Đế chế Khai thác Mỏ được Giải mã: Các Công ty Gina Rinehart Sở hữu và Tại sao Chúng Quan trọng (Cập nhật 2025)

Người giàu nhất Australia, Gina Rinehart, nắm giữ một trong những danh mục khai thác mỏ được đa dạng hóa mang tính chiến lược nhất trên thế giới. Các công ty mà Gina Rinehart sở hữu trải rộng trên mọi loại hàng hóa thiết yếu cho nền kinh tế hiện đại—từ quặng sắt truyền thống đến các kim loại cho pin đang nổi lên, các nguyên tố đất hiếm thiết yếu cho quá trình chuyển đổi xanh, và các nguồn tài nguyên năng lượng. Điều khởi đầu từ việc thừa kế công việc kinh doanh quặng sắt của cha bà vào năm 1992 đã phát triển thành một doanh nghiệp toàn cầu quy mô lớn, đưa Rinehart trở thành nhiều hơn chỉ là một giám đốc điều hành khai thác mỏ tỉ phú; bà là một nhà đầu tư có tính toán, đang tái định hình bối cảnh các hàng hóa thiết yếu ngoài phạm vi ảnh hưởng của Trung Quốc.

Kiến trúc sư đằng sau các khoản đầu tư: Hiểu di sản khai thác mỏ của Gina Rinehart

Gina Rinehart thừa hưởng Hancock Prospecting, công ty khai thác mỏ tư nhân do cha bà Lang Hancock sáng lập, sau khi ông qua đời vào năm 1992. Trong vòng một năm, công ty của bà đã mua lại các khu nhượng Roy Hill đầy đột phá, vốn sau đó trở thành mỏ quặng sắt lớn nhất của Australia—một nền tảng tạo ra sự giàu có phi thường. Ngày nay, Roy Hill sản xuất 60 triệu tấn quặng sắt mỗi năm, với các phê duyệt gần đây cho phép nâng sản lượng lên 70 triệu tấn mỗi năm.

Thành công của Roy Hill chuyển hóa thành các khoản lợi nhuận tài chính khổng lồ. Định giá tư nhân của Hancock Prospecting vào khoảng 15,6 tỉ AUD, khiến đây trở thành công ty tư nhân có giá trị cao nhất của Australia. Riêng trong năm tài khóa 2024, Hancock Prospecting ghi nhận lợi nhuận kỷ lục 5,6 tỉ AUD, tăng 10% so với năm 2023. Bản thân Rinehart nắm giữ giá trị tài sản ròng ước tính 40,61 tỉ AUD tính đến giữa năm 2024; con số này đã tăng đáng kể khi các hệ số định giá trong ngành mở rộng, dù áp lực giá quặng gần đây đặt ra những thách thức phía trước.

Năm 2019, Rinehart nhận Giải thưởng Thành tựu trọn đời từ CEO Magazine, và ba năm sau đó được bổ nhiệm Officer of the Order of Australia vì những đóng góp nổi bật của bà cho lĩnh vực khai thác mỏ, hoạt động từ thiện và tài trợ thể thao.

Lập bản đồ danh mục khai thác mỏ toàn cầu của Gina Rinehart: Từ Australia đến Đức

Sự đa dạng của các công ty mà Gina Rinehart sở hữu phản ánh một chiến lược có tính toán: phát triển nền tảng quặng sắt của Australia thành một “pháo đài” tạo dòng tiền, rồi triển khai nguồn vốn đó vào các mảng kim loại thiết yếu và năng lượng nằm ngoài sự kiểm soát của Trung Quốc. Mở rộng địa lý của bà tăng tốc mạnh mẽ giữa giai đoạn 2023 và 2024, với các khoản đầu tư mới vào lithium, các nguyên tố đất hiếm, đồng và dầu khí trên nhiều châu lục.

