Đang tìm hiểu một số triết lý giao dịch cổ điển gần đây, và thành thật mà nói, thật điên rồ khi những câu nói hay nhất của các huyền thoại trong giao dịch vẫn còn đúng đắn. Như, mọi người đều nói về kiếm tiền trên thị trường, nhưng hầu hết bỏ qua phần tâm lý – thứ thực sự quan trọng nhất.

Buffett có câu này rất ấn tượng: "Đầu tư thành công cần thời gian, kỷ luật và kiên nhẫn." Nghe có vẻ đơn giản, phải không? Nhưng tôi thấy các nhà giao dịch liên tục vi phạm quy tắc này. Họ muốn kết quả ngay lập tức, rồi hoảng loạn khi điều đó không xảy ra. Ông cũng nói rằng hãy đầu tư vào chính bản thân trước – kỹ năng của bạn là tài sản duy nhất không ai có thể lấy đi. Đó mới là thật.

Điều cần biết về tâm lý giao dịch mà hầu hết người mới không hiểu: hy vọng sẽ hoàn toàn phá hỏng tài khoản của bạn. Tôi đã chứng kiến điều đó xảy ra. Mọi người mua coin hoặc cổ phiếu mà họ không hiểu, hy vọng giá sẽ tự nhiên tăng, và đúng là thường không kết thúc tốt đẹp. Jim Cramer đã nói đúng: "Hy vọng là một cảm xúc giả tạo chỉ khiến bạn mất tiền." Thị trường không quan tâm đến hy vọng của bạn.

Một mẫu hình tôi liên tục thấy ở các nhà giao dịch thành công là họ biết khi nào nên thoát ra. Buffett nói rất hay – "bạn cần biết rõ khi nào nên rút lui, hoặc chấp nhận thua lỗ, và đừng để lo lắng khiến bạn cố gắng lại lần nữa." Thua lỗ ảnh hưởng đến tâm trí của bạn. Nghỉ ngơi khi mọi thứ đi chệch hướng không phải là yếu đuối, đó là sinh tồn.

Cái chuyện kiên nhẫn vs thiếu kiên nhẫn cũng thật sự đúng. "Thị trường là một thiết bị chuyển tiền từ kẻ thiếu kiên nhẫn sang người kiên nhẫn." – đó chính là cách nó hoạt động. Quyết định vội vàng mất tiền. Kiên nhẫn thì sinh lời.

Về quản lý rủi ro – điều này phân biệt các chuyên gia với phần còn lại. Jack Schwager nói rằng người nghiệp dư nghĩ về khả năng kiếm được bao nhiêu, còn chuyên nghiệp nghĩ về khả năng mất bao nhiêu. Thay đổi tư duy đó thôi đã thay đổi tất cả. Bạn có thể sai 80% thời gian và vẫn có lợi nhuận nếu tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận của bạn vững chắc. Paul Tudor Jones đã chứng minh điều đó.

Tôi cũng nghĩ về câu của Ed Seykota: "Nếu bạn không thể chịu đựng một khoản lỗ nhỏ, sớm hay muộn bạn sẽ phải chịu khoản lỗ lớn nhất." Dừng lỗ của bạn không phải là tùy chọn – đó là chính sách bảo hiểm của bạn. Và thành thật mà nói, những câu nói hay về giao dịch nhắc nhở bạn rằng kỷ luật luôn thắng trí tuệ mọi lúc. Victor Sperandeo nói rất đúng: nếu trí tuệ là chìa khóa lợi nhuận, thì nhiều người hơn nữa đã kiếm được tiền. Nhưng họ không làm được, vì họ không cắt lỗ đúng lúc.

Một điều nữa khiến tôi ấn tượng – đôi khi không làm gì lại là bước đi tốt nhất. Jim Rogers nói rằng ông chỉ chờ đến khi tiền nằm trong góc, rồi nhặt lên. Không ép buộc giao dịch, không FOMO. Bill Lipschutz nói rằng nếu các nhà giao dịch chỉ ngồi yên 50% thời gian, họ sẽ kiếm được nhiều hơn rất nhiều. Điều này nghe có vẻ ngược đời nhưng đúng.

Điều hài hước? Ngay cả những câu nói hài hước về giao dịch cũng chứa đựng trí tuệ. "Có những nhà giao dịch già và có những nhà giao dịch dũng cảm, nhưng rất ít người già dũng cảm." – ý nói rằng sự liều lĩnh dễ dẫn đến thất bại.

Vậy đấy, những câu nói cổ điển về giao dịch không phải là công thức thần kỳ, mà là những mẫu hình từ những người đã thành công thực sự. Chủ đề chung? Kỷ luật, kiên nhẫn, quản lý rủi ro, và biết khi nào cần giữ vững vị trí. Đó mới là trò chơi.