#美伊谈判推迟 Các cuộc đàm phán Mỹ-Iran có biến động? Lạm phát toàn cầu cao và giá năng lượng có thể trở thành trạng thái bình thường

Theo các báo cáo của AFP, Huffington Post và các trang web Pháp, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Ebrahim Raisi ký kết Bản ghi nhớ thỏa thuận Mỹ-Iran vào ngày 17 tháng 6 theo giờ địa phương, cuộc đàm phán Mỹ-Iran dự kiến tổ chức tại Thụy Sĩ vào ngày 19 tháng 6 đã bị hoãn lại.
Mặc dù trước đó hai bên đã đạt được thỏa thuận mang lại tâm lý lạc quan cho thị trường tài chính toàn cầu, nhưng nhiều nhà kinh tế học và các tổ chức quốc tế phân tích rằng, trong ngắn hạn, nền kinh tế toàn cầu vẫn khó có thể phục hồi về mức trước xung đột Mỹ-Iran. Giá nhiên liệu và khí tự nhiên cao dự kiến sẽ duy trì trong nhiều tháng tới, áp lực lạm phát toàn cầu vẫn còn nghiêm trọng.

01 Mỹ-Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ
Báo Mỹ ngày 18 tháng 6 đưa tin, Nhà Trắng cho biết do vấn đề hậu cần, chuyến đi của Phó Tổng thống Vance tới Thụy Sĩ để đàm phán với Iran đã bị hoãn.
Phát ngôn viên Nhà Trắng trong tuyên bố nói: “Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran sắp tới chưa được xác nhận chính thức, đoàn đại biểu Mỹ đã sẵn sàng, sẽ khởi hành ngay lập tức. Tuy nhiên, công tác hậu cần cho các cuộc đàm phán này chưa bao giờ đơn giản và cũng khó dự đoán.”
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, ông Bagheri, ngày 19 tháng 6 đã xác nhận trên mạng xã hội rằng, cuộc đàm phán Iran-Mỹ dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ đã bị hoãn, “Chúng tôi hiện đang thảo luận kế hoạch tổ chức đàm phán trong vài ngày tới.”
Kênh truyền hình “Quảng trường” của Lebanon dẫn nguồn tin cho biết, do Israel liên tục tấn công miền Nam Lebanon, đoàn đại biểu Iran đã tạm dừng chuyến đi tới Geneva để đàm phán với Mỹ.

02 Mujataba: Ý kiến khác biệt
Lãnh tụ tối cao Iran, ông Ali Khamenei, ngày 18 tháng 6 đã gửi thư công khai tới người dân Iran, nói rằng, về Bản ghi nhớ thỏa thuận Mỹ-Iran, ông về nguyên tắc có ý kiến khác nhau, nhưng sau khi nhận được cam kết từ Tổng thống Iran Ebrahim Raisi và Ủy ban An ninh Quốc gia tối cao về việc bảo vệ lợi ích của người dân Iran và quyền lợi của “Liên minh kháng chiến”, ông đã phê duyệt các kế hoạch liên quan.
Ông Mujataba xác nhận rằng, Tổng thống Iran Raisi và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký kết Bản ghi nhớ thỏa thuận này. Ông cho biết, trong quá trình đạt được thành quả ở giai đoạn hiện tại, các cán bộ phụ trách của Iran đã nỗ lực rất nhiều. Đồng thời, ông nói rằng, Tổng thống Mỹ đã “dùng mọi biện pháp” trong tình cảnh “khó khăn và bất lực” để thúc đẩy đạt được các thỏa thuận liên quan.
Ông Mujataba nhấn mạnh, Tổng thống Raisi rõ ràng đã tuyên bố rằng, nếu phía Mỹ đưa ra yêu cầu “quá đáng”, Iran sẽ không chấp nhận. Các cuộc đàm phán trực tiếp trong tương lai không có nghĩa là chấp nhận lập trường của Mỹ, Iran sẽ tiếp tục theo dõi các điều khoản và cam kết của thỏa thuận.

03 Xung đột Trung Đông gây thiệt hại nặng nề cho kinh tế toàn cầu
Xung đột Mỹ-Iran lần này đã gây ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu, không chỉ tác động đến giá năng lượng và mức độ lạm phát, mà còn ảnh hưởng đến lãi suất và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Theo đánh giá, cuộc xung đột này đã làm thiệt hại tới 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu. Ngân hàng Thế giới đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo tháng 1 năm nay, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) giảm 0,3 điểm phần trăm. Chỉ số “Hòa bình toàn cầu” (GPI), phản ánh tác động của chiến tranh đến kinh tế, dự báo rằng, ngay cả khi eo biển Hormuz đảm bảo hoạt động thông suốt trở lại, tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn sẽ giảm 0,6 điểm phần trăm. Ngân hàng Trung ương Pháp dự báo, xung đột Trung Đông đã gây thiệt hại nặng nề cho kinh tế Pháp, dự báo tăng trưởng giảm 0,5 điểm phần trăm.