Thông qua Hancock Prospecting và các công ty con, Rinehart nắm giữ các lợi ích vốn đáng kể trong cả hoạt động khai thác mỏ niêm yết lẫn tư nhân. Các khoản nắm giữ niêm yết bao gồm cổ phần tại Arafura Rare Earths, Liontown Resources, MP Materials, Lynas Rare Earths, Delta Lithium, Azure Minerals, Vulcan Energy, Brazilian Rare Earths, và một số công ty tập trung vào năng lượng. Các khoản nắm giữ tư nhân bao gồm sở hữu toàn bộ hoặc nắm giữ cổ phần chi phối tại Atlas Iron, Warrego Energy, các quan hệ hợp tác vận hành tại Senex Energy, và các thương vụ thăm dò đang nổi lên tại Ecuador, Brazil và Đức.

Nền tảng của sự giàu có: Các tài sản quặng sắt thúc đẩy “đế chế” Rinehart

Roy Hill vẫn là “động cơ” tài chính của toàn bộ hoạt động của Rinehart. Mỏ này có các quan hệ đối tác chiến lược tinh vi: Marubeni của Nhật Bản nắm giữ 15% cổ phần và mua 15 triệu tấn mỗi năm; POSCO của Hàn Quốc duy trì tỷ lệ 12,5% với cam kết 12,5 triệu tấn sản lượng hằng năm; và China Steel của Đài Loan giữ 2,5% tương ứng 1 triệu tấn mỗi năm. Các quan hệ đối tác này đảm bảo các cam kết tiêu thụ dài hạn và cung cấp dòng tiền ổn định bất chấp biến động của thị trường.

Hope Downs, liên doanh 50/50 với Rio Tinto, vận hành một tổ hợp quặng sắt khổng lồ khác của Australia với bốn mỏ lộ thiên và công suất sản xuất 47 triệu tấn mỗi năm. Tài sản này bị cuốn vào một tranh chấp dân sự kéo dài hàng thập kỷ về tiền bản quyền, liên quan đến hậu duệ của đối tác kinh doanh cũ của Lang Hancock là Peter Wright và các con của chính Rinehart, dù hoạt động vẫn không bị ảnh hưởng.

Ngoài những tài sản trụ cột này, danh mục của Rinehart còn bao gồm Atlas Iron, được mua lại năm 2018 với giá 427 triệu AUD trong một thương vụ chứng minh cực kỳ sinh lời. Atlas hiện vận hành ba mỏ đang khai thác—Mt Webber, Sanjiv Ridge và Miralga Creek—đã tạo ra 1,5 tỉ AUD doanh thu chỉ trong vòng ba năm và trả cho Hancock Prospecting 222 triệu AUD cổ tức chỉ riêng trong năm tài khóa 2023.

Rinehart cũng đang phát triển mỏ sắt McPhee, được phê duyệt vào tháng 9 năm 2024 với khoản đầu tư 600 triệu AUD. Dự án này sẽ sản xuất xấp xỉ 10 triệu tấn mỗi năm trong vòng đời mỏ 15 năm, với sản lượng đầu tiên dự kiến bắt đầu vào năm 2025. Quặng sẽ được vận chuyển đến Roy Hill để chế biến và phối trộn, tối ưu hóa cơ cấu sản phẩm của hoạt động lớn hơn.

Ngoài ra, Hancock Magnetite Holdings có một thỏa thuận “earn-in” (nhận thêm phần sở hữu theo tiến độ) đối với dự án Mt Bevan của Legacy Iron Ore, nơi Atlas đã hoàn tất nghiên cứu tiền khả thi vào tháng 7 năm 2024, phác định một hoạt động quặng magnetite chất lượng cao 12 triệu tấn mỗi năm với chi phí vốn 5 tỉ AUD. Dự án này nâng tỷ lệ sở hữu của Hancock từ 30% lên 51%, trong khi Legacy giữ 29,4% và Hawthorn Resources nắm 19,6%.

Đối với sản xuất thép, Rinehart cũng đang theo đuổi khoản đầu tư vào than luyện kim thông qua Northback Holdings, đơn vị sở hữu dự án Grassy Mountain được đề xuất tại Alberta, thuộc khu vực Crowsnest Pass của Canada. Công ty đang chờ các phê duyệt giấy phép thăm dò.

