#TrumpWarnsSeptemberShutdown Tạm dừng hoạt động chính phủ giữa cuộc đối đầu về chi tiêu

Trong một cảnh báo sắc lạnh đã lan ra khắp Washington và các thị trường tài chính, Tổng thống Donald Trump hôm 22/7 dự đoán chính phủ liên bang sẽ rơi vào tình trạng tạm dừng hoạt động vào tháng 9/2026. Phát biểu tại Trường trung học Wheeler ở Marietta, bang Georgia, Trump khẳng định rằng “các bạn sẽ phải đối mặt với một cuộc tạm dừng hoạt động vào tháng 9”, mở màn cho một cuộc đối đầu chi tiêu đầy rủi ro chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 mang tính then chốt.

Khủng hoảng kinh phí hiện tại

Kinh phí hiện tại của chính phủ dự kiến hết hạn vào lúc nửa đêm ngày 30/9, thời điểm kết thúc năm tài khóa. Trong khi Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát đã thông qua một dự luật tài trợ tạm thời vào ngày 21/7 với tỷ lệ phiếu 220-205, qua đó giữ cho các cơ quan hoạt động đến ngày 4/12, thì biện pháp này lại đối mặt với tương lai bất định ở Thượng viện. Các dự luật chi tiêu cần 60 phiếu để được thông qua tại Thượng viện gồm 100 thành viên, nghĩa là ít nhất 7 đảng viên Dân chủ phải ủng hộ. Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết Chủ tịch Ủy ban Phân bổ ngân sách Susan Collins đang làm việc với các đảng viên Dân chủ để “tìm ra lối đi tiếp theo”.

Cách tính toán chính trị

Thời điểm này gần như không thể quan trọng hơn. Khi Hạ viện chỉ dự kiến họp thêm 16 ngày trước hạn chót 30/9, và cả hai viện đều đối mặt với các kỳ nghỉ tháng 8, “cửa sổ” lập pháp vô cùng hẹp. Kỳ nghỉ của Hạ viện bắt đầu từ ngày 23/7 và kéo dài đến ngày 31/8, với thêm một tuần nghỉ khác từ 7/9 đến 11/9. Kỳ nghỉ của Thượng viện bắt đầu từ 7/8, các nghị sĩ quay trở lại vào ngày 14/9. Tính tổng cộng, cả hai viện sẽ chỉ họp đồng thời đúng 11 ngày kể từ bây giờ đến trước hạn chót.

Chiêu bài “bế tắc” của Trump

Tổng thống Trump đã tận dụng khủng hoảng để nối lại lời kêu gọi loại bỏ thủ tục bế tắc tại Thượng viện. Ông lập luận rằng phía Cộng hòa phải xóa bỏ ngưỡng 60 phiếu để thông qua các luật về chi tiêu chỉ bằng đa số đơn giản. Trump cũng cảnh báo rằng nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát, họ sẽ bãi bỏ thủ tục bế tắc để trao quy chế tiểu bang cho Puerto Rico và Washington, D.C., qua đó “đóng đinh” các đa số chính trị vĩnh viễn. Ông kêu gọi người ủng hộ gây sức ép lên lãnh đạo Thượng viện, đồng thời cảnh báo rằng nếu không hành động nhanh, hậu quả chính trị và kinh tế sẽ rất nghiêm trọng.

Một chuỗi các cuộc tạm dừng hoạt động

Cuộc tạm dừng tiềm năng này sẽ là lần thứ tư trong nhiệm kỳ hai năm đầu tiên của Trump sau khi trở lại nắm quyền, trong đó có hai lần là dài nhất trong lịch sử nước Mỹ. Lần tạm dừng gần nhất, kéo dài 35 ngày từ tháng 12/2018 sang tháng 1/2019, được ước tính khiến nền kinh tế thiệt hại 11 tỷ USD và làm giảm GDP 0,2 điểm phần trăm trong quý đầu tiên của năm 2019. Gần đây hơn, vào cuối năm 2025, Mỹ phải trải qua một cuộc tạm dừng chính phủ kéo dài 43 ngày từ 1/10 đến 12/11. Một cuộc tạm dừng một phần đối với Bộ An ninh Nội địa chỉ kết thúc vào ngày 1/5/2026, sau khi trải qua kỷ lục 76 ngày đóng cửa một phần.

