Kế hoạch token hóa của Sở Giao dịch Chứng khoán New York bị phản đối: Giao dịch 24/7 thực sự không cần blockchain?

Sàn giao dịch chứng khoán NYSE gần đây đã gây tranh luận trong ngành về kế hoạch token hóa chứng khoán. Nhà phân tích của tạp chí @E5@ Omid Malekan viết rằng, kế hoạch hoành tráng này trông có vẻ đổi mới, nhưng thực chất chỉ là “chiếc vé rỗng khoác áo blockchain”. Phê phán của ông chạm vào điểm mấu chốt nhất của kế hoạch — NYSE muốn lấy danh nghĩa blockchain chứ không phải bản chất của blockchain.

Logic chính trong phê phán

Omid đặt câu hỏi có thể tóm gọn thành ba cấp độ:

Yêu cầu giả tạo về mặt kỹ thuật
NYSE nhấn mạnh giao dịch 24/7 và thanh toán tức thì, nhưng đây không phải là khả năng độc quyền của blockchain. Các hệ thống tập trung hiện tại hoàn toàn có thể thực hiện các chức năng này. Thực chất, trở ngại không đến từ giới hạn kỹ thuật, mà từ lợi ích của các trung gian và đối tác thương mại hiện có — các tổ chức này kiếm lợi từ thời gian giao dịch và chu kỳ thanh toán hiện tại.

Điểm thiếu chi tiết đáng ngờ
Điều đáng ngạc nhiên là NYSE giữ kín các chi tiết quan trọng. Theo thông tin mới nhất, kế hoạch này chưa tiết lộ các nội dung sau:

• Hỗ trợ các blockchain nào
• Sử dụng stablecoin nào
• Ngôn ngữ lập trình và máy ảo dùng để phát triển
• Các tiêu chuẩn token cụ thể

Vì kế hoạch này “chưa được cơ quan quản lý phê duyệt”, việc thiếu các chi tiết này trông rất thiếu chuyên nghiệp.

Mâu thuẫn căn bản giữa mô hình kinh doanh và ý tưởng
Phần thú vị nhất nằm ở đây. Ưu điểm cốt lõi của blockchain không phải là hiệu quả của cơ sở dữ liệu, mà là khả năng truy cập toàn cầu không cần phép và cấu trúc tài chính như tài sản không ghi danh. Nhưng NYSE rõ ràng giữ lại cấu trúc thị trường “chỉ dành cho các nhà môi giới đủ điều kiện”. Điều này có nghĩa NYSE muốn lấy vỏ bọc công nghệ của blockchain, còn bỏ qua thứ quý giá nhất của blockchain — phi tập trung.

Sự chia rẽ trong ngành

Điều thú vị là, quan điểm về kế hoạch này trong ngành đã xuất hiện rõ rệt hai luồng ý kiến:

Phản đối

CZ, sáng lập Binance, cho rằng điều này “có lợi cho cả tiền mã hóa và các nền tảng giao dịch mã hóa”. CEO của Securitize thuộc BlackRock, Carlos Domingo, nhận định đây là “tin vui chưa từng có”, vì đã thực hiện được giao dịch cổ phiếu token hóa gốc trên chuỗi, không cần wrapper hay phái sinh.

Ủng hộ

Omid đại diện cho một ý kiến khác — rằng kế hoạch này có thể chỉ là một ứng dụng bề nổi của khái niệm blockchain trong tài chính truyền thống, chứ chưa phải là đổi mới thực sự.

Vấn đề cốt lõi: Đổi mới hay chỉ là vỏ bọc?

Phê phán của Omid chạm đúng vào vấn đề then chốt. Kế hoạch của NYSE giống như đang đặt ra một câu hỏi lựa chọn:

• Hoặc thực sự chấp nhận phi tập trung, hỗ trợ truy cập toàn cầu không phép, đó mới là đổi mới thực sự của blockchain
• Hoặc duy trì kiểm soát quyền hạn và cấu trúc trung gian hiện tại, thì blockchain chỉ là một bản nâng cấp của cơ sở dữ liệu

NYSE dường như muốn có cả hai, chính là “vỏ bọc khái niệm” mà Omid đề cập — dùng danh nghĩa blockchain để làm những việc của tài chính truyền thống.

Tóm lại

Bản chất của tranh cãi này không phải về kỹ thuật, mà về triết lý. Liệu kế hoạch token hóa của NYSE có thực sự là bước chuyển đổi từ tài chính truyền thống sang blockchain, hay chỉ là một chiến dịch marketing? Phê phán của Omid dù sắc sảo, nhưng đã chỉ ra một thực tế khó tránh khỏi: nếu NYSE cuối cùng chọn duy trì cấu trúc quyền hạn và mô hình kinh doanh hiện tại, thì tính chất blockchain của kế hoạch chỉ mang tính hình thức, chứ không phải bản chất. Có thể chính điều này giải thích vì sao trong ngành có nhiều ý kiến trái chiều như vậy — vì thực ra, họ đang tranh luận về hai vấn đề khác nhau.