Lướt trên làn sóng xanh: Vì sao Rinehart đặt cược lớn vào lithium

Rinehart đã đẩy mạnh mức độ tiếp xúc với lithium một cách đáng kể, mua cổ phần vào ba tài sản lớn trong vòng mười hai tháng. Ngòi nổ là động thái của bà vào tháng 6 năm 2023 khi tham gia Liontown Resources: ban đầu bà nắm một vị thế và nhanh chóng tăng lên 19,9%, trở thành cổ đông lớn nhất của công ty. Tỷ lệ này giúp Hancock có thể chặn đề nghị tiếp quản trị giá 1,7 tỉ AUD đã được Albemarle chấp nhận dành cho Liontown, dù cổ phiếu sau đó vẫn suy yếu do áp lực lạm phát và giá lithium thấp. Dự án Kathleen Valley của Liontown bước vào sản xuất vào cuối tháng 7 năm 2024 và được dự phóng sẽ cung cấp 2,8 triệu tấn tinh quặng spodumene mỗi năm đến hết năm tài khóa 2027.

Lần mua vào lithium lớn thứ hai diễn ra vào tháng 10 năm 2023, khi Rinehart mua 18,9% cổ phần trong Azure Minerals nhằm chặn kế hoạch tiếp quản của SQM đối với công ty và dự án lithium Andover của họ tại khu vực West Pilbara của Tây Australia. Khác với tình huống ở Liontown, Rinehart chọn hợp tác thay vì đối đầu, tham gia một thỏa thuận liên doanh trị giá 1,7 tỉ AUD với SQM, được hoàn tất vào tháng 5 năm 2024. Dự án giai đoạn thăm dò Andover chứa lithium cùng với khoáng hóa nickel, đồng và cobalt.

Vào tháng 11 năm 2023, Hancock Prospecting tham gia đợt huy động vốn 70,2 triệu AUD của Delta Lithium, qua đó giành được tỷ lệ 10,65% tính đến tháng 12 năm 2024. Số tiền thu được sẽ tài trợ phát triển dự án lithium-vàng Mt Ida kề cận liên doanh Mt Bevan của Hancock.

Ở phạm vi quốc tế, Rinehart nắm giữ 7,5% cổ phần tại Vulcan Energy của Đức, khiến Hancock Prospecting trở thành cổ đông lớn thứ hai của công ty sau Richemont. Tháng 6 năm 2024, Hancock đầu tư thêm 20 triệu AUD vào Vulcan, nâng cam kết vào một mảng lithium trọng điểm của châu Âu. Dự án lithium Zero Carbon của Vulcan ở thung lũng Thượng Rhine của Đức được lên kế hoạch sản xuất 24.000 tấn lithium hydroxide vào cuối năm 2025, nhắm tới các nhà sản xuất xe điện ở châu Âu. Tháng 11 năm 2024, Vulcan đạt một mốc quan trọng khác với việc sản xuất đợt đầu tiên tại nhà máy tối ưu hóa lithium hydroxide hạ nguồn.

Đảm bảo các nguyên tố đất hiếm thiết yếu ngoài phạm vi của Trung Quốc

Tháng 12 năm 2022, Rinehart đầu tư vào Arafura Rare Earths, giành được 10% cổ phần và trở thành cổ đông lớn nhất của công ty. Arafura đã huy động gần 1,5 tỉ AUD vốn vay vào giữa năm 2024 để thúc đẩy dự án Nolans giai đoạn nâng cao tại Lãnh thổ Bắc Australia.

Trong tháng 4 năm 2024, Rinehart thực hiện hai động thái song song, qua đó tái định hình bối cảnh các nguyên tố đất hiếm ngoài Trung Quốc. Ngày 9 tháng 4, Hancock Prospecting mua 5,3% cổ phần tại MP Materials, nhà sản xuất nguyên tố đất hiếm lớn thứ hai thế giới ngoài Trung Quốc. MP vận hành Mountain Pass tại California, cơ sở khai thác và chế biến đất hiếm tích hợp duy nhất ở Bắc Mỹ. Đến tháng 11 năm 2024, Rinehart đã nâng tỷ lệ cổ phần MP lên 8,5%, thúc đẩy đồn đoán về khả năng hợp nhất với đối thủ Lynas.