Tác động kinh tế và lên thị trường

Một cuộc tạm dừng vào tháng 9 sẽ gieo thêm bất định mới cho các thị trường tài chính chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 4/11. Trong cuộc tạm dừng 2018-2019, S&P 500 đã giảm khoảng 7% trước khi phục hồi sau khi cuộc tạm dừng kết thúc. Cơ quan Ngân sách Quốc hội (CBO) ước tính rằng việc tạm dừng đã làm chậm khoảng 18 tỷ USD chi tiêu liên bang và làm giảm GDP 3 tỷ USD trong quý đầu tiên của năm 2019. Một cú gián đoạn tương tự có thể làm chậm việc công bố các dữ liệu kinh tế quan trọng từ Cục Thống kê Lao động và Bộ Thương mại, khiến bức tranh kinh tế trở nên mờ nhạt đối với nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách. Sự bất định cũng có thể làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Trò chơi đổ lỗi theo phe phái

Cuộc đổ lỗi theo phe phái trong chính trị đã bắt đầu từ trước. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson thách thức đảng Dân chủ bỏ phiếu chống biện pháp, nói rằng: “Nếu vậy thì chính họ sẽ là những người phải gánh lấy tình trạng hỗn loạn xảy ra nếu chính phủ tạm dừng hoạt động sau ngày 30/9”. Tuy nhiên, phía đảng Dân chủ đã phản ứng mạnh mẽ. Bà Rosa DeLauro, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Ủy ban Phân bổ ngân sách Hạ viện, cho biết dự luật đã được đưa ra khỏi chương trình của đảng bà mà không có đàm phán lưỡng đảng. Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cáo buộc các nghị sĩ Cộng hòa đổ lỗi sai rằng đảng Dân chủ gây ra việc tạm dừng hoạt động, trong khi Trump đang “khoe khoang về chuyện này trên TV”. Trong khi đó, một số nghị sĩ Cộng hòa cho biết họ lo ngại rằng một cuộc tạm dừng có thể mang lại lợi ích chính trị cho phía đảng Dân chủ; nghị sĩ Austin Scott thừa nhận rằng “nó có lẽ mang lại lợi thế cho đảng Dân chủ về mặt chính trị”.

Điều gì đang bị đặt cược

Một cuộc tạm dừng chính phủ sẽ làm gián đoạn nhiều dịch vụ liên bang, từ công viên quốc gia đến an ninh sân bay cho tới các cuộc kiểm tra an toàn thực phẩm. Nhân viên liên bang có thể phải đối mặt với việc cho nghỉ tạm thời hoặc, như một số báo cáo cho biết, có thể là các đợt sa thải quy mô lớn thay vì chỉ nghỉ tạm thời. Hiệu ứng lan tỏa sẽ được cảm nhận trên toàn nền kinh tế, từ các khoản vay cho doanh nghiệp nhỏ bị chậm lại cho đến nghiên cứu y tế bị đình chỉ. Cuộc tạm dừng cũng trùng với đỉnh điểm của mùa vận động bầu cử giữa nhiệm kỳ, có thể trở thành vấn đề xác định đối với cử tri khi đi bỏ phiếu.

Con đường phía trước

Khi thời gian đang cạn dần và cả hai đảng đều cố thủ với quan điểm của mình, lối đi để tránh một cuộc tạm dừng vẫn chưa rõ ràng. Thượng viện đang cân nhắc một đề xuất tài trợ ngắn hạn riêng trong lúc các cuộc đàm phán tiếp tục. Tuy nhiên, nếu Quốc hội không thông qua kịp thời các luật phân bổ ngân sách, kinh phí cho hầu hết các cơ quan và chương trình liên bang sẽ hết hạn, từ đó kích hoạt một cuộc tạm dừng chính phủ một phần. Khi đồng hồ đếm ngược tiến tới ngày 30/9, người Mỹ sẽ tự hỏi liệu chính phủ của họ có tiếp tục hoạt động hay không, hay liệu một cuộc tạm dừng khác sẽ góp thêm vào danh sách ngày càng dài các cuộc khủng hoảng tài khóa đã và đang định hình chính trị nước Mỹ hiện đại.

#TrumpShutdownWarning #SeptemberShutdown #GovernmentShutdown2026 #MidtermCrisis