04 Giá năng lượng hạn chế giảm
Trong thị trường dầu mỏ, sau khi tình hình eo biển Hormuz, trung tâm vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, có dấu hiệu giảm căng thẳng, giá dầu Brent giao kỳ hạn đã giảm xuống dưới 80 USD một thùng. Trong giai đoạn đầu của xung đột, giá dầu Brent đã tăng từ khoảng 62 USD lên hơn 100 USD, và trong cao trào của khủng hoảng, giá dầu đã gần chạm mức 120-125 USD.
Dù giá dầu hiện đã giảm, nhưng vẫn còn cao hơn nhiều so với mức trước xung đột. Thêm vào đó, thị trường châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng, mọi biến động của thị trường toàn cầu đều có thể nhanh chóng đẩy giá khí tự nhiên của châu Âu tăng cao.
Các nhà kinh tế cho biết, sự giảm giá năng lượng không thể truyền dẫn ngay lập tức hoặc hoàn toàn tới người tiêu dùng cuối cùng. Từ việc mua dầu thô, tinh chế, phân phối đến thuế cuối cùng, chuỗi ngành này thường mất vài tuần đến vài tháng để truyền giá.
Điều này có nghĩa, đây là một cuộc chiến kéo dài, giá dầu có thể duy trì ở mức cao trong mùa hè này hoặc lâu hơn nữa.

05 Cơ sở hạ tầng dầu mỏ Trung Đông bị thiệt hại
Một số cơ sở hạ tầng quan trọng ở khu vực Vịnh bị hư hại trong xung đột, gây ra lo ngại trên thị trường. Các chuyên gia chỉ ra rằng, do hạn chế về công nghệ và hậu cần, việc khôi phục các cơ sở công nghiệp bị thiệt hại sẽ mất thời gian, điều này có nghĩa là tác động tiêu cực của cú sốc năng lượng vẫn còn kéo dài đối với nền kinh tế thực.
Giám đốc điều hành của công ty tư vấn độc lập toàn cầu, Global Sovereign Advisory, ông Julien Marcilly, cho biết, cuộc xung đột này sẽ thúc đẩy các chính phủ và doanh nghiệp mở rộng dự trữ chiến lược dầu khí để phòng ngừa các rủi ro chuỗi cung ứng trong tương lai. Nhu cầu bổ sung này sẽ duy trì áp lực lên thị trường năng lượng, khiến nguồn cung năng lượng khó có thể phục hồi về mức trước khủng hoảng trong ngắn hạn.
Ngoài ra, thị trường đã tính đến rủi ro “giá trị gia tăng địa chính trị” dài hạn vào giá năng lượng hiện tại. Nguyên Phó Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế, ông Maurice Obstfeld, nói với truyền thông: “Tôi nghĩ rằng eo biển Hormuz sẽ rất khó để trở lại trạng thái tự do hoàn toàn như trước đây, an toàn tuyệt đối.”

06 Áp lực lạm phát kéo dài
Chính sách tăng giá năng lượng đã khiến lạm phát lan rộng đến toàn bộ chuỗi ngành, bao gồm vận tải, nông nghiệp, logistics, công nghiệp và thực phẩm. Theo dự báo của Viện Thống kê và Kinh tế Quốc gia Pháp (Insee), đến cuối năm nay, tỷ lệ lạm phát của Pháp sẽ đạt 2,7%, trong khi dự báo trước đó trước xung đột Trung Đông là dưới 1%.
Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới, ông Gill, cho biết, đầu năm nay, nền kinh tế toàn cầu đã có xu hướng giảm lạm phát, tăng trưởng nhanh và thương mại ổn định, nhưng xung đột Trung Đông đã thay đổi tất cả, khiến nền kinh tế toàn cầu trong tương lai đối mặt với nhiều bất ổn hơn. Trong hai năm qua, các ngân hàng trung ương các quốc gia đã dự kiến kiểm soát được lạm phát và dự định giảm lãi suất dần dần, nhưng lạm phát dai dẳng hiện tại đang đặt ra thách thức cho chính sách tiền tệ.