Một tuần sau khoản đầu tư vào MP, Hancock tiếp tục nắm giữ vị thế 5,82% tại Lynas Rare Earths, nhà sản xuất nguyên tố đất hiếm ngoài Trung Quốc lớn nhất của Australia. Lynas chiết xuất đất hiếm tại Mount Weld thuộc Tây Australia và chế biến nguyên liệu thô tại Malaysia, đồng thời xây dựng cơ sở chế biến tại Texas và tăng công suất trung tâm chế biến Kalgoorlie ở Australia.

Những canh bạc gần như đồng thời của Rinehart vào cả Lynas và MP diễn ra sau các cuộc đàm phán sáp nhập giữa hai công ty bị đình trệ vào tháng 2 năm 2024. Các nhà quan sát thị trường suy đoán rằng việc Rinehart tham gia có thể kích hoạt lại các cuộc thảo luận hợp nhất. Andy Forster, nhà đầu tư vào Lynas và là thành viên cấp cao của Argo Investments, nhận xét rằng Rinehart dường như đang “đánh một nước trên toàn bộ phân khúc,” với khả năng “giành một chỗ ngồi tại bàn nếu có bất kỳ cơ hội nào để hợp nhất.”

Ở cấp độ thăm dò, Hancock thực hiện một khoản đầu tư trước IPO vào Brazilian Rare Earths vào năm 2023, mua 5,85% cổ phần. Sau đó, Brazilian Rare Earths niêm yết trên ASX vào tháng 12 năm 2023 và đang thăm dò tỉnh đất hiếm quy mô cấp quận Rocha da Rocha ở bang Bahia, Brazil, nơi hàm lượng vượt quá 40% tổng oxit đất hiếm.

Mở rộng sang đồng và các kim loại thiết yếu tại các thị trường mới nổi

Chiến lược đồng của Rinehart tập trung vào đai đồng-vàng của Ecuador, nơi bà đặt Hancock Prospecting cạnh các đối tác lớn bao gồm Barrick Gold, Zijin Mining và Anglo American. Công ty con tại Ecuador của bà là Hanrine Ecuadorian Exploration and Mining đã thiết lập hoạt động từ năm 2017, nhưng đã tăng tốc mạnh đầu tư vào năm 2024.

Tháng 3 năm 2024, Hanrine mua 49% cổ phần trong sáu nhượng quyền khai thác với giá 186,4 triệu AUD, hợp tác với công ty khai thác mỏ nhà nước của Ecuador là ENAMI cho các nhượng quyền xung quanh dự án đồng-molybden Llurimagua đang bị đình trệ ở miền Bắc Ecuador. Tháng 4, tòa án hiến pháp của Ecuador đã bác các kháng cáo của ENAMI và đối tác Llurimagua của họ là CODELCO của Chile, nhằm lật quyết định của tòa án cấp tỉnh đã đình chỉ giấy phép môi trường đối với Llurimagua.

Sau cú vấp này, Rinehart chuyển hướng sang Titan Minerals, ký thỏa thuận “earn-in” (nhận thêm phần sở hữu theo tiến độ) để sở hữu tối đa 80% dự án đồng-vàng Linderos, kèm khả năng chi phí thăm dò 120 triệu AUD. Linderos là một dự án giai đoạn đầu với tiềm năng đồng porphyr (đồng dạng porphyr). Hanrine thực hiện khoản đầu tư ban đầu 2 triệu AUD để lấy 5% cổ phần.

Đa dạng hóa năng lượng: Dầu, khí và các quan hệ đối tác chiến lược

Danh mục năng lượng của Rinehart bao gồm cả các dự án dầu và khí truyền thống lẫn các dự án khí tự nhiên tập trung vào tái tạo, được xem như tài sản chuyển đổi. Tháng 2 năm 2023, Hancock Prospecting giành chiến thắng trong một cuộc đấu thầu kéo dài giành Warrego Energy với giá 0,36 AUD/cổ phiếu, hợp tác với nhà vận hành Strike Energy trong liên doanh 50/50 đối với mỏ khí onshore West Erregulla gần Perth, Tây Australia. Tháng 8 năm 2024, West Erregulla nhận giấy phép sản xuất, giai đoạn một dự kiến cung cấp 87 terajoule mỗi ngày sau khi hoàn tất quyết định đầu tư cuối cùng. Dòng khí đầu tiên dự kiến diễn ra vào cuối năm 2025.

