởng, quan điểm có tín hiệu cao. Không phải để lên lịch nội dung, mà để hình thành phong cách tư duy riêng của bạn.

Phương pháp then chốt là luyện tập — diễn đạt cùng một ý tưởng theo nhiều cấu trúc khác nhau 1000 lần. Ý tưởng rất quan trọng, nhưng cấu trúc quyết định sức hút của nó. Cùng một quan điểm cốt lõi, dùng cách “quan sát + trình bày” sẽ khác với cách “danh sách”. Phân tích cấu trúc các bài đăng bạn thích, lý do vì sao hiệu quả, rồi viết lại ý tưởng của bạn theo các cấu trúc khác nhau — bạn sẽ dần nắm vững nghệ thuật diễn đạt.

Về sản phẩm: Trong thời kỳ “hệ thống kinh tế”, sản phẩm có giá trị nhất là hệ thống dựa trên thực hành của chính bạn và kết quả đạt được. Sản phẩm của bạn đặc biệt không phải vì chức năng mạnh hơn, mà vì nó tích hợp phương pháp đã được kiểm chứng và thế giới quan độc đáo của bạn. Không đối thủ nào có thể sao chép điều này.

Làm thế nào để trở thành doanh nhân

Entrepreneurship thường bị biến tướng — như thể chỉ có “chuyên gia vô đạo đức” hoặc “người có năng khiếu đặc biệt” mới có thể khởi nghiệp, như thể cần vốn lớn và vốn đầu tư mạo hiểm.

Thực tế hoàn toàn ngược lại.

Nếu bạn đã từng giúp đỡ người khác bằng sở thích và kiến thức của mình, bạn đã đủ điều kiện bắt đầu một doanh nghiệp. Hiện tại, chi phí khởi nghiệp gần như bằng 0 — chỉ cần một chiếc laptop và kết nối internet. Mạng xã hội giúp phân phối nội dung trở thành “kỹ năng” chứ không còn là “trả phí”. AI và công cụ mã thấp cho phép một người xử lý những công việc trước đây cần cả đội nhóm.

Khởi nghiệp từ góc độ tâm lý học là lối sống thú vị nhất, vì nó kết hợp mong muốn học hỏi và mong muốn tự chủ của bạn — bạn học cái gì đó, làm việc cho chính mình, đồng thời tạo ra giá trị cho người khác.

Có hai lộ trình bắt đầu:

Lộ trình kỹ năng: học một kỹ năng có thể giao dịch, qua nội dung giảng dạy, rồi bán sản phẩm liên quan. Hạn chế của nó là chiều rộng quá hẹp — bạn tự nhốt mình trong một chiếc hộp, chính điều này bạn muốn thoát ra.

Lộ trình phát triển: đây là lộ trình sâu hơn. Bạn theo đuổi mục tiêu của riêng mình (thương hiệu), chia sẻ quá trình học (nội dung), giúp người khác đạt mục tiêu nhanh hơn (sản phẩm). Điều tuyệt vời là — thành công trên con đường này, bạn tự nhiên cũng sở hữu tất cả các kỹ năng của lộ trình đầu tiên. Nếu một phần thất bại, bạn vẫn có khả năng “đáng để trả phí”.

Lộ trình phát triển đảo ngược mô hình truyền thống. Bạn không còn bắt đầu bằng “xây dựng chân dung khách hàng” để thu hẹp lĩnh vực, mà biến chính mình thành chân dung khách hàng. Như vậy, mọi thứ trở nên dễ dàng hơn nhiều — những gì bạn theo đuổi và xác thực thực sự hữu ích, nên biết rằng nó sẽ giúp “bản thân quá khứ” của bạn, và cũng sẽ giúp những người tương tự.

Quan điểm về sản phẩm trong thời kỳ hệ thống kinh tế

Tới đây, tôi muốn tăng tốc vì nguyên lý đã rõ ràng rồi.

Chúng ta đang bước vào thời kỳ “hệ thống kinh tế”. Mọi người không còn muốn “một giải pháp”, mà muốn “giải pháp của bạn”. Trên thị trường có hàng nghìn sản phẩm viết lách, nhưng tất cả đều không phải thứ bạn có thể cung cấp — vì sản phẩm của bạn tích hợp phương pháp, kinh nghiệm, góc nhìn của chính bạn.

Ví dụ: có người nói sản phẩm của tôi “hoàn toàn có thể thay thế bằng Google Drive”. Về mặt kỹ thuật thì đúng, nhưng hoàn toàn bỏ qua điểm mấu chốt. Sản phẩm của tôi khác biệt vì nó là hệ thống tôi xây dựng dựa trên việc giải quyết vấn đề của chính mình. Tôi từng không nghĩ ra ý tưởng nội dung, mất quá nhiều thời gian lặp lại trên các nền tảng khác nhau, nên tôi xây dựng một hệ thống: mỗi ngày hai giờ hoàn thành tất cả yêu cầu nội dung, tự động đồng bộ sang các nền tảng, nội dung tự biến thành newsletter, blog, thư viện video.

Hệ thống này tồn tại không phải vì công nghệ mới, mà vì nó xuất phát từ những điểm đau thực sự và giải pháp thực sự.

Hệ thống của bạn cũng sẽ như vậy. Khi bạn tích lũy phương pháp trong quá trình giải quyết vấn đề của chính mình, khi bạn thấy người khác gặp cùng khó khăn, bạn có thể biến giải pháp của mình thành sản phẩm, hệ thống, rồi bán cho họ. Đó chính là ý nghĩa của entrepreneurship — giải quyết vấn đề, tạo ra giá trị, nhận lại phần thưởng.

Đó chính là thời đại của bạn

Tôi muốn nói với tất cả những người sở thích đa dạng: đừng cảm thấy có lỗi. Đừng tin vào những lời khuyên “phải chuyên sâu”. Bộ não của bạn được thiết kế để khám phá, kết nối, sáng tạo. Trong thời kỳ công nghiệp, đó là điểm yếu; nhưng trong thời đại thông tin, đó là siêu năng lực.

Hiện tại là thời kỳ Phục Hưng thứ hai. Bạn sở hữu nguồn lực và tự do mà da Vinci từng mơ ước. Kiến thức miễn phí, kênh phân phối mở, chi phí tạo doanh nghiệp thấp nhất từ trước đến nay. Điều duy nhất còn thiếu là hành động của bạn.

Entrepreneurship nghĩa là bạn không cần phải làm việc theo mục tiêu của người khác nữa. Nó là sự hòa quyện giữa học hỏi và kiếm tiền thành một lối sống. Nó biến sở thích đa dạng thành lợi thế cạnh tranh lớn nhất của bạn.

Vì vậy, đừng phí 2-3 năm tới để thích nghi với những hệ thống lỗi thời nữa. Đã đến lúc xây dựng hệ thống cho chính mình.