Với khí tự nhiên ở Queensland, công ty con năng lượng của Hancock Prospecting nắm giữ 49,9% cổ phần cùng với 50,1% thuộc sở hữu của POSCO. Liên doanh (JV) đã mua Senex vào năm 2022, với công ty của Rinehart đóng góp 440,89 triệu AUD. Senex vận hành các dự án Atlas và Roma North trong Surat Basin của Queensland và đang thực hiện kế hoạch mở rộng 1 tỉ AUD để cung cấp 60 petajoule mỗi năm cho thị trường bờ Đông Australia đến hết năm 2025—tương đương hơn 10% nhu cầu của khu vực. Sau các cuộc đàm phán quản lý gây tranh cãi, Hancock Prospecting báo cáo dòng chảy đầu tiên từ mỏ mở rộng vào cuối tháng 11 năm 2024.

Rinehart duy trì một tỷ lệ sở hữu giảm dần nhưng vẫn đáng kể tại Lakes Blue Energy (trước đây là Lakes Oil), nắm 4,63% thông qua công ty con Timeview Enterprises, khiến bà trở thành cổ đông lớn thứ tư của công ty.

Trong một động thái lớn vào tháng 10 năm 2024, Rinehart đề nghị hỗ trợ tài chính cho Mineral Resources của Chris Ellison (MinRes), công ty đang chìm trong nợ nần và vướng vào các cuộc điều tra về thuế. Hancock đồng ý mua các giấy phép dầu và khí của MinRes tại Perth và Carnarvon Basin với giá 780 triệu AUD tính theo khoản thanh toán ban đầu, kèm tối đa 327 triệu AUD cho các khoản thanh toán bổ sung tiềm năng tùy thuộc vào các mốc quan trọng trong tương lai. Giao dịch hoàn tất vào tháng 12 năm 2024. Hancock cũng sẽ mua 50% cổ phần trong giàn khoan thăm dò của MinRes, giàn khoan lớn nhất của Australia, và thành lập các liên doanh 50/50 trên các giấy phép còn lại của MinRes.

Phốt phát kali và các tài sản nông nghiệp: Bài toán tiền bản quyền

Phần tiếp xúc của Rinehart với phốt phát kali (potash) chủ yếu đến từ một khoản đầu tư tiền bản quyền chiến lược vào dự án potash Woodsmith do Anglo American kiểm soát, đang được xây dựng tại Vương quốc Anh. Khoản đầu tư ban đầu của Hancock Prospecting năm 2016 là 380,6 triệu AUD vào chủ sở hữu khi đó là Sirius Minerals, giúp giành được quyền nhận tiền bản quyền doanh thu 5% đối với 13 triệu tấn phân bón đầu tiên được sản xuất, sau đó giảm xuống 1%, kèm theo một quyền chọn tiêu thụ 20.000 tấn mỗi năm. Dòng thời gian tiền bản quyền này đã gặp trễ do BHP thất bại trong thương vụ “mega-merger” với Anglo American và các đợt cắt giảm chi tiêu của Anglo tại Woodsmith.

Ngoài phốt phát kali, Rinehart còn nắm giữ các trang trại chăn nuôi bò hạng sang trên khắp Australia, như một phần của chiến lược đa dạng hóa nông nghiệp của Hancock Prospecting, hỗ trợ sản xuất vật nuôi trong nước.

Các điểm rút ra chiến lược: Danh mục của Rinehart nói gì về tương lai của ngành khai thác mỏ

Các công ty mà Gina Rinehart sở hữu phản ánh một luận điểm đầu tư tinh vi, dài hạn dựa trên ba nguyên tắc cốt lõi: thứ nhất, tối đa hóa việc tạo dòng tiền từ các hoạt động quặng sắt đẳng cấp thế giới; thứ hai, đa dạng hóa toàn cầu vào các kim loại thiết yếu cần thiết cho quá trình chuyển đổi năng lượng xanh—đặc biệt là lithium và các nguyên tố đất hiếm nằm ngoài sự kiểm soát của Trung Quốc; và thứ ba, đảm bảo đa dạng hóa về mặt địa lý và địa chính trị trên khắp châu Mỹ, châu Âu, và trong phạm vi Australia.

Sự sẵn sàng của Rinehart trong việc chặn các thương vụ tiếp quản của đối thủ đối với lithium (Liontown) trong khi đồng thời hợp tác với các bên chơi chiến lược về đất hiếm (thảo luận hợp nhất Lynas-MP) cho thấy sự tinh tế trong giao dịch hơn là một hệ tư tưởng cứng nhắc. Việc bà tham gia vào các thị trường mới nổi như Ecuador và Brazil giúp Hancock sẵn sàng cho làn sóng phát triển khai thác mỏ tiếp theo.

Các nhà đầu tư theo dõi các động thái của Rinehart sẽ nhận được thông tin hữu ích về dòng vốn đang chảy vào đâu trong lĩnh vực khai thác mỏ. Mặc dù Rinehart công khai phản đối các trang trại điện gió và điện mặt trời trên đất nông nghiệp—bày tỏ sự ưu tiên thay vì các giải pháp năng lượng hạt nhân—các quyết định đầu tư của bà vẫn nhất quán tập trung vào việc hậu thuẫn các vật liệu và cơ sở hạ tầng thực sự cần thiết cho quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

Gina Rinehart đáng giá bao nhiêu?

Tính đến ngày 31 tháng 5 năm 2024, giá trị tài sản ròng của Gina Rinehart được công bố là 40,61 tỉ AUD, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước theo Rich List 2024 của Australian Financial Review. Mức tăng phản ánh việc mở rộng các hệ số định giá trong ngành, dù vị thế của bà có thể đối mặt với bất lợi từ việc giá quặng giảm trong năm 2024 do lo ngại về sản lượng thép của Trung Quốc giảm.

Tôi có thể đầu tư trực tiếp vào các công ty mà Gina Rinehart sở hữu không?

Mặc dù Hancock Prospecting vẫn là công ty do tư nhân nắm giữ, các nhà đầu tư có thể tiếp cận luận điểm khai thác mỏ của Rinehart thông qua các công ty niêm yết công khai trong đó bà nắm giữ cổ phần. Bao gồm Arafura Rare Earths (ASX: ARU), Liontown Resources (ASX: LTR), MP Materials (NYSE: MP), Lynas Rare Earths (ASX: LYC), Delta Lithium (ASX: DLI), Azure Minerals (ASX: AZS), Vulcan Energy (ASX: VUL) và Brazilian Rare Earths (ASX: BRE).

Gina Rinehart có sở hữu Rio Tinto không?

Không. Mặc dù Hancock Prospecting hợp tác với Rio Tinto thông qua liên doanh Hope Downs 50/50, Rinehart không sở hữu “gã khổng lồ” khai thác mỏ đa dạng đó. Cổ đông lớn nhất của Rio Tinto là Aluminum Corporation of China với 11%, tiếp theo là BlackRock với 8,7%.

Gina Rinehart có phải là người giàu nhất Australia không?

Có. Rinehart giữ vị trí số 1 trên Rich List của Australian Financial Review trong năm thứ năm liên tiếp vào năm 2024, trong khi người giàu tiếp theo ở Australia là nhà phát triển bất động sản Harry Triguboff, thấp hơn khoảng 14 tỉ AUD.

Vị thế của Gina Rinehart về năng lượng tái tạo là gì?

Rinehart ủng hộ năng lượng hạt nhân và nghi ngờ các dự án điện gió và điện mặt trời quy mô lớn trên đất nông nghiệp. Trong một bài phát biểu năm 2023 tại The Australian Bush Summit, bà đã kêu gọi năng lượng hạt nhân như một con đường khả thi hơn để Australia đạt các mục tiêu net-zero. Đáng chú ý, quan điểm này không ngăn bà đầu tư đáng kể vào các vật liệu và cơ sở hạ tầng năng lượng